Festa do Galo de Vila de Cruces

Historia

As orixes da Festa do Galo remóntanse á Idade Media, cando as comunidades rurais celebraban o día de San Antón, patrón dos animais, cunha especial devoción polos galos. En Vila de Cruces esta tradición colleu forza ao longo dos séculos, e desde hai máis de 100 anos celébrase de forma ininterrompida, malia as mudanzas sociais e políticas. A festa naceu como unha romaría na que os labregos ofrecían aos seus mellores galos para ser bendicidos na igrexa parroquial, coa crenza de que así obterían protección para toda a cabana durante o ano.

Co paso do tempo, a festa foise secularizando e evolucionou ata converter o galo nun símbolo gastronómico. Non obstante, a parte relixiosa mantense viva: a misa, a procesión e a bendición dos animais son os momentos álxidos da xornada. A figura do galo, ademais, está ligada a lendas locais sobre a fertilidade e a boa sorte. Hoxe a festa é un exemplo de como unha tradición ancestral pode adaptarse aos novos tempos sen perder a súa esencia.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Data e programa

A Festa do Galo celébrase cada 17 de xaneiro, festividade de San Antón. Se o día cae en fin de semana, os actos principais mantéñense nesa data, pero engádense actividades durante a véspera ou a fin de semana máis próxima. O programa típico comeza á mañá e ten unha duración de xornada completa, con verbena nocturna que se prolonga ata a madrugada.

• 09:30 – Apertura do mercadiño de artesanía e produtos locais na Praza do Concello.
• 11:00 – Misa solemne na Igrexa de San Vicente de Cruces, coa presenza das autoridades e da coral.
• 12:15 – Procesión con San Antón e bendición dos animais na praza. Os asistentes levan os seus galos, cans, cabalos ou mesmo paxaros para recibir a bendición.
• 13:30 – Apertura das pulpeiras e degustación popular de pulpo á feira, xunto con empanada, chourizo e viño da terra.
• 16:00 – Actuación de grupos de música tradicional e sesión vermú.
• 19:00 – Concurso de canto de galos? (Nesta festa non se celebra, pero si hai outras actividades lúdicas como xogos populares para nenos).
• 22:30 – Verbena coa orquestra e DJ.

Un dos momentos máis emotivos é a bendición dos animais, onde se ve desde galos e galiñas ata cans e gatos. A xente viste os seus animais con cintas de cores, e moitos levan cestas de pan para que sexan igualmente bendicidas.

Gastronomía

O prato estrela da Festa do Galo é, sen dúbida, o pulpo á feira. As pulpeiras instálanse na praza e cociñan o pulpo en enormes caldeiras de cobre, servido con cachelos, pemento e aceite. Pero a festa tamén é un escaparate da gastronomía local:

• Empanada de galo: recheo de carne de galo, cebola e pemento, cunha masa crocante.
• Lacón con grelos: prato invernal típico, acompañado de patacas e grelos da comarca.
• Caldo de chourizo e verzas: quente e reconfortante para o frío xaneiro.
• Filloas e orellas de entroido: para sobremesa, regadas con mel ou azucre.
• Viños da Denominación de Orixe Rías Baixas: albariños e treixaduras que maridan perfectamente co pulpo e o lacón.

Os postres típicos son as filloas de sangue (feitas con sangue de galo) —aínda que hoxe só se atopan en versións modernizadas— e as orellas de carnaval. Toda a gastronomía se pode degustar nas casetas habilitadas na praza, con prezos populares e ambiente festivo.

Aloxamento

Vila de Cruces dispón de varias opcións de aloxamento para quen queira durmir e gozar da festa con calma. Ademais dos aloxamentos no propio municipio, a proximidade con cidades como Santiago ou Pontevedra permite opcións variadas. Recoméndase reservar con antelación, xa que a festa atrae a moito público.

Tamén hai casas rurais nas parroquias próximas como Bascuas ou Loña, e apartamentos turísticos en Lalín ou Silleda, a menos de 20 km. A oferta é suficiente para todos os petos.

Como chegar

Vila de Cruces está situada no interior da provincia de Pontevedra, a medio camiño entre Santiago de Compostela e Ourense. A accesibilidade é boa por estrada e por transporte público.

En coche

Desde Santiago de Compostela: tomar a AP-9 ata a saída 53 (Caldas de Reis), logo continuar pola PO-205 e PO-840 ata Vila de Cruces (aproximadamente 45 min). Tamén se pode ir pola N-550 e despois pola autovía AG-53, saída 12.

Desde Ourense: pola N-541 e despois AG-53 (1 h).

Desde Pontevedra: pola AP-9 saída 53, logo PO-205 (50 min).

En autobús

Liñas interurbanas: a empresa Monbus opera a liña Santiago-Lalín-Cruces con varias frecuencias ao día. O bus para na estación de autobuses de Vila de Cruces, a 5 min andando da praza.

Desde Ourense: autobuses directos con Monbus (1 h 15 min).

En tren

Vila de Cruces conta con estación de tren na liña Santiago-Ourense. Un servizo de Media Distancia para en Cruces. A estación está a 1 km do centro, pódese ir andando ou en taxi.

Durante a festa recoméndase chegar cedo, xa que a vila dispón de aparcadoiros habilitados (campo da feira e zona deportiva) pero énchense rapidamente. O ambiente é familiar e seguro, ideal para ir con nenos.

Conclusión

A Festa do Galo de Vila de Cruces é moito máis que unha romaría: é unha mostra viva da cultura galega, onde a relixión, a gastronomía e a comunidade se dan a man. Visitala é vivir un anaco auténtico de Galicia, probar os mellores produtos da terra e sentir o calor dun pobo que sabe celebrar as súas tradicións con orgullo. Non faltes cada 17 de xaneiro.