Festa do Capón de Vilalba

Festa do Capón de Vilalba: unha homenaxe ao sabor da terra

Cando se achega o inverno e as neveiras comezan a debuxar as copas dos castiñeiros, a vila luguesa de Vilalba vístese de gala para celebrar unha das súas tradicións máis arraigadas e saborosas: a Festa do Capón. Declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, esta cita gastronómica e cultural converteuse nun referente para os amantes da boa mesa e das tradicións rurais. Non se trata simplemente dunha feira de produtos; é unha declaración de amor a un oficio, a unha cría selectiva e a un pito castrado que, tras meses de coidados e alimentación natural, acada unha textura e un sabor incomparables.

Historia: onde nace o capón de Vilalba

A orixe desta festa remóntase ao século pasado, cando os labregos da comarca da Terra Chá descubriron que castrando os polos novos e criándoos en semiliberdade, alimentados a base de millo, castañas e herbas do campo, a carne resultaba moito máis tenra, suave e saborosa. O capón deixou de ser un simple ave para converterse nun manxar reservado para as mesas máis esixentes, especialmente nas datas navideñas.

A feira foi medrando pouco a pouco, ata que en 1995 a Deputación de Lugo e o Concello de Vilalba decidiron organizar unha cita oficial que poñese en valor este produto único. Dende aquela, cada segundo fin de semana de decembro (con algunha variación segundo o calendario) a vila acolle milleiros de visitantes que veñen descubrir o capón e moito máis. A Festa do Capón de Vilalba é hoxe un símbolo de resistencia rural, de coidado polo produto local e de orgullo gastronómico.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Un dos fitos máis destacados foi a obtención da Marca de Garantía Capón de Vilalba, que certifica a orixe e o método de cría tradicional. Así, o visitante pode estar seguro de que o que proba é auténtico, criado nas granxas da comarca, con todas as garantías sanitarias e de benestar animal. A festa non só impulsa a economía local senón que tamén mantén viva unha forma de entender a produción agroalimentaria baseada no respecto polos ciclos naturais.

Programa: moito máis que unha degustación

A Festa do Capón non se limita a un mercado de venda de aves. Ao longo de dous intensos días, a programación inclúe actividades para todos os públicos, desde os máis pequenos ata os gourmets máis esixentes. A continuación, un resumo das citas imprescindibles:

Sábado: arranque con sabor e música

• Feira de Produtos da Terra: Dende primeira hora da mañá, os postos ofrecen embutidos artesanais, queixos, mel, licores, pan de millo, castañas e, por suposto, capóns frescos e preparados para levar. Moitos productores acompañan as explicacións do proceso de cría.
• Concurso de Capóns: Os gandeiros compiten por levar o premio ao mellor capón do ano. O xurado valora o peso, a conformación, a textura da pel e a calidade da carne. O gañado é subastado a prezos que adoitan superar os 300 euros.
• Demostracións de cociña en directo: Cociñeiros locais e convidados elaboran receitas tradicionais e innovadoras co capón como protagonista. Son minutos de maxia onde se aprende a asar, estufar ou desfiar esta ave.
• Actuacións musicais: Pola tarde, a praza énchese de gaitas, pandeiros e grupos de folk galego que animan a xornada. Non faltan as danzas tradicionais nin as foliadas que se estenden ata a noite.

Domingo: xornada grande e degustación popular

• Mercado de artesanía e alimentación: Ampliación da feira con novos expositores. Ideal para mercar agasallos de Nadal con sinal de identidade.
• Degustación de Capón á Brasa: O prato forte. Por un prezo popular (entre 8 e 12 euros), o visitante pode degustar un ración de capón asado lentamente sobre brasas de carballo, acompañado de cachelos (patacas cocidas) e pementos de Padrón. O recinto habilítase con mesas cubertas para comer ao aire libre malia o frío.
• Obradoiros infantís e xogos populares: Os nenos aprenden a elaborar pan, a coñecer as aves de curral ou a participar en carreiras de sacos. A familia é benvida.
• Charla divulgativa sobre a cría do capón: Gandeiros veteranos explican os segredos da alimentación, o manexo e a selección. Unha xoia de saber popular.

O programa completo actualízase cada ano na web do Concello de Vilalba e nas redes sociais da festa. É recomendable consultar os horarios exactos, xa que algunhas actividades se repiten ou cambian de lugar.

Gastronomía: o capón reinante

Pero, que ten de especial o capón de Vilalba? A resposta está no seu sabor. A carne deste pito castrado é máis suave e xugosa que a dun polo común. A castración, feita de forma manual e con coidado, produce un engorde natural sen estrés, o que evita a dureza e a fibrosidade. Alimentados con millo ecolóxico, castañas e herbas da Terra Chá, os capóns adquirir unha capa de graxa fina que os fai ideais para asar lentamente no forno ou sobre brasas.

Na festa, pódese probar o capón de múltiples formas:

• Capón asado: A receita máis tradicional. Con sal, pemento, allo e un toque de viño branco, asado a lume lento ata que a pel doura e a carne se desfai.
• Capón estufado con verduras: Un guiso de outono con cebola, cenoria, pataca, champiñóns e un toque de viño tinto. Prato de culler.
• Capón recheo: Relleno de carne de porco, ameixas, pasas e piñóns, típico das festas de Nadal.
• Empanada de capón: Versión portátil e igualmente deliciosa, feita con masa de pan e pemento de Padrón.

Para acompañar, non poden faltar os viños da Denominación de Orixe Terra Chá (brancos e tintos novos) ou un bo licor café da casa. O queixo de tetilla, as castañas asadas e as filloas con mel completan o banquete.

Moitos bares e restaurantes de Vilalba ofrecen menús especiais do capón durante todo o mes de decembro. É unha boa alternativa se non se pode asistir á festa exactamente, pero se busca a experiencia completa, nada supera a degustación popular do domingo.

Aloxamento: durmir na Terra Chá

Vilalba e a súa contorna ofrecen diversas opcións para pasar a fin de semana. Desde hoteis con encanto ata casas rurais con lareira, pasando por albergues e pensións económicas. A demanda é alta durante a festa, polo que se recomenda reservar con semanas de antelación.

Hoteis

• Hotel Terra do Capón: Situado na entrada da vila, con restaurante propio que serve capón todo o ano. Habitacións amplas e acolledoras. (www.terradocapon.com – teléfono: 982 310 000)
• Pazo de Vilalba: Hotel de dúas estrelas no centro histórico, preto da praza. Estilo tradicional galego. Ideal para saír andando aos actos. (www.pazodevilalba.com)
• Hotel Forum Ceao: En Lugo cidade, a uns 20 minutos en coche. Boa relación calidade-prezo e fácil acceso desde a autoestrada A-6.

Casas rurais e albergues

• Casa de Folgueiro: Antiga casa labrega restaurada, con fogar (lareira) e hórreo. Situada a 5 km de Vilalba, en medio de prados e castiñeiros. Capacidade para 8 persoas.
• Albergue O Capón: Aloxamento compartido con cuartos privados e dormitorios comúns, ideal para grupos ou mochileiros. No centro de Vilalba. (www.albergueocapon.es)
• Turismo rural Rectoral de Goberno: Cerca de Vilalba, con vistas ao Miño. Ofrece actividades de sendeirismo e degustación de produtos locais.

Para aqueles que queiran vivir a experiencia máis rural, a reserva de casas con lareira é moi recomendable para gozar do capón asado na propia casa.

Como chegar: accesos e mobilidade

Vilalba está situada no centro da provincia de Lugo, no corazón da comarca da Terra Chá. A súa localización é estratéxica, con boas comunicacións por estrada e tren.

En coche

• Desde Lugo: A autoestrada A-6 (Madrid-A Coruña) une Lugo con Vilalba en apenas 20 minutos. Saída 540 (Vilalba).
• Desde A Coruña: 1 hora pola A-6 ou por estrada nacional N-634 (paisaxe fermosa, pero máis lenta).
• Desde Madrid: Unhas 5 horas pola A-6, case todo autovía.
• Desde Santiago de Compostela: 1 hora e 15 minutos pola A-6 (a través de Lugo).

No centro de Vilalba haberá cortes de tráfico durante a festa, pero habilitaranse aparcadoiros disuasorios sinalizados con cartaces. O Concello ofrece transporte lanzadeira desde o recinto feiral á praza.

En tren

A estación de ferrocarril de Vilalba está na liña A Coruña-Ferrol-Lugo-Madrid. Os trens de Media Distancia Renfe (serie 449 e 121) conectan Vilalba con Lugo, A Coruña e Monforte de Lemos. Dende Lugo hai trens de proximidade horaria. As viaxes desde A Coruña duran uns 45 minutos.

En autobús

Empresas como Monbus e Arriva ofrecen servizos regulares desde Lugo, A Coruña, Ferrol e outras cidades. A parada principal está na Avenida de Lugo, a 200 metros da praza. Recoméndase consultar horarios actualizados, especialmente os domingos pola tarde, cando a demanda aumenta.

En avión

Aeroportos máis próximos: A Coruña (LCG) a 60 km, Santiago de Compostela (SCQ) a 90 km, Lugo-Aeroporto (non ten voos comerciais regulares). Dende os aeroportos, alugar coche ou coller autobús ata Lugo e logo a Vilalba.

Unha vez en Vilalba, a mellor forma de desprazarse é a pé, xa que a vila é pequena e as actividades concéntranse na zona vella. Se se necesita, hai taxis locais (Radio Taxi Vilalba: 982 510 123).

Conclusión: unha cita coa identidade

A Festa do Capón de Vilalba non é só unha feira gastronómica. É unha celebración da cultura rural galega, da relación íntima entre a terra, o animal e o ser humano. Visitala é mergullarse nunha comunidade orgullosa do seu patrimonio, que abre as portas e comparte o seu mellor manxar. Xa sexa por tradición, por curiosidade ou por gula, non hai excusa para perdela.

Prepárese para o frío (leva roupa de abrigo e calzado cómodo), para o bulicio e, sobre todo, para o pracer de un bocado inesquecible. Porque o capón de Vilalba non mente: é o sabor do inverno galego, cociñado con lentitude e servido con agarimo.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas