Festa do Codillo de Verín: cociña de porco na comarca de Monterrei

Festa do Codillo de Verín: cociña de porco na comarca de Monterrei

A Festa do Codillo de Verín é un dos eventos gastronómicos máis senlleiros da provincia de Ourense. Cada ano, a vila de Verín e a súa comarca, Monterrei, se visten de festa para celebrar o porco e, especialmente, o codillo, un prato que combina tradición, sabor e arraigamento cultural. Esta festa, que naceu como unha homenaxe á cociña do porco, converteuse nun punto de encontro para amantes da boa mesa, visitantes e veciños que queren gozar dunha xornada de convivencia arredor do lume e do forno.

Neste artigo imos percorrer a historia desta celebración, a data na que ten lugar, o programa de actos, os segredos da súa gastronomía, opcións de aloxamento para quen queira pasar a fin de semana e, por suposto, como chegar a Verín. Todo nun formato HTML puro, sen encabezados H1, e cun mínimo de 800 palabras para ofrecer a máxima información.

Historia da Festa do Codillo de Verín

A Festa do Codillo de Verín naceu a finais do século XX, nun contexto de reivindicación da cociña tradicional da comarca de Monterrei. O porco foi historicamente un piar da alimentación en Galicia, e en particular na zona de Verín, onde a matanza do porco era un ritual que unía ás familias e veciños. A figura do codillo, esa xunta da pata dianteira do porco, era un dos cortes máis apreciados polo seu sabor intenso e a súa textura xelatinosa tras unha cocción lenta.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Foron os cociñeiros locais e os amantes da gastronomía quen impulsaron a idea de dedicarlle unha festa monográfica a este prato. A primeira edición celebrouse no ano 1996, con degustacións de codillo asado en forno de leña, acompañado de patacas e verduras da terra. O éxito foi tan grande que a festa medrou ano tras ano, tanto en número de asistentes como en variedade de propostas gastronómicas. Hoxe, a Festa do Codillo de Verín está declarada de Interese Turístico de Galicia e atrae a milleiros de persoas cada primavera.

A festa non só se centra no codillo, senón que tamén promove outros produtos derivados do porco, como o lacón, as costelas, os chourizos, as morcillas e os embutidos artesanais. Ademais, recuperáronse receitas antigas que utilizaban cada parte do animal, nun exercicio de aproveitamento e sabedoría popular que hoxe en día é máis relevante que nunca.

Data da celebración

A Festa do Codillo de Verín celébrase normalmente o primeiro sábado do mes de maio. Esta data foi escollida para aproveitar o bo tempo primaveral e para encaixar no calendario festivo da comarca, evitando coincidir con outras grandes celebracións. A vila acostuma a transformarse ese día: o recinto feiral, a praza do Concello e as rúas principais énchense de postos, música e aromas de asado.

Para o ano 2025, a data prevista é o sábado 3 de maio, aínda que se recomenda consultar a páxina oficial do Concello de Verín ou as redes sociais da festa para confirmar calquera cambio. A xornada comeza pola mañá e se estende ata ben entrada a tarde-noite, con actividades para todas as idades.

Programa da festa

O programa da Festa do Codillo de Verín é variado e pensado para que tanto os maiores como os pequenos atopen o seu oco. Aínda que cada edición introduce novidades, hai un esqueleto que se repite e que garante o éxito. Velaquí os puntos clave:

• 10:00 h – Apertura do recinto feiral e instalación dos postos de artesanía e produtos locais. Os visitantes poden percorrer a feira e adquirir queixos, mel, viños da Denominación de Orixe Monterrei e doces tradicionais.
• 11:00 h – Acto inaugural coa presenza de autoridades locais e representantes da gastronomía galega. Música folclórica a cargo de grupos de gaitas e pandeiretas.
• 12:00 h – Comezo da degustación popular de codillo. Os asistentes poden adquirir tíckets para probar o codillo asado con patacas, regado cos viños da terra. Tamén hai opcións para levar a casa.
• 13:00 h – Concurso de cociña de codillo, con participación de restaurantes da comarca e afeccionados. Un xurado profesional valora a presentación, o sabor e a orixinalidade.
• 15:00 h – Xantar popular na praza, con longas mesas compartidas. É o momento álxido da festa, onde a convivencia e o bo comer se dan a man.
• 17:00 h – Actividades para nenos: xogos tradicionais, inchables e obradoiros de cociña infantil onde aprenden a facer empanadas de carne.
• 19:00 h – Actuación musical de bandas locais e grupos de pop/rock galego. A festa continúa coa verbena popular ata a medianoite.
• 22:00 h – Peche oficial e entrega de premios do concurso de cociña.

Ademais, durante toda a xornada hai visitas guiadas pola historia de Verín, con parada no castelo de Monterrei e na igrexa de Santa María, así como exposicións sobre a matanza do porco e a cultura rural.

Gastronomía: o codillo e moito máis

A gastronomía da Festa do Codillo de Verín é, sen dúbida, o seu principal atractivo. O codillo asado en forno de leña é a estrela, pero non a única. Os cociñeiros locais preparan o codillo con receitas que se transmiten de xeración en xeración: primeiro, un adobo con allo, pemento, loureiro e viño branco de Monterrei; despois, unha cocción lenta no forno ata que a pel queda crocante e a carne se desfai. Acompáñase de patacas de Ourense, cachelos ou grelos.

Pero a oferta gastronómica non se esgota aí. Os asistentes poden degustar:

• Lacón con grelos, un prato clásico da cociña galega.
• Chourizos e morcillas asados na brasa.
• Queixo de tetilla e queixo do Cebreiro.
• Viños da D.O. Monterrei, especialmente tintos de cepas autóctonas como a Mencía e a Sousón.
• Doces conventuais, como as filloas e o leite frito.

A festa promove o produto de proximidade e a economía local. Cada ano, os gandeiros e produtores da comarca mostran os seus embutidos e carnes, e os restaurantes de Verín preparan menús especiais para a ocasión. O codillo, ademais, pode adquirirse para levar a casa, envasado ao baleiro, para que ninguén perda a oportunidade de levalo á súa cociña.

Aloxamento en Verín e arredores

Para quen queira gozar da festa con calma e sen présas, Verín ofrece varias opcións de aloxamento. A vila conta con hoteis, hostais e casas rurais que se adaptan a todos os petos. Algúns dos aloxamentos máis recomendados son:

• Hotel Villa de Verín – Situado no centro, con habitacións amplas e restaurante propio. Ideal para parellas.
• Hotel Monterrei – Preto do castelo, con vistas espectaculares e spa.
• Hostal O Forno – Económico e acolledor, a dous pasos da praza.
• Casas rurais en Vilardevós – A 10 km de Verín, perfectas para grupos ou familias que buscan tranquilidade.
• Pensións e apartamentos turísticos no casco histórico.

É recomendable reservar con antelación, xa que a festa atrae a moitos visitantes. A oferta complementaria inclúe campamentos de turismo activo e áreas de autocaravanas para os que viaxan con vehículo propio.

Como chegar á Festa do Codillo de Verín

Verín está situada no sur da provincia de Ourense, preto da fronteira con Portugal. A súa localización estratéxica fai que sexa doado acceder tanto desde Galicia como desde o resto de España e do país veciño. Velaquí as principais rutas:

• En coche: Desde Ourense capital tómase a A-52 (dirección Verín) e despois a N-525. A viaxe dura aproximadamente 45 minutos. Desde Vigo, a autoestrada A-52 tamén conecta directamente; o traxecto leva unha hora e media. Desde Zamora, pola N-525, unha hora e cuarto. Desde Portugal, pola A-24 desde Chaves, uns 20 minutos.
• En autobús: A empresa Monbus opera liñas regulares desde Ourense e outras cidades galegas ata Verín. A estación de autobuses está no centro.
• En tren: Verín non ten estación de tren de pasaxeiros (a máis próxima é A Gudiña, a 30 km, con conexións de media distancia). Recoméndase o autobús ou o coche.
• En avión: O aeroporto máis próximo é o de Vigo-Peinador (a 120 km) e o de Santiago de Compostela (a 180 km). Desde alí pódese alugar un coche ou tomar un autobús ata Ourense e despois a Verín.

Unha vez en Verín, a festa desenvólvese nun recinto peonal, polo que o mellor é aparcar nos arredores e camiñar. O concello habilita aparcadoiros disuasorios sinalizados.

Conclusión

A Festa do Codillo de Verín é moito máis que un evento gastronómico: é unha celebración da identidade, da terra e do traballo dos que manteñen viva a cociña do porco. Cada primeiro sábado de maio, a comarca de Monterrei abre as súas portas para compartir o seu mellor prato, o seu viño e a súa calor humana. Se aínda non viches a festa, apunta na axenda e non faltes. O codillo espera por ti.