Festa do Lacón con Grelos en Monterroso: plato tradicional, concurso culinario, capital del lacón

No corazón da chaira luguesa, onde a terra é fértil e as tradicións están arraigadas como carballos, atópase Monterroso. Este concello, históricamente coñecido como a «Capital do Lacón», convértese cada ano no epicentro gastronómico de Galicia coa súa célebre Festa do Lacón con Grelos. Máis que unha simple celebración culinaria, é un tributo á identidade da Terra Chá, un punto de encontro para familias e un fervento concurso que pon a proba a arte dos cociñeiros locais. É un evento onde o cheiro do caldo invade as rúas, a música tradicional enche o aire e o sabor máis auténtico de Galicia sérvese en pratos xenerosos.

Monterroso: A Capital do Lacón

A fama de Monterroso non é casual. A calidade do seu lacón é o resultado dunha combinación única de factores: unha tradición gandeira secular, un coñecemento profundo da curación e secado do porco, e un microclima particular da zona, con ventos frescos e certa humidade, que contribúe a unha curación lenta e perfecta. Esta mestura permite obter un lacón con un sabor intenso, unha textura tenra e un punto salgueiro inigualable. Este prestixio, recoñecido en toda España, é o pilar sobre o que se constrúe esta festa declarada de Interese Turístico de Galicia.

Historia e Orixes da Festa

A historia do lacón con grelos está indisolublemente ligada ao ciclo invernal e á despensa rural galega. É un prato de cociña de aproveitamento, nacido da sabedoría das mulleres do rural que transformaban os produtos da matanza do porco, como o lacón (a pata dianteira), nunha comida nutritiva e enerxética para o frío. Os grelos, brotes da nabiza, completan o prato con o seu toque lixeiramente amargo e fortalecedor, estando en plena tempada no inverno.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

A festa, tal e como a coñecemos hoxe, naceu oficialmente no ano 1981. O seu obxectivo era claro: pór en valor e promocionar o produto estrella local, creando un evento social e gastronómico que atraera visitantes. Con rápido éxito e unha excelente acollida, foi evolucionando desde unha simple degustación popular até converterse nun certame culinario de grande nivel, cun programa de actos cada vez máis amplo e variado. Hoxe, é unha cita obrigada no calendario festivo de febreiro que xera unha enorme expectación.

Data e Celebración: Unha Cita en Febreiro

A Festa do Lacón con Grelos celébrase tradicionalmente un fin de semana de mediados de febreiro, aproveitando que é o mes de máxima calidade dos grelos. A data exacta pode variar lixeiramente cada ano, pero sempre se sitúa neste momento óptimo da tempada, cando o prato está no seu mellor momento. É común que a festividade coincida ou este próxima ao entroido, engadindo aínda máis ambiente festeiro á vila.

Programa de Actos: Moito Máis que Comer

A festa esténdese durante todo o fin de semana e combina o eixo gastronómico con numerosas actividades culturais, musicais e lúdicas para todos os públicos.

• Concurso Culinario «Lacón con Grelos»: Sen dúbida, o corazón da festa. Cociñeiros profesionais e afeccionados de toda Galicia presentan as súas versións do prato perante un xurado de expertos. A competición é reñida e a calidade, extraordinaria. É un espectáculo observar a meticulosidade e a paixón que dedican os participantes.
• Degustación Popular e Venda de Productos: Nas tendas instaladas na zona festiva, os visitantes poden adquirir lacón de Monterroso con denominación propia, grelos, chourizos e outros produtos da terra. Ademais, organízanse espazos de degustación masiva onde centos de persoas comparten a comida.
• Música e Folclore: A tradición musical galega está moi presente con concertos de gaitas, grupos folclóricos e orquestras. Non é raro ver espontáneas «muiñeiras» bailadas nos soportais.
• Mercado Tradicional e Feira: Instálanse puestos de artesanía local, traballos en madeira, cerámica, xoias de filigrana e produtos de laceira, entre outros.
• Actividades Infantís: Talleres de cociña para nenos, obradoiros de disfraces, contacontos temáticos e xogos tradicionais galegos para que os máis pequenos mergullen na cultura.
• Acto Institucional e Entrega de Premios: O acto central ten lugar o domingo, coa entrega de galardóns aos gañadores do concurso culinario, xunto co recoñecemento a personaxes ou entidades que contribuíron á promoción do lacón.

A Gastronomía: Unha Obra de Arte en Cada Prato

Máis alá da competición, a festa é unha excelente ocasión para saborear o prato en toda a súa esencia. O lacón con grelos de Monterroso segue unha receita aparentemente sinxela pero que require tempo e coidado. O prato compleméntanse normalmente con chourizo, óso de xamón e patacas (cachelos), e preséntase nunha cunca de barro. É unha comida reconfortante, de sabores profundos e honestos, que representa á perfección a filosofía da cociña galega: produtos excepcionais tratados con respecto.

A celebración tamén serve de escaparate para outros manxares da zona: embutidos como a androlla ou o botelo, queixos da Terra Chá, mel, empanadas e, por suposto, o viño da Denominación de Orixe Ribeira Sacra ou Monterrei para acompañar.

Onde Dormir: Aloxamento na Terra Chá

Para vivir a festa con comodidade, é recomendable reservar aloxamento con antelación. Monterroso e as súas proximidades ofrecen diversas opcións:

• Casas de Aldea e Hoteis Rurais: A opción máis auténtica. Espallados pola contorna, ofrecen tranquilidade, encanto e, a miúdo, a posibilidade de coñecer de primeira man o mundo rural.
• Hoteis e Hostais: Na vila de Monterroso e en localidades veciñas como Palas de Rei (membro destacado do Camiño de Santiago) atópanse establecementos cómodos e ben equipados.
• Complexos de Turismo: Para grupos ou familias, existen casas completas de alugueiro con todas as comodidades.
• Campings e Áreas de Autocaravanas: Na zona hai espazos preparados para quen prefira esta modalidade de aloxamento.

Dada a afluencia de público, aconcellase consultar coa Oficina de Turismo da Terra Chá para recibir asesoramento e axuda na reserva.

Cómo Chegar a Monterroso

Monterroso está ben comunicado, situándose nun enclave estratéxico da provincia de Lugo.

• En Coche: A vía principal é a Autovía A-54 (Lugo-Santiago de Compostela), tomando a saída 18 (Monterroso) ou a 20 (Palas de Rei). Desde Palas de Rei, apenas hai 10 minutos por estradas locais ben sinalizadas. Desde Lugo capital, a distancia é duns 40 km.
• En Autobús: Hai servizos diarios de Monforte de Lemos e Lugo con Monterroso, operados por empresas como Alsa ou Autos Cal Pita. Durante a festa, poden habilitarse servizos especiais.
• En Tren: A estación de tren máis próxima é a de Palas de Rei, na liña que une A Coruña con Madrid (Media Distancia). Desde alí, é necesario tomar un taxi ou autobús para cubrir os últimos 8 km.
• Dende Santiago de Compostela ou A Coruña: O traxecto máis directo é pola AP-9 ou a A-6 até chegar á A-54, cun tempo aproximado duns 50-60 minutos.

Unha vez na vila, a organización habilita aparcamentos sinalizados nas inmediacións da zona festiva, que adoita estar pechada ao tráfico durante o evento.

A Festa do Lacón con Grelos de Monterroso é moito máis que unha xuntanza gastronómica. É unha experiencia sensorial e cultural que permite paladear a esencia da Terra Chá. É unha celebración do traballo ben feito, do respecto polas orixes e da alegría de compartir. Un convite, en definitiva, a saborear Galicia no seu estado máis puro e auténtico. Unha cita imprescindible para calquera amante da boa mesa e das tradicións con sabor a historia.