Festa do Fiadeiro de Outes

Festa do Fiadeiro de Outes: tradición, memoria e identidade na comarca de Noia

A Festa do Fiadeiro de Outes é unha das celebracións etnográficas máis senlleiras da provincia da Coruña. Cada verán, a parroquia de San Cosme de Outes (concello de Outes) convértese no epicentro da cultura popular galega, rendendo homenaxe a un dos oficios tradicionais máis entrañables: o fiadeiro. Este evento non só recupera o labor dos fiadeiros e fiadeiras que durante séculos transformaban o liño e a la en fío, senón que tamén aglutina música, baile, gastronomía e un forte sentimento comunitario. A festa, declarada de interese turístico en Galicia, atrae a milleiros de visitantes que buscan coñecer de primeira man o patrimonio inmaterial do país.

Historia: orixes dunha celebración que honra o oficio do fiadeiro

A Festa do Fiadeiro naceu a mediados dos anos 80 do século XX, impulsada por un grupo de veciños e veciñas de Outes preocupados pola perda dos saberes tradicionais. Daquela, as máquinas industriais xa substituíran case por completo o traballo manual do fiado, e os obradoiros domésticos onde as mulleres fiaban o liño mentres cantaban e contaban historias formaban parte da memoria. A iniciativa, apoiada polo Concello e por asociacións culturais, conseguiu que vellas fiandeiras volvesen sentar ante os seus rodillos e fusos para mostrar ás novas xeracións como se fai o fío. Co paso dos anos, a festa medrou, incorporou feiras de artesanía, concertos de música folk e unha popular comida campestre. Hoxe, a celebración non só conserva a técnica do fiado, senón que tamén educa sobre o ciclo completo do liño: desde a sementeira ata a tea.

A elección do mes de agosto non é casual. Tradicionalmente, os fiadeiros eran encontros nocturnos que tiñan lugar nas casas durante o inverno, pero a festa, para facilitar a participación e o turismo, trasladouse ao período estival. A data concreta varía lixeiramente cada ano, mais sempre se celebra durante a segunda quincena de agosto, coincidindo coa fin de semana máis próxima ao 16 de agosto (San Roque), santo patrón de Outes. Así, por exemplo, no 2024 celebrouse o sábado 17 e domingo 18 de agosto.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Programa: actividades para todos públicos

O programa da Festa do Fiadeiro é extenso e variado, desenvólvese ao longo de dous días intensos. A seguir, destacamos os principais actos:

• Ofrenda floral e homenaxe ás fiandeiras: O sábado pola mañá, unha comitiva percorre as rúas da vila ata o monumento do fiadeiro, onde se depositan flores en lembranza de todas aquelas mulleres que mantiveron vivo o oficio. Neste acto, as propias fiandeiras, vestidas con traxes tradicionais, realizan unha demostración pública do fiado, mentres o público as rodea con curiosidade e admiración.
• Feira de artesanía e produtos locais: Durante todo o fin de semana, a praza principal acolle decenas de postos onde artesáns e artesás ofrecen pezas de cerámica, cestaría, ourivaría, xoguetes de madeira e, por suposto, teas e prendas feitas con liño artesanal. Tamén hai postos de alimentación con queixos, mel, empanadas e doces caseiros.
• Obradoiros de fiado e tecido: Un dos atractivos máis importantes. Persoas expertas ensinan a manexar o torno de fiado, o fuso e o tear. Tanto nenos como adultos poden aprender as técnicas básicas e levar a casa un pequeno recordo feito por eles mesmos.
• Concurso de “fiadeiras” e de “contos do fiadeiro”: As mulleres máis veteranas compiten amablemente para ver quen fía máis rápido e con máis calidade. Ao mesmo tempo, celébrase un concurso de narración oral onde se recuperan historias e contos que se transmitían nos vellos seráns de fiado.
• Música, baile e foliada: O sábado á noite a festa tórnase ruidosa e colorida. Actúan grupos de música tradicional galega (gaiteiros, pandeireteiras, bandas de folk) e organízase unha gran foliada, na que calquera pode coller un instrumento e unirse. O domingo pola tarde hai baile popular con verbena, pechando a celebración con fogos de artificio.
• Comida popular: O domingo ao mediodía, os asistentes reúnense arredor de mesas longas instaladas na carballeira. Sérvese pulpo á feira, empanada de zamburiñas, costela ao caldeiro, churrasco e, como non, viño da terra (Ribeiro ou Albariño) e queimada.
• Misa solemne e procesión: O domingo pola mañá ten lugar a misa en honra a San Roque, seguida da procesión na que a imaxe do santo percorre as rúas engalanadas con flores, acompañada polos veciños e as fiandeiras.

O programa completo publícase unhas semanas antes nas redes sociais do Concello de Outes e na web oficial de turismo. Recoméndase consultar para coñecer horarios exactos e posibles cambios de última hora.

Gastronomía: sabores da costa e da montaña

A Festa do Fiadeiro é tamén un escaparate da rica gastronomía da comarca de Noia. Os pratos que se poden degustar durante a celebración reflicten a proximidade do mar (rías de Muros e Noia) e a tradición agrícola do interior. Entre as especialidades destacan:

• Pulpo á feira: Cocido no seu punto, cortado en rodelas, aderezado con pemento doce, aceite de oliva e sal gordo. Sérvese en pratos de madeira (tainas) e é o rei da comida popular.
• Empanada de zamburiñas: Unha empanada galega rechea con zamburiñas (un molusco típico da ría), cebola, pemento e tomate. A masa, fina e crocante, é unha delicia.
• Costela ao caldeiro: Costela de porco cociñada lentamente nun caldeiro de ferro con patacas, grelos, chourizos e allos. Un prato contundente e reconfortante.
• Churrasco: Carne de tenreira ou porco asada á brasa, aderezada con sal e pemento. Acompáñase con pementos de Padrón e cachelos (patacas cocidas con pel).
• Queixos artesanais: Da zona de Outes e arredores, destacan o queixo de tetilla (DO Arzúa-Ulloa) e o queixo de cabra curado.
• Doces tradicionais: Filloa, orella de abade, roscón, bica e castañas asadas (en tempada).
• Bebidas: Viño Albariño das Rías Baixas, Ribeiro (DO Ribeiro), licor café, crema de ouro e a queimada, preparada ritualmente con aguardente, café, azucre e limón.

Ademais dos postos da festa, os restaurantes locais ofrecen menús especiais para a ocasión. Recoméndase reservar con antelación.

Aloxamento: onde durmir en Outes e arredores

Para gozar da festa sen présas, o mellor é aloxarse no propio concello de Outes ou nas localidades veciñas. A oferta é variada, aínda que as prazas son limitadas, polo que se aconsella reservar con semanas ou meses de antelación. Opcións destacadas:

• Casa Rural “A Fiandeira”: Aloxamento con encanto situado nunha casa de pedra restaurada, a poucos quilómetros de San Cosme. Ofrece habitacións con baño privado, lareira para as ceas e un ambiente familiar. Prezo medio: 70-90 €/noite.
• Hotel Restaurante Outeiro: No centro de Outes, de categoría tres estrelas, con 20 habitacións, restaurante e terraza. Ideal para quen prefire comodidade e servizo de media pensión. Prezo medio: 80-100 €/noite.
• Pensión Casa da Veiga: Económica e acolledora, na parroquia de Santa María de Outes. Habitacións básicas pero limpas, con posibilidade de almorzo caseiro. Prezo medio: 40-50 €/noite.
• Albergue Municipal de Outes: Para mochileiros ou grupos, con capacidade para 30 persoas en cuartos compartidos. Ofrece cociña e lavandería. Prezo baixo: 15-20 €/noite.
• Apartamentos turísticos “O Fuso”: Conxunto de apartamentos con dúas ou tres dormitorios, salón e cociña completa, a 1 km da festa. Prezo por apartamento: 100-130 €/noite.

Se non se atopa sitio en Outes, pódese considerar aloxarse en Noia (a 12 km), Muros (a 20 km) ou Porto do Son (a 25 km), todas con boas comunicacións e oferta turística.

Como chegar: accesos e transporte

Outes está situado no noroeste da provincia da Coruña, a uns 40 km ao sur da cidade de Santiago de Compostela. A localidade de San Cosme de Outes é o epicentro da festa.

• En coche:
  • Desde Santiago: tomar a N-550 (ou AP-9 ata Padrón e logo a N-550) ata o cruzamento de Avenida de Outes (DP-8201). Seguir as indicacións. Tempo aproximado: 40 minutos.
  • Desde A Coruña: AP-9 ata Santiago, despois continuar pola N-550 como o anterior. Tempo: 1 hora 15 min.
  • Desde Vigo: AP-9 dirección Santiago, desde alí tomar N-550. Tempo: 1 hora 30 min.
• En autobús:
  • A empresa Monbus ofrece liñas regulares que conectan Santiago con Noia, con parada en Outes. Consultar horarios na web de Monbus. A parada en San Cosme de Outes está a 200 m da praza da festa.
  • Desde Noia, hai un servizo de autobuses locais (Ourolu) que chega ata Outes, con frecuencia reducida. Mellor consultar con antelación.
• En tren:
  • A estación de ferrocarril máis próxima é a de Santiago de Compostela. Desde alí, tomar un autobús ou alugar un coche (existen varias empresas de aluguer na estación).
• En avión:
  • O aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro (SCQ) está a 50 km. Voos directos desde Madrid, Barcelona, Bilbao e varias cidades europeas. Unha vez alí, alugar coche ou coller autobús (empresa Arriva) ata Santiago e despois enlace con Outes.

Para quen prefira a bicicleta, hai rutas sinalizadas desde Santiago que pasan por Padrón e a desembocadura do río Tambre. A paisaxe é fermosa, pero con algún desnivel.

Durante a festa, o Concello habilita aparcadoiros provisionais nas marxes do núcleo, gratuítos, debidamente sinalizados. Recoméndase chegar con antelación.

Patrimonio e futuro

A Festa do Fiadeiro de Outes non é unha simple celebración, senón un exercicio de memoria colectiva e reivindicación cultural. Cada edición axuda a que as novas xeracións comprendan a importancia do traballo manual, a igualdade de xénero no eido rural (as mulleres foron as grandes protagonistas do fiado) e a sostibilidade que a artesanía representa. O éxito da festa baséase na implicación veciñal e no respeto polas orixes, sen caer na estandarización turística. Así, quen asiste, leva consigo non só o sabor do pulpo e o son das pandeiretas, senón tamén a certeza de que a cultura galega segue viva, fío a fío.

Para máis información, pódese visitar a web do Concello de Outes ou a páxina de Facebook “Festa do Fiadeiro de Outes”.