Festa do Fiado de Vedra

Festa do Fiado de Vedra: tradición viva no corazón de Galicia

Na fermosa comarca do Sar, no concello de Vedra, celébrase cada ano unha das festas etnográficas máis senlleiras de Galicia: a Festa do Fiado. Esta cita recupera o ambiente das antigas xuntanzas de mulleres e homes que, ao redor do lume ou nos hórreos, se dedicaban ao hilado do liño e da la, mentres compartían historias, cantigas e petiscos. Máis que unha simple romaría, é unha homenaxe á memoria labrega e ao traballo artesán que durante séculos defineu a economía rural galega. A festa, que medrou ata converterse nun referente cultural, atrae visitantes de toda Galicia e mesmo de fóra, desexosos de coñecer de preto unha tradición que resiste o paso do tempo.

Vedra, situada a poucos quilómetros de Santiago de Compostela, ofrece un marco incomparable para esta celebración. Rodeada de verdes vales, ríos e bosques autóctonos, a vila vístese de gala para recibir aos asistentes. As rúas énchense do son das pandeiretas, do cheiro a empanada recén feita e da ledicia de ver como as máis novas aprenden o oficio das súas avoas. A Festa do Fiado non é só unha viaxe ao pasado; é unha reivindicación do valor do feito a man, da lentitude e do encontro. A continuación, desglosamos todos os detalles que cómpre saber para gozala en plenitude.

Historia: as orixes do fiado en Vedra

O fiado, como actividade doméstica e comunitaria, ten raíces profundas na Galicia rural. Antes da industrialización, o liño e a la eran fibras esenciais para vestir a familia. As mulleres, principalmente, eran as encargadas de fiar, tecer e coser. Pero fiar non era un labor solitario: adoitaba organizarse en fiadas, reunións vespertinas nas que unha veciña convidaba as demais á súa casa, e todas traballaban á luz do candil ou do lume. Mentres as mans estaban ocupadas, a boca e o oído gozaban de contos, adiviñas, romances e mesmo críticas sociais. Estas xuntanzas eran un verdadeiro termómetro da vida comunitaria.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

En Vedra, a tradición do fiado mantívose viva ata ben entrado o século XX. Con todo, a chegada dos tecidos industriais e o despoboamento rural fixeron que estas reunións fosen desaparecendo. Foi nos anos 80 do século pasado cando un grupo de veciños e veciñas, co apoio do Concello e de asociacións culturais, decidiron recuperar o espírito do fiado como festa. Así naceu a Festa do Fiado de Vedra, que se celebra ininterrompidamente dende 1987 (segundo rexistros locais). A cita foi medrando, incorporando actos como obradoiros de tear, exposicións de traxes tradicionais e mostras de oficio, pero sempre mantendo o eixo central: o xesto de fiar como símbolo de identidade.

Co paso dos anos, a festa acadou sona, e en 2005 foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia (segundo a Consellería de Cultura). Este recoñecemento impulsou a súa difusión e permitiu mellorar a programación. Hoxe, a Festa do Fiado é un exemplo de como unha tradición case perdida pode renacer e converter nun motor cultural e económico para unha comunidade. Os veciños e veciñas preparan a celebración con meses de antelación, recuperando técnicas de hilado, recollendo la das ovellas da zona e elaborando doces típicos que se degustan durante a xornada.

Data e programación (2024-2025)

A Festa do Fiado celébrase tradicionalmente o primeiro sábado do mes de agosto. No ano 2024 tivo lugar o día 3 de agosto, e para 2025 agárdase que sexa o sábado 2 de agosto (sempre pendente de confirmación oficial). A xornada comeza cedo e prolongase ata ben entrada a noite, cun programa que combina actos formais, talleres participativos e troula popular.

Programa resumido (horarios orientativos)

• 10:00 h – Apertura do Mercado de Artesanía e Produtos Locais na Praza de Vedra. Postos de liño, lá, queixos, mel, pan e doces.
• 11:00 h – Obradoiro de hilado para nenas e nenos. As mestras fiandeiras mostran como se prepara a la e o liño. (Inscrición gratuíta no punto de información).
• 12:30 h – Demostración de tear tradicional a cargo do grupo de tecedoras de Vedra. No adro da Igrexa de Santa María.
• 14:00 h – Xantar popular no campo da festa: empanada galega, polbo á feira, churrasco e viño da terra. Actuación de gaitas e pandeiretas.
• 16:00 h – Concurso «A fiandeira máis rápida»: as participantes compiten para ver quen fía a mecha máis longa en 10 minutos. Premios para as gañadoras.
• 17:30 h – Obradoiro de cestería e madeira para adultos. Aprender a facer cestos e xugos.
• 19:00 h – Roteiro etnográfico guiado: percorrido polos muíños, hórreos e lavadoiros de Vedra.
• 21:00 h – Verbena popular coa orquestra «Os Duendes» (música tradicional e moderna).
• 23:00 h – Queimada popular con conxuro, amenizada con contos de medo. Peche da festa.

Durante toda a xornada, hai unha exposición permanente de útiles tradicionais (roda de fiar, cardas, debulladoras) na Casa da Cultura. Ademais, instálase unha feira de gando autóctono (ovella galega, cabra) que permite ver o ciclo completo da fibra.

Gastronomía: saberes e sabores do Sar

Non hai festa galega sen boa comida, e a do Fiado non é unha excepción. O xantar popular é un dos pratos fortes da xornada, con receitas transmitidas de xeración en xeración. Destacan:

• Empanada de liño? (chiste local) – Pero, en serio: empanada de bonito, de zorza ou de verduras. A masa, fina e crocante, é unha delicia.
• Polbo á feira – Cocido en caldeiro de cobre, cortado coa tesoira e aderezado con aceite, pemento e sal groso. Sérvese en cuncas de madeira.
• Churrasco de porco celta – Carne de raza autóctona, asada lentamente sobre brasas de carballo.
• Queixos de Vedra – Queixo de tetilla, queixo de cabra e queixo fresco, acompañados de mel de castiñeiro.
• Doces de fiado – Especie de filloas recheas de crema de ovo e anís, que se fan especialmente para esta festa.

Para beber, non pode faltar o viño da terra (DO Rías Baixas, variedade albariño) ou o licor café artesanal. Os postos do mercado ofrecen tamén roscón, biscoito de manteiga e melindres. Aconsellamos probar a «sopa do fiado», un caldo de grelos, patacas e lacón que se servía nas madrugadas de xuntanza para recuperar forzas.

Aloxamento en Vedra e arredores

Para gozar da festa sen présas, o mellor é durmir preto. O concello de Vedra dispón de varias opcións de aloxamento rural:

• Casa Rural «A Veiga do Sar» (Estrada a Ponte Ulla, 5 km) – 4 habitacións con encanto, xardín e lareira. Ideal para familias. Prezos desde 70 €/noite.
• Hotel Balneario de Brea (en Brea, a 2 km) – Aínda que agora está en reformas, ofrece unhas instalacións cun spa natural. Consultar dispoñibilidade.
• Turismo Rural «O Fiadeiro» (lugar de A Golada) – Casa antiga restaurada con obradoiro de tear incluído na estancia. Moi recomendado para os amantes da artesanía.

Se se prefire estar máis preto de Santiago, a 12 km atópanse hotais como o Hotel San Lázaro ou o NH Obradoiro. Tamén hai casas de hóspedes e albergues no centro de Vedra (preguntar na Oficina de Turismo). Para os máis aventureiros, existe unha zona de acampada libre habilitada nos arredores do campo da festa (con previo aviso ao concello).

Como chegar a Vedra

Vedra está situada a uns 14 km ao sur de Santiago de Compostela, na estrada que vai cara a Padrón. As principais vías de acceso son:

• En coche: Dende Santiago, tomar a autovía AP-9 dirección Vigo/Pontevedra, saída 67 (Padrón). A continuación, seguir pola estrada DP-8401 ata Vedra (uns 10 minutos). Dende A Coruña, mesma AP-9, menos de 1 hora. Dende Ourense, pola N-525 e logo DP-8201. Hai aparcadoiros habilitados no recinto da festa (sinalizados).
• En autobús: A liña Monbus (Santiago – Padrón – Caldas de Reis) ten parada en Vedra. O servizo é frecuente, especialmente en días festivos. O tempo de viaxe dende Santiago é de 25-30 minutos. Aconsellamos consultar horarios actualizados na web de Monbus.

Te puede interesar:

Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital

Imperial Perlas — Joyería y complementos

Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía