Festa do Fiado de O Rosal

Situada no corazón do Baixo Miño, a localidade de O Rosal converteuse nun referente da tradición téxtil galega coa celebración da Festa do Fiado. Máis alá dunha simple festa popular, esta cita recupera o traballo que as mulleres realizaban durante séculos: o fiado do liño. Un oficio artesanal que unía veciñas ao redor do lume e que hoxe revive con orgullo grazas á implicación de toda a comunidade. A continuación, mergullámonos na historia, a data, o programa, a gastronomía, as opcións de aloxamento e a mellor forma de chegar a esta celebración tan singular.

Historia e orixe do Fiado

O fiado do liño foi durante moitos anos unha actividade económica fundamental en Galicia, especialmente na zona sur da provincia de Pontevedra. O Rosal, berce dun microclima excepcional, cultivaba un liño de gran calidade que despois se transformaba en fío e lenzo. O proceso —desde a sementeira, pasando pola arrinca, o enriado, a espadelada, o asedado e o fiado— era duro e requiría paciencia e destreza, pero tamén se convertía nun encontro social.

As mulleres rosaleiras reuníanse nos seráns ao redor da lareira para fiar, cantar e compartir historias. Cada casa tiña o seu fiadeiro e o seu torcedal; o son da roca e do fuso enchía as noites de inverno. Coa industrialización e a chegada de fibras sintéticas, esta práctica entrou en decadencia, ata case desaparecer.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Para evitar a perda definitiva dun saber tan enraizado, a veciñanza de O Rosal —co apoio do Concello, asociacións culturais e o colectivo de mulleres rurais— decidiu recuperar aquela memoria a través dunha festa que comezou de maneira humilde nos anos noventa. O que naceu como unha xuntanza de amigas fiando en público foi collendo corpo edición tras edición, ata se converter nunha cita multitudinaria que cada verán atrae a milleiros de visitantes.

Hoxe, a Festa do Fiado non só amosa a técnica do fiado tradicional, senón que se erixe como homenaxe á muller labrega, á transmisión oral e á sustentabilidade. Recuperáronse traxes rexionais que acompañan os fiadeiros, cancións antigas e o xeito de tecer que as avoas legaron. Ademais, celébrase tamén un concurso de fiado na rúa que demostra a maestría e a velocidade das participantes, moitas delas xa moi maiores pero coas mans aínda áxiles.

Data e localización

A Festa do Fiado de O Rosal desenvólvese normalmente durante unha fin de semana do mes de agosto, en pleno verán. Aínda que a data pode variar lixeiramente en función da programación festiva do municipio, adoita coincidir coa primeira ou segunda quincena, buscando boas temperaturas para gozar das actividades ao aire libre. Antes de planificar a viaxe, recoméndase consultar o calendario oficial no portal do Concello de O Rosal ou nas redes sociais da festa.

O escenario principal é a Praza do Calvario, no centro da vila, que se engalana para a ocasión con postos de artesanía, un escenario para actuacións musicais e, por suposto, o espazo reservado ás fiadeiras. As rúas adxacentes énchense de cor cos estandartes e a decoración típica, creando un percorrido atractivo que convida ao paseo.

Programa da festa (actividades destacadas)

A programación arranca o venres á tarde co pregón e o tradicional aceso da lareira simbólica. Autoridades, veciñas e visitantes dan a benvida á festa cunha primeira mostra de fiado colectivo. Esa mesma noite, os grupos de gaitas e a charanga poñen música ao ambiente, mentres se abren os postos de gastronomía e artesanía. O sábado, dende ben cedo, o protagonismo recae sobre as actividades máis ligadas ao liño:

• MOSTRA E OBRADOIRO DE FIADO: Dende as 10:00 h, as fiadeiras instálanse cos seus rocadouros e fusos no espazo central. O público pode ver en directo o proceso completo, preguntar e mesmo intentar aprender a fiar. Mestras artesás explican cada paso: como se prepara o liño, como se estira o fío e como se torce.
• CONCURSO DE FIADO: Un dos momentos máis emocionantes. As participantes compiten por quen fía máis metros de fío de calidade nun tempo determinado. O xurado, composto por persoas expertas, valora a lonxitude, a regularidade e a finura do fío. Os premios adoitan ser produtos típicos e distincións honoríficas, ademais dun gran recoñecemento popular.
• DESFILE DE TRAXE TRADICIONAL: Durante a mañá do sábado, realízase un pasarrúas con traxes típicos do Baixo Miño. Mulleres e homes lucen as mellores pezas, desde o dengue ata o mantelo vermello ou o pano de froitos. A comitiva visita a igrexa parroquial antes de dirixirse á praza, acompañada de música tradicional.
• FEIRA DE ARTESANÍA: Ao longo de toda a fin de semana, a feira ofrece produtos relacionados co textil (lenzos, pezas de liño, roupa tradicional, encaixes) e outros sectores como a cestería, a olería ou a xoiaría de inspiración celta.
• ACTUACIÓNS FOLCLÓRICAS E MÚSICA EN DIRECTO: Polas noites, o escenario acolle grupos galegos de folk, pandeireteiras e formacións emerxentes. O sábado é a verbena grande, con orquestras de primeira liña, e o domingo a sesión vermú pecha a festa con máis foliada.
• XOGOS POPULARES E ACTIVIDADES INFANTÍS: Para os máis pequenos organízanse obradoiros de iniciación ao fiado, contacontos sobre a historia do liño e xogos tradicionais que garanten o entretemento familiar.
• VISITAS GUIADAS: Algúns anos ofrécense rutas polos muíños do río Tamuxe e antigas leiras de liño, explicando o cultivo e a transformación in situ.

O domingo pola tarde péchase a festa cun acto solemne no que se entregan os premios do concurso e se fai un chamamento a continuar co labor de conservación. Non falta un emotivo “vémonos o ano que vén” entre as fiadeiras, moitas das cales superan os oitenta anos.

Gastronomía típica da Festa do Fiado

Un evento desta magnitude non se entende sen a súa oferta culinaria. Os postos de comida e os bares da zona despregan unha carta baseada nos produtos do mar e da terra que fan as delicias do visitante. Entre as especialidades que se poden degustar destacan:

• Empanada de millo e de trigo: Con recheos de zamburiñas, bacallau, carne ou verduras. Moitas panaderías locais preparan empanadas ao estilo tradicional, cunha masa fina e crocante.
• Polbo á feira: Non falta en ningunha festa galega. Cocido no seu punto, cortado en rodelas e aderezado con aceite de oliva, sal gordo e pemento.
• Churrasco e costela asada: A brasa é protagonista nas parrillas que se instalan ao aire libre. A carne de porco e tenreira da comarca convértese en prato forte.
• Mariscos do estuario do Miño: Debido á proximidade do río e da costa da Guarda, o marisco fresco como os camaróns, as nécoras ou as navallas aparece en moitos menús, sobre todo en degustacións acompañadas de viño branco.
• Doces tradicionais: As filloas, as orellas e a torta de Santiago endulzan a sobremesa. As rosquillas de O Rosal, elaboradas con anís e fariña de trigo, merecen unha mención especial.
• Viños da D.O. Rías Baixas: O Rosal é unha subzona vinícola recoñecida. Os albariños e os brancos de garda maridan á perfección coa comida mariñeira. As adegas da contorna adoitan ofrecer catas e promocións durante a festa.
• Queixo e mel: Posto ambulante de queixos artesáns, con variedades como o queixo do país, o San Simón ou o queixo de cabra da zona, acompañados de mel de Galicia.

Para os que prefiren un menú máis elaborado, os restaurantes da vila deseñan pratos especiais que recuperan receitas antigas, como as papas de millo con leite, o caldo galego ou o bacallau ao estilo da avoa. A oferta cobre todas as franxas de prezo, desde as racións económicas nos postos ata a gastronomía de autor.

Aloxamento: onde durmir durante a festa

O Rosal conta cunha oferta de aloxamento modesta pero de calidade, que se completa cos concellos achegados da Guarda, Tomiño, Oia e Tui. As opcións son variadas:

• Hotéis e pensións en O Rosal: Existen pequenos hoteis familiares e pensións no centro urbano que permiten gozar da festa sen necesidade de desprazarse. Recoméndase reservar con moita antelación, xa que as prazas son limitadas e a demanda sobe considerablemente en agosto.
• Turismo rural: Nos arredores abundan as casas de turismo rural rehabilitadas, moitas delas antigas construcións de pedra con fincas e hortas. Lugares como a Casa do Marqués, A Rega ou Os Muiños ofrecen estancias tranquilas a escasos quilómetros. Algunhas organizan actividades vinculadas á tradición do liño.
• Aloxamento na Guarda: A só 10 minutos en coche, a Guarda dispón dunha ampla rede de hoteis, apartamentos turísticos e campings. A zona do porto concentra establecementos con vistas ao mar, ideais para completar a visita con praia e sendeirismo polo Monte Tegra.
• Apartamentos rurais e vivendas turísticas: Grazas ás plataformas dixitais, pódense alugar apartamentos completos en O Rosal ou nas parroquias limítrofes. Unha boa alternativa para familias ou grupos de amigos que busquen independencia.
• Áreas de autocaravanas: Para os viaxeiros en autocaravana ou camper, a contorna do río Tamuxe e a área recreativa de Goián dispoñen de espazos habilitados para pernoctar, con servizos de auga e electricidade en tempada alta.

A recomendación xeral é non deixar a reserva para o último día. A Festa do Fiado coincide coas vacacións de moita xente e a zona do Baixo Miño é un destino turístico moi solicitado no verán.

Como chegar a O Rosal

O Rosal sitúase no extremo suroeste da provincia de Pontevedra, a carón do río Miño e moi preto da fronteira con Portugal. As comunicacións son boas e permiten acceder tanto en coche como en transporte público.

En coche: Desde Vigo, a vía máis rápida é a autoestrada AP-9 en dirección Tui, collendo despois a A-55 cara á Guarda ou ben a estrada PO-552 que percorre a costa. A viaxe dura aproximadamente 50 minutos. Desde Portugal, pódese cruzar a ponte internacional de Tui e continuar pola PO-552. Existen aparcadoiros habilitados durante a festa nas inmediacións do campo da feira, aínda que convén chegar con tempo, especialmente o sábado ao mediodía.

En autobús: A empresa de transportes Interurbana de Autobuses (IASA) conecta Vigo con O Rosal e A Guarda con varias frecuencias diarias. A estación de autobuses de O Rosal está preto do centro, a uns pasos da Praza do Calvario. Outras liñas desde Pontevedra e Tui tamén prestan servizo, aínda que con menor frecuencia. É recomendable consultar horarios actualizados, pois os festivos poden ter servizos especiais.

En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é a de Tui, na liña que une Vigo con Valença do Minho (Portugal). Desde Tui hai autobuses e taxis cara a O Rosal (uns 20 minutos). Para aqueles que chegan en AVE a Vigo-Urzáiz, a combinación con autobús é a opción máis directa.

En barco ou a pé por rutas: Aínda que non é un medio de transporte habitual, os camiñantes do Camiño Portugués pola Costa pasan moi preto. Unha boa idea é aproveitar a festa como etapa descanso. En canto ao río Miño, existen embarcacións de recreo que navegan entre A Guarda e Caminha, e desde alí pódese subir en coche de aluguer ata O Rosal nun percorrido panorámico.

Consellos prácticos para gozar da festa

Para que a experiencia sexa redonda, uns pequenos consellos: levar calzado cómodo, pois o centro péchase ao tráfico e camiñar é a mellor maneira de absorbelo todo. Se se desexa participar nos obradoiros de fiado, convén achegarse cedo porque as prazas son limitadas. As persoas interesadas en comprar artesanía téxtil deben levar efectivo, xa que non todos os postos dispoñen de datá

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas