Festa do Lacón de Sarria

Festa do Lacón de Sarria: tradición, sabor e identidade na comarca de Sarria

A Festa do Lacón de Sarria é unha das citas gastronómicas máis emblemáticas do calendario festivo galego, en especial na Ribeira Sacra e na provincia de Lugo. Cada ano, milleiros de veciños e visitantes cóngreganse na vila de Sarria para celebrar a excelencia do lacón, un dos produtos máis representativos da matanza do porco e da cociña tradicional galega. A festa non só é unha homenaxe a este manxar, senón tamén un punto de encontro para a cultura rural, a música e o turismo na zona.

Desde a súa primeira edición, a festa foi medrando en participación e repercusión, ata converterse nun referente do turismo gastronómico de Galicia. O evento xira arredor da degustación do lacón cocido con grelos, cachelos e chourizo, prato que constitúe o eixo da xornada. Non obstante, o programa inclúe actividades paralelas que van desde feiras de artesanía, actuacións musicais, obradoiros gastronómicos e incluso competicións lúdicas. O ambiente é festivo e acolledor, con rúas decoradas e un forte cheiro a brasas e caldeiradas que invade o centro histórico de Sarria.

Se pensas visitar Sarria durante esta celebración, prepárate para vivir unha experiencia auténtica, saborear os mellores lacóns da comarca e descubrir o patrimonio cultural e natural que rodea esta vila do Camiño de Santiago. A continuación, detallamos a historia, o programa, a gastronomía, o aloxamento e como chegar a unha festa que non deberías perder.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Historia da Festa do Lacón de Sarria

Os orixes da Festa do Lacón de Sarria remóntanse a principios dos anos 90, cando un grupo de comerciantes e hostaleiros locais, co apoio do Concello de Sarria, decidiron crear un evento que poñese en valor o lacón, un produto tradicional da matanza, e que á vez dinamizase o turismo na vila. A primeira edición celebrouse en febreiro de 1992, coincidindo coa época de inverno na que tradicionalmente se facían as matanzas nas casas rurais. A resposta do público foi tan positiva que a festa se consolidou rapidamente e, co paso dos anos, foise ampliando cun programa cada vez máis completo.

O lacón de Sarria non é un produto calquera. A zona de Sarria e a comarca de Lemos son coñecidas pola súa tradición gandeira, con explotacións porcinas que crían razas autóctonas, como o porco celta, e que se alimentan con produtos naturais. O lacón –a pata dianteira do porco– sálgase e cúrase durante varios meses, o que lle confire un sabor intenso e unha textura tenra. A festa serve de escaparate para que os produtores locais amosen a calidade dos seus lacóns e para promover a gastronomía da matanza.

Desde a súa creación, a Festa do Lacón de Sarria foi evolucionando en formato e contido. O que comezou como unha simple degustación popular pasou a incluír concursos de cociña, demostracións de corte de lacón, exposicións de artesanía, actuacións de grupos folclóricos e concertos de música tradicional e moderna. Ademais, a festa impulsou a creación de rutas gastronómicas e de turismo rural na contorna, convertendo a Sarria nun destino invernal de referencia. Na actualidade, está declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, o que acredita a súa importancia cultural e promocional.

Un dos fitos históricos da festa foi a edición de 2015, na que se rompeu o récord de degustacións, con máis de 2.500 racións de lacón servidas durante a xornada. Desde entón, a organización traballa para manter a calidade e a autenticidade, evitando a masificación e preservando o espírito familiar e comunitaria que caracteriza a celebración. A historia da Festa do Lacón é, en certo modo, a historia de como un produto humilde pode converterse en símbolo de identidade e motor económico.

Data de celebración

A Festa do Lacón de Sarria celébrase cada ano durante o mes de febreiro, concretamente o último sábado do mes. Non obstante, as actividades previas (como obradoiros, charlas e feiras) adoitan comezar xa o venres. A data non é fixa no calendario, pero si que segue a tradición das festas de inverno, coincidindo co final da época de matanza. No ano 2025, a festa terá lugar o sábado 22 de febreiro, con eventos que se estenderán desde o venres 21 ata o domingo 23.

O horario principal da degustación de lacón é entre as 12:00 e as 16:00 horas do sábado, aínda que as barracas e postos de comida permanecen abertos durante toda a xornada. O programa inclúe tamén actividades vespertinas e nocturnas, como concertos, ademais dunha feira de artesanía que se instala na praza do Concello.

É importante consultar as datas exactas con antelación, xa que o calendario pode variar lixeiramente segundo o ano. Para estar ao día, recoméndase visitar a páxina web do Concello de Sarria ou as redes sociais oficiais da festa. A afluencia de visitantes é moi alta, polo que se aconsella planificar a viaxe con tempo, sobre todo se se busca aloxamento.

Programa da Festa

O programa da Festa do Lacón de Sarria é amplo e variado, pensado para todos os públicos. Aínda que a degustación de lacón é o prato forte, as actividades paralelas convértena nunha xornada completa de lecer e cultura. A continuación, resumimos os actos principais que conforman o programa típico:

Venres (actos previos)

• Obradoiros gastronómicos: Ao serán, no Centro Sociocultural, impártense clases de cociña centradas no lacón e outros produtos da matanza. Os asistentes aprenden a preparar o lacón con grelos, así como outras receitas tradicionais como o chourizo asado ou a empanada de lacón.
• Inauguración da feira de artesanía: Ás 19:00 h, na Praza da Vila, inaugúrase un mercado con postos de artesáns locais (cerámica, cestería, ourivería) e produtos agroalimentarios (queixos, empanadas, viños da Ribeira Sacra).
• Actuación musical: Ás 21:00 h, no auditorio municipal, concerto de música tradicional galega con grupos como Cantigas e Agarimos ou as Pandereteiras de Sarria.

Sábado (día grande)

• 10:00 h – Apertura de postos: Na alameda e na rúa principal comezan a funcionar as barracas de comida, bebida e artesanía.
• 11:00 h – Concurso de lacón: Os cociñeiros locais compiten por elaborar o mellor lacón con grelos. Un xurado popular e profesional valora a presentación, o sabor e a tenrura.
• 12:00 h – Degustación popular: Comeza o reparto de racións de lacón (con grelos, cachelos e chourizo) a un prezo popular (ao redor de 10-12 euros a ración). A cola pode ser longa, pero a espera merece a pena.
• 13:30 h – Actuación de gaitas e danza: O grupo de baile Rexión dos Milagres ofrece unha mostra de danzas tradicionais, acompañado de gaitas e tamboriles.
• 17:00 h – Xogo popular de lanzamento de lacón: Unha actividade lúdica e humorística na que os participantes intentan lanzar un lacón de escuma a unha diana. Premios simbólicos para os gañadores.
• 19:00 h – Desfile de disfraces con temática porcina: Veciños e visitantes disfrazados de porcos, cociñeiros ou campesiños percorren as rúas principais. Música e animación.
• 21:00 h – Gran concerto: Pola noite, na praza do Concello, actúa unha orquestra ou grupo musical de renome (como Orquesta Costa Oeste ou Treixadura). A festa continúa ata a madrugada.

Domingo (despedida)

• 11:00 h – Ruta gastronómica polos bares: Os establecementos asociados ofrecen tapas especiais de lacón a prezo reducido, acompañadas de viño da Ribeira Sacra.
• 13:00 h – Xantar de confraternidade: No pabillón municipal, un xantar popular con pratos da matanza (costillas, chourizo, lacón) e sobremesas típicas (filloas, roscón).
• 17:00 h – Peche da feira: Despedida das autoridades e sorteo de cestas de produtos locais entre os asistentes que compraren no mercado.

O programa completo publícase un mes antes no web do Concello de Sarria e nos medios de comunicación da comarca. RecoMéndase consultar para coñecer os horarios exactos, xa que poden haber engadidos de última hora.

Gastronomía: o lacón e os seus acompañantes

A Gastronomía da Festa do Lacón de Sarria é unha exaltación dos sabores da matanza e da cociña rural galega. O prato principal, como non podía ser doutro xeito, é o lacón con grelos. Trátase dun cocido que leva lacón cocido (previamente salgado e curado) acompañado de grelos (as follas tenras do nabo), cachelos (patacas cocidas con pel) e chourizo. O conxunto adóbese con aceite de oliva e, ás veces, con pemento doce. É un prato contundente, perfecto para combater o frío do inverno.

O lacón que se degusta na festa procede de criadores locais que seguen métodos tradicionais. A curación realízase en secadoiros naturais durante polo menos catro meses, o que lle confire unha textura fibrosa pero suave. Nas degustacións, os asistentes reciben un prato con dúas ou tres pezas de lacón, unha ración de grelos, cachelos e un anaco de chourizo. Todo regado cun viño tinto da Ribeira Sacra, ou cunha copa de licor café para rematar.

Ademais do clásico, nos postos da feira pódense atopar outras elaboracións como a empanada de lacón (con masa de pan e recheo de lacón desmigado e cebola), o lacón á brasa (asado lentamente sobre lume de carbón) e mesmo hamburguesas de lacón, unha innovación recente. Os máis atrevidos poden probar o lacón con queixo de San Simón (ahumado) ou en formato de croquetas. Para os xeados, non faltan os sobremesas tradicionais: filloas con mel, orellas de entroido e arroz con leite.

Outro aspecto gastronómico destacado é a feira de produtos agroalimentarios, onde artesáns locais venden queixos (San Simón, Arzúa-Ulloa), mel, castañas, viños, licores (augardente, crema de oruxo), embutidos (chourizo, salchichón) e pan de Ousá (un pan de masa nai centenaria). A Festa do Lacón é, en definitiva, unha oportunidade para coñecer a despensa da comarca de Sarria e da Ribeira Sacra.

Para os que queiran levar un recordo culinario, existe a opción de comprar lacón curado nos postos da feira ou nas tendas da vila. Algúns produtores ofrecen lotes especiais para a festa, lacóns curados de ata 3 kg de peso. O prezo ronda os 15-20 euros por quilogramo, dependendo da calidade e do tempo de curación.

Aloxamento en Sarria e arredores

Sarria é unha vila con boa oferta de aloxamento, dado que é un punto clave no Camiño de Santiago (etapa Sarria-Portomarín). Durante a Festa do Lacón, a demanda increméntase, polo que convén reservar con antelación. A continuación, listamos as principais opcións:

• Hoteles: No centro histórico atopamos o Hotel Alfonso IX (4 estrelas, con encanto), o Hotel Mar de Plata (3 estrelas, económico) e o Hotel Oca Villa de Sarria (4 estrelas, moderno). Prezos desde 60 euros a noite.
• Pensións e hostais: Hai pequenos hostais como o Hostal Nova Ruta, o Hostal Costiña ou a Pensión Dona María, con tarifas duns 30-40 euros por persoa.
• Casas rurais: Nos arredores de Sarria existem numerosas casas rurais, como A Casa do Cabo, Casa de Lemos ou O Estanco, ideais para grupos ou familias. Dispoñen de cociña, lareira e, nalgúns casos, xardín. Prezos desde 80 euros a noite para a casa completa.
• Apartamentos turísticos: No centro hai apartamentos de aluguer, como Apartamentos Sarria Centro, con capacidade para 4 persoas.
• Albergues (peregrinos): Aínda que non son o máis recomendable para a festa (moito bulicio), existen albergues públicos e privados para peregrinos (Albergue Sarria, Albergue La Salle) con camareiras compartidas, pero con horarios restritivos.

Tamén se pode durmir en vilas próximas como Monforte de Lemos (a 15 km), Lugo capital (a 20 km) ou Samos (a 10 km), con hoteis e pazos sen problemas de prazas. A Festa do Lacón é un bo momento para combinar o turismo gastronómico coa visita ao Mosteiro de Samos, a Muralla de Lugo ou as Rutas de Viño da Ribeira Sacra.