Festa do Leite de Mazaricos

Festa do Leite de Mazaricos: tradición, sabor e identidade rural

A Festa do Leite de Mazaricos é un dos eventos máis emblemáticos do calendario festivo galego, unha celebración que xira arredor do sector lácteo, da vida no campo e do orgullo dunha comunidade que soubo converter o seu principal recurso nun símbolo de identidade. Cada ano, miles de persoas acoden a esta cita para gozar dun programa variado, no que a gastronomía, a música e as actividades tradicionais se dan a man nun ambiente familiar e acolledor. Situada no corazón da comarca do Xallas, Mazaricos é un concello da provincia da Coruña que respira leite por todos os poros, e a súa festa constitúe un escaparate perfecto para coñecer a esencia da Galicia rural.

Este artigo pretende ser unha guía completa para quen desexe asistir á Festa do Leite de Mazaricos, xa sexa por primeira vez ou como visitante habitual. Abordaremos a súa orixe histórica, a data de celebración, o programa de actos, a oferta gastronómica, as posibilidades de aloxamento e as vías de acceso. Todo iso co obxectivo de que o lector poida mergullarse de cheo nesta experiencia única, que mestura tradición, modernidade e un profundo amor pola terra.

Historia da Festa do Leite de Mazaricos

A Festa do Leite de Mazaricos naceu a principios dos anos oitenta do século XX, nun contexto de forte dependencia económica do sector primario. O concello, como gran parte da comarca do Xallas, baseaba a súa economía na gandería leiteira, e a festa foi concibida como unha homenaxe ao traballo dos gandeiros e gandeiras, así como unha forma de promocionar a calidade do leite producido na zona. A primeira edición tivo lugar no ano 1985, organizada polo Concello de Mazaricos en colaboración con cooperativas agrarias e asociacións locais. O éxito foi inmediato, e a festa foise consolidando ata converterse nun referente autonómico.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Nos seus inicios, a festa centrábase en actividades como concursos de ordeño manual e degustacións de leite fresco. Co paso dos anos, o programa foise ampliando para incluír demostracións de maquinaria agrícola, exposicións de gando, obradoiros para nenos e nenas, e actuacións musicais. A Festa do Leite de Mazaricos non só serviu para poñer en valor o produto, senón que tamén se converteu nun motor de dinamización social e económica, atraendo visitantes de toda Galicia e mesmo de fóra dela. Hoxe, a festa é un exemplo de como unha celebración popular pode preservar a memoria rural ao tempo que se adapta ás novas realidades.

Un dos fitos históricos máis salientables foi a declaración da Festa do Leite de Mazaricos como Festa de Interese Turístico de Galicia, un recoñecemento que chegou hai máis dunha década e que consolidou o seu prestixio. A organización, a cargo do Concello e de numerosos voluntarios, coida cada detalle para que a experiencia sexa auténtica e respectuosa coas tradicións. Así, a festa mantén vivas prácticas ancestrais como o «esvarrado» do leite, a elaboración de queixos artesanais ou a manteiga batida a man, que os visitantes poden contemplar e mesmo probar.

Data de celebración

A Festa do Leite de Mazaricos celébrase cada ano durante a segunda fin de semana de agosto, con actos que se estenden dende o venres pola tarde ata o domingo. A data pode variar lixeiramente en función do calendario, pero sempre dentro do mes de agosto, coincidindo co período estival e coa maior afluencia de turistas. No ano 2025, a festa terá lugar os días 8, 9 e 10 de agosto, cun programa que comezará o venres coa inauguración oficial e rematará o domingo coa tradicional «sardiñada» popular. É recomendable consultar a páxina web do Concello de Mazaricos ou as redes sociais da festa para confirmar as datas exactas, xa que poden sufrir modificacións puntuais.

A elección de agosto non é casual: é o mes no que as vacas están nos pastos máis verdecidos, o leite acada a súa máxima calidade e o tempo acompaña para as actividades ao aire libre. Ademais, a festa coincide co período de vacacións de moitas familias, o que facilita a asistencia. A duración de tres días permite gozar con calma de todas as propostas, desde as máis tradicionais ata as máis festivas.

Programa de actos

O programa da Festa do Leite de Mazaricos é extenso e variado, pensado para todos os públicos. A continuación, detallamos os principais eventos que adoitan formar parte da celebración, aínda que cada ano se introducen novidades para sorprender aos asistentes.

Venres: Apertura e ambientación

A xornada do venres está dedicada á apertura oficial, que ten lugar a última hora da tarde na praza do Concello. Discursos de autoridades, representantes do sector e a «madriña» da festa (unha persoa destacada do ámbito cultural ou agrario) dan o pistoletazo de saída. Despois, hai unha actuación musical a cargo de grupos locais, e repártese leite gratuíto para todos os asistentes. Ademais, instálase unha feira de artesanía e produtos agroalimentarios que permanecerá aberta durante todo o fin de semana.

Sábado: Actividades tradicionais e concursos

O sábado é o día grande. Pola mañá, celébrase o concurso de ordeño manual, con participantes de todas as idades que demostran a súa destreza. Hai tamén unha exhibición de gando leiteiro (vacas, cabras e ovellas) e un concurso de queixos artesanais. Á mediodía, ten lugar a «Festa do Leite» no recinto feiral, con degustacións de leite, manteiga, callada e doces tradicionais. Pola tarde, os nenos e nenas poden participar en obradoiros de elaboración de manteiga e queixo, e hai unha animada actuación de música e baile tradicional galego. Á noite, verbena coas orquestras máis populares do momento, que se prolonga ata ben entrada a madrugada.

Domingo: Xornada de clausura

O domingo comeza cunha misa en honra a San Antonio, patrón dos gandeiros, seguida dunha procesión na que se bendicen os animais. Despois, hai unha demostración de «esvarrado» do leite, técnica tradicional para obter nata, e unha clase maxistral de elaboración de queixo. Ao mediodía, ten lugar a sardiñada popular, con peixe asado e leite como bebida principal. Pola tarde, actúan grupos folclóricos e, como broche final, sortéase unha vaca entre os asistentes que adquiriron o boleto solidario. A festa encerra ao anoitecer con fogos artificiais e unha última xuntanza na praza.

Gastronomía: o leite como protagonista

A gastronomía da Festa do Leite de Mazaricos é, evidentemente, láctea en esencia, pero tamén inclúe outros produtos típicos da zona. O leite fresco é a estrela, servido en vasos de barro ou directamente en bolsas para ser degustado natural. Pero a festa vai moito máis alá: pódense probar queixos de vaca, cabra e ovella, tanto frescos como curados, elaborados por artesáns locais. A manteiga, batida a man, é outra delicia, así como o requeixo, as filloas con leite, os doces de leite como o «leite frito» ou as «leiteiras» (pasteis recheos de crema).

Ademais, non faltan as empanadas de diversos recheos, as carnes asadas, os chourizos e as morcillas, todo regado con viño da terra (especialmente da Denominación de Orixe Rías Baixas) e con augardente. Un dos pratos máis emblemáticos que se poden degustar é a «caldeirada de tenreira ao leite», un guiso tenro e cremoso que se converteu nun clásico da festa. Para os máis atrevidos, hai un concurso de «leite con pementa», unha proba de sabor intenso que só os valentes se atreven a catar.

A oferta gastronómica complétase con postres como a «torta de Mazaricos», un bizcocho empapado en leite e azucre, e o «arroz con leite», que se serve nun prato de barro e que ten unha receta secreta que cada familia garda con celo. As degustacións son gratuítas na maioría dos casos, ou ben teñen un prezo simbólico para recadar fondos para asociacións locais.

Aloxamento en Mazaricos e arredores

Para quen desexe pasar a fin de semana completa na Festa do Leite de Mazaricos, hai varias opcións de aloxamento. O concello conta con casas rurais, pequenos hoteis e pensións que ofrecen unha experiencia auténtica. A maioría están situadas nas parroquias de Mazaricos (A Pereira, Beba, Borraxeiros, etc.) e ofrecen un contacto directo coa natureza. Entre as máis recomendadas están a «Casa Rural de Beba», con vistas ao río Xallas, e o «Hotel Rural A Pereira», cun restaurante que serve cociña tradicional. Tamén hai albergues e áreas de autocaravanas para os que prefiran unha opción máis económica.

Se se prefire unha maior oferta, a vila de Santa Comba, a uns 15 quilómetros, dispón de máis hoteis e hostais. Tamén a cidade de Santiago de Compostela, a 40 minutos en coche, ofrece todo tipo de aloxamentos, pero é recomendable reservar con antelación debido á alta demanda durante a festa. Outra posibilidade é alugar unha casa rural a través de plataformas dixitais, con prezos que oscilan entre os 50 e os 120 euros por noite, dependendo do tamaño e das comodidades. Non faltan tampouco as «pensións de carretera» nas estradas comarcais, con habitacións sinxelas pero confortables.

Para os que queiran prolongar a estancia, a comarca do Xallas ofrece rutas de sendeirismo, visitas a muíños de auga, a fervenza do Ézaro (unha das máis fermosas de Galicia) e paseos a cabalo. Así, a Festa do Leite de Mazaricos pode ser o punto de partida para descubrir unha zona chea de encanto e autenticidade.

Como chegar a Mazaricos

Mazaricos está situado no suroeste da provincia da Coruña, a uns 40 quilómetros de Santiago de Compostela e a uns 60 de Coruña. O acceso principal é por estrada. A continuación, detallamos as principais rutas:

• Desde Santiago de Compostela: Tomar a estrada N-550 en dirección a Noia, e despois desviarse na AC-190 cara a Negreira e Mazaricos. O percorrido dura aproximadamente 40 minutos.
• Desde A Coruña: Ir pola AP-9 ata Santiago e logo seguir as indicacións anteriores. Ou ben, tomar a AC-400 pola costa ata Muros e logo subir por estradas comarcais (algo máis lento pero con paisaxes espectaculares).
• Desde Vigo/Pontevedra: Autovía A-52 ata Ourense, despois a N-525 ata Lalín, e desde alí por estradas locais. A duración é de aproximadamente 1 hora e 45 minutos.

En transporte público, hai autobuses dende Santiago de Compostela operados pola empresa Monforte, que realizan a ruta ata Mazaricos con varias frecuencias diarias (consultar horarios actualizados). A estación de autobuses de Mazaricos está na praza do Concello. Non hai servizo de tren, pero si se pode chegar en tren ata Santiago e logo coller o autobús.

Para quen veña en coche, o recinto feiral dispón de aparcadoiros habilitados, aínda que durante a festa é recomendable chegar cedo para atopar sitio. Tamén se habilitan zonas de aparcadoiro disuasorio nos arredores da vila, con servizo de autobuses lanzadeira durante as horas punta.

Conclusión: unha festa que alimenta o corpo e a alma

A Festa do Leite de Mazaricos é moito máis que unha celebración gastronómica: é unha homenaxe á vida rural, unha xuntanza de xentes que comparten o amor

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas