Festa do Lacón con Grelos de Lalín: outono no Deza

Lalín, o concello máis extenso da provincia de Pontevedra e capital da comarca do Deza, viste as súas mellores galas cada outono para render tributo ó seu emblema gastronómico por excelencia: o lacón. A Festa do Lacón con Grelos de Lalín non é só un evento culinario; é unha declaración de amor á terra, á tradición gandeira e ás hortas que, coa chegada das primeiras choivas outonais, brotan cos verdes e amargos grelos que darán o contrapunto perfecto á suavidade do porco curado.

Considerada como unha das citas ineludibles no calendario festivo e gastronómico de Galicia, esta romaría transformou a Lalín na capital indiscutible da gastronomía tradicional durante unhas xornadas onde o茂cheiro a fogueira, a brasa e o caldo envolven cada rúa da vila. Co lema «Outono no Deza», a festa convida a galegos e visitantes a descubrir non só os sabores dun prato histórico, senón tamén a riqueza cultural, paisaxística e patrimonial desta zona do interior galego.

Historia: Dun prato de subsistencia a Festa de Interese Turístico Nacional

A historia da Festa do Lacón con Grelos de Lalín é a historia dunha terra que soubo reivindicar as súas raíces. Aínda que o consumo de porco en Galicia remóntase a tempos inmemoriais, sendo o «anno domini» da matanza do porco un dos piares da economía rural galega, foi a partir da década de 1960 cando Lalín decidiu institutionalizar o seu vínculo con este produto.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

A primeira edición da festa, celebrada en 1961, naceu coa intención de promover os produtos locais e dinamizar a comarca do Deza. Daquela, tratábase dun evento modesto, pero cunha clarísima vocación: enaltecer o traballo dos salgadeiros e dos agricultores. O lacón, que tradicionalmente era unha carne de subsistencia, curada nos lareiros das casas para pasar os duros meses de inverno, comezou así o seu tránsito cara á alta gastronomía.

Casas de comidas e restaurantes de Lalín comezaron a perfeccionar a receita tradicional. O segredo do éxito residiu sempre na materia prima: un lacón curado de forma artesanal, con tempos de salgadura e secado pausados, e uns grelos colleitados na súa xusta medida de madurez. Co paso das décadas, a festa foi medrando en auxe e proxección, atraendo a milleiros de visitantes. Hoxe, está merecidamente recoñecida como Festa de Interese Turístico Nacional, sendo o outono dezao a época por excelencia para a súa celebración.

Fecha e Contexto Estacional

A Festa do Lacón con Grelos de Lalín celébrase tradicionalmente arredor da segunda quincena de novembro. Esta elección non é casual, senón que responde a unha esteira biolóxica e agrícola moi estrita. É no mes de novembro cando os grelos (as follas e talos tenros da nabiza, a planta do nabo) acadan o seu punto óptimo de sazón. Cando a planta espeta o seu talo florecido, é o momento exacto no que as follas teñen o «regueiro» lixeiramente amargo que as fai tan apreciadas.

Ademais, a data coincide co final das tarefas duras no campo e a preparación para o inverno, facendo da festa un evento de carácter profundamente social e reunificador. Para os lalinenses que viven fóra, este é unha das datas sagradas para o retorno á terra nai.

Programa da Festa: Música, Tradición e Familiaridade

O programa da Festa do Lacón é unha equilibrada mestura de actos institucionais, propostas lúdicas e a omnipresente gastronomía. Durante a fin de semana central da festa, Lalín convértese nun gran escenario dividido entre a zona monumental, onde se atopan as carpas e a feira, e as rúas que conectan cos restaurantes da vila.

• A Degustación Popular: É o acto estrela. Na carpa principal, situada habitualmente na Praza de Galicia ou arredores, cuíñanse centos de racións de lacón con grelos e cachelos. Os visitantes poden adquirir o seu tique e gozar deste manxar en plena rúa, nun ambiente festivo e repleto de xente.
• Feira Exposición: Decenas de postos comerciais invaden as rúas. Dende empresas de embutidos que amosan a súa mellor peza de lacón, pasando por viños de recente colleita (moitas veces acompañando á festa a Encontro de Viños da Terra), queixos artesáns, mel e repostería tradicional.
• Música e Folclore: A música é a banda sonora inevitable. Durante todo o día, charangas animan as rúas, mentres que no escenario principal teñen lugar concertos de bandas de música locais, agrupacións folclóricas que recoveran danzas e cantares tradicionais, e, xa entrada a noite, orquestras para o » Vermut» e a festa nocturna.
• Concurso de Gastronomía: Os restaurantes locais compiten por lograr o recoñecemento á mellor tapa ou prato innovador baseado no lacón e os grelos, fomentando a creatividade culinaria.
• Programa Infantil: Non esquecéndo ós máis pequenos, a festa inclúe títeres, xogos tradicionais, obradoiros e actividades de animación para que as familias poidan gozar dun día completo.

Gastronomía: A EXQUISITA SIMPLICIDADE DO LACÓN CON GRELOS

O verdadeiro protagonista da fin de semana é, indiscutiblemente, o prato. A aparente simplicidade do lacón con grelos esconde unha complexidade técnica e unha riqueza de matices que o converte nunha das xoias da gastronomía galega.

O Lacón: Trátase da extremidade dianteira do porco (mentres que o xamón é a traseira). O proceso comeza coa salgadura en seco, posteriormente lavase para retirar o exceso de sal e déixase curar, antes secado e «suando» nos fumeiros de madeira. Un bo lacón de Lalín necesita meses de curación para que a carne acada esa textura xelatinosa e o seu inconfundible sabor.

Os Grelos: Son o contrapunto perfecto. Cócense en auga abundante (e moitas veces cun pouco da propia grasa do lacón para suavizar o seu amargor característico). O resultado é unha verdura tenra, de cor verde intensa.

A Elaboración: O segredo reside nos tempos e nas colas. O lacón cócese a lume lento durante horas ata que a carne se desfa case ó tocala, mentres que os grelos engádense no momento xusto para que non se desfixan. O plato sírvese quente, habitualmente acompañado de cachelos (patacas cocidas) e, nalgún caso, como acontece noutras zonas de Galicia, cun chourizo coado.

Para acompañalo, nada mellor que un viño tinto xove da zona do Ribeiro, do Ribeira Sacra ou mesmo Monterrei, cuxa acidez e froita axudan a limpar o padal da suavidade do lacón.

Aloxamento: Onde Dormir no Deza

Para aqueles que queiran gozar da festa sen présas e coa tranquilidade de non ter que coller o coche, Lalín e mais a comarca do Deza ofrecen unha ampla e variada rede de aloxamentos. As opcións van dende o confort dos hoteis urbanos na vila, ata a calidez do turismo rural nas aldeas.

• Hotéis na Vila: No centro de Lalín existen establecementos de 3 e 4 estrelas ideais para quen queira ter a festa a pés e gozar dun bo descanso. Estas opcións adoitan encherse con meses de antelación, polo que é imprescindible reservar cedo.
• Casas Rurais e Albergues: A verdadeira esencia da comarca atópase nas súas aldeas. No concello de Lalín e nos limítrofes (Agolada, Rodeiro, Silleda, Dozón) abundan as casas rurais restauradas, antigos pazo e casas indiana. Estas opcións son perfectas para familias ou grupos de amigos que buscan espazo, tranquilidade e un contacto directo coa natureza.
• Escapadas Naturais: Para os máis aventureiros, nas proximidades pódense atopar áreas de autocaravanas e cámpings, ideal para gozar da riqueza natural do Deza, como a Serra do Faro de Avión ou os parques fluviais.

Cómo Chegar a Lalín: Estrada e Ferrocarril

A situación xeográfica de Lalín, na сердце de Galicia, fai que sexa unha localidade excepcionalmente ben comunicada, sendo un punto neurálxico de camiños.

En Coche: É a forma máis habitual de chegar. Lalín é o cruzamento de autovías máis importante do interior de Galicia. Chega o nó da AP-53 / AG-53 (Autovía do galego interior, Santiago – Ourense), así como a AG-41 (Autovía do Salnés) e, fundamentalmente, a autovía A-6 Madrid-A Coruña, que ten un dos seus ramales principais cara ó Deza. Dende Vigo ou Pontevedra o acceso realízase a través das autovías que enlanzan en Silleda. Dende Santiago de Compostela, a viaxe dura apenas 45 minutos. Dende Ourense, uns 40 minutos.

En Autobús: A estación de autobuses de Lalín é unha das máis activas de Galicia debido á súa posición central. Existen liñas regulares diarias que conectan Lalín coas principais cidades galegas (Vigo, A Coruña, Santiago, Ourense, Pontevedra, Lugo), así como con Madrid e outras capitais de estado.

En Tren: Para os amantes do ferrocarril, Lalín conta cunha pequena pero recente estación de tren. Aquí pasa a liña de Media Distancia que conecta a cidade de Ourense coa estación de Santiago de Compostela (R10), facendo que a chegada en tren sexa unha alternativa tranquila, ecolóxica e chea de paisaxes fluviais das ribeiras do Deza.

A Festa do Lacón con Grelos non é só un evento gastronómico; é a cristalización do espírito do Deza, a invitación a sentarse á mesa da tradición e gozar, cando o outono pinta de ocres a terra, dun prato que sabe a fogar, a tempo e a Galicia profunda.