O nacemento dunha festa con raíces fondas

A Festa do Codillo de Carballo é unha das citas gastronómicas máis senlleiras do calendario galego. Naceu a finais dos anos 90 da man da Confraría Gastronómica do Codillo de Carballo, un grupo de amantes da cociña tradicional que querían poñer en valor un produto humilde pero cheo de personalidade: o codillo de porco. A primeira edición celebrouse no ano 1998, nunha carpa na Alameda de Carballo, con apenas catro cociñeiros locais e un milleiro de visitantes. Dende aquela, a festa medrou ata converterse nun referente non só en Galicia, senón tamén a nivel estatal.

Pero a historia do codillo en Carballo é aínda máis vella. Na comarca de Bergantiños, a cría do porco era un piar da economía doméstica. O codillo, esa parte do brazo do porco, era un corte que se salgaba ou afumaba para conservalo durante o inverno. As familias humildes aproveitaban cada anaco do animal, e o codillo acababa cocido lentamente con grelos, patacas ou legumes. Co paso do tempo, ese prato de orixe humilde foi gañando prestixio, e a festa conseguiu elevalo á categoría de manxar.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O éxito desta celebración reside na autenticidade: aquí o codillo prepárase como se fixo sempre, con receitas transmitidas de nais a fillas, con ese punto de sal xusto e unha cocción lenta que fai que a carne se desprenda do óso. Cada ano, a organización escolle unha receita tradicional como eixo, aínda que tamén hai lugar para innovacións. A festa está recoñecida como Festa de Interese Turístico de Galicia dende 2015, un selo que avala a súa calidade e arraigamento.

Cando se celebra? Datas e programa

A Festa do Codillo de Carballo celébrase durante a primeira fin de semana de outubro. Normalmente comeza o venres pola tarde e remata o domingo ao mediodía, aínda que o día grande é o sábado. As datas exactas varían lixeiramente cada ano, pero sempre coinciden co inicio do outono, cando o tempo en Galicia aínda permite gozar de actividades ao aire libre.

Gastronomía: o codillo como estrela

Na Festa do Codillo, o protagonista absoluto é, obviamente, o codillo. Pero aquí non hai un só codillo: hai múltiples formas de preparalo. O máis clásico é o codillo cocido con grelos e patacas, un prato de cociña de aproveitamento que se serve cun chisco de aceite de oliva virxe extra e, ás veces, cun toque de pemento. Tamén se pode atopar codillo á brasa, asado ao forno con loureiro e allos, ou mesmo en versión «deshuesada» rechea de verduras.

A organización pon especial atención á calidade da materia prima. Os codillos proceden de explotacións porcinas da comarca, alimentados con cereais e castañas, o que lles dá un sabor característico. Durante a festa, os asistentes poden adquirir racións a prezos populares (entre 6 e 10 euros, dependendo do tamaño). Ademais, hai postos de viños da Denominación de Orixe Rías Baixas e da Terra do Eume, así como queixos artesanais e doces típicos como as filloas ou o mel de Bergantiños.

Pero a oferta gastronómica vai máis alá do codillo. Nas carpas instaladas na Alameda, restauracións locais ofrecen empanadas, polbo á feira, churrasco e, por suposto, as famosas «orellas de Carnaval» como sobremesa. Todo regado con café de pota e licor café. Unha experiencia completa para os sentidos.

Para os máis curiosos, o sábado pola mañá celébrase un obradoiro de cociña onde se explican os segredos para conseguir un codillo tenro: a cocción lenta (case 4 horas), o punto de sal e o uso de herbas aromáticas como o tomiño ou a farigola. Moitos visitantes levan as receitas para reproducilas na casa, aínda que din que o sabor nunca é o mesmo que na festa.

Onde durmir? Aloxamento en Carballo e arredores

Carballo, capital da comarca de Bergantiños, conta cunha ampla oferta de aloxamento para todos os petos. A maioría dos visitantes elixen quedar no propio centro urbano para gozar do ambiente da festa sen necesidade de desprazarse. A continuación, algunhas recomendacións:

Se se prefire un ambiente máis rural, a poucos quilómetros atópanse casas de turismo rural en Broño, Sofán ou Verdillo, onde se pode gozar da paisaxe de vales e bosques autóctonos. A maioría ofrecen descontos para grupos de 4 ou máis persoas. É aconsellable reservar con antelación, especialmente se se busca aloxamento na propia Carballo, xa que a demanda durante a festa é alta.

Para os que prefiren unha experiencia máis económica, o concello habilita unha zona de acampada controlada no recinto feiral (con servizo de duchas e wc), pero é necesario inscribirse previamente na oficina de turismo.

Como chegar a Carballo

Carballo está situada a uns 30 km ao oeste da Coruña, ben comunicada por estrada e transporte público. Aquí tes as principais opcións:

Unha vez en Carballo, todo o centro histórico é peonil durante a festa. Recoméndase aparcar nos arredores e camiñar ata a Alameda (5 minutos a pe dende a praza do Concello). A organización sinaliza con carteis fluorescentes os accesos e puntos de interese.

Máis alá do codillo: o encanto de Carballo

Aproveitando a visita, moitos asistentes descobren que Carballo ten moito que ofrecer. A vila posúe un casco antigo con prazas empedradas, a Igrexa de San Xoán Bautista (século XVIII) e o Pazo da Cultura, ademais dunha animada vida comercial. As praias de Razo e Baldaio están a 10 minutos en coche, perfectas para un paseo outonal. E para os amantes da natureza, o Monte Branco e as fragas do Eume ofrecen rutas de sendeirismo de gran beleza.