Festa do Caldo de Pedra de Mondoñedo

Aquí tienes el artículo completo sobre la Festa do Caldo de Pedra de Mondoñedo, formateado en HTML puro para su publicación en engalicia.info.

Na comarca da Terra Chá, no corazón da Mariña lucense, Mondoñedo agarda coa súa tradición máis líquida e simbólica. A Festa do Caldo de Pedra non é só unha celebración gastronómica; é unha declaración de intencións sobre a identidade, a resistencia cultural e a memoria histórica dun pobo. Cada ano, esta vila que respira románico e historia medieval convértese no epicentro dunha xornada onde o caldo, a pedra e a comunidade se entrelazan.

Historia: De Lenda a Patrimonio Inmaterial

Para entender a Festa do Caldo de Pedra hai que remontarse ao imaxinario popular galego. A historia, contada de xeración en xeración, sitúa a orixe no século XIV, cando un frade mendicante, ou quizais un peregrino anónimo, chegou a Mondoñedo coa esmola de pedir unha comida. Ante a negativa dos veciños, a figura astuta colleu unha pedra do río, limpouna e comezou a botar ao caldeiro dicindo que «cociñaba caldo de pedra».

Para que a pedra «solte» o sabor, como argumentaba o vagamundo, precisaba de ingredientes básicos: unto, chourizos, patacas, verdura, garavanzos… O que comezou como unha metáfora da solidariedade e da non desfeita, tense convertido nun dos pratos insignia da cociña de aproveitamento galega. A Festa non conmemora a engano, senón a xenerosidade: o caldo de pedra é un caldo que non existe sen a achega de cada un, un símbolo do comunal.

Na súa forma actual, a festa naceu nos anos 90 do século XX, revitalizada pola asociación cultural O Gato Negro e o Concello de Mondoñedo. Desde entón, cada segundo ou terceiro sábado de marzo (a data varía segundo o ano, mais tradicionalmente na entrada da primavera), a vila engálase de lúpulo e bulir para honrar a súa lenda. Non é de estrañar que, en 2018, fose declarada Festa de Interese Turístico de Galicia.

Data e Programa: Cando a Pedra Bota Todo

A Festa do Caldo de Pedra celébrase o sábado máis próximo ao 25 de marzo, aínda que moitos anos coincide coa última fin de semana do mes. No 2024, a data confirmada é o sábado 23 de marzo. O programa, que se vai pechando nas semanas previas, é unha mestura de liturxia gastronómica e folclore popular:

Mañá: Apertura de Lume e Feira

Desde as 10:00, as rúas do casco histórico énchense de postos de artesanía, produtos de horta e queixos da Terra Chá. Os cociñeiros e cociñeiras comezan a preparar as enormes caldeiras na Praza da Catedral, ao pé da impoñente basílica que domina a vila. A pedra, un gran canto de granito que cada ano é «bautizada» simbolicamente, é o centro das miradas.

Mediodía: Xantar Popular

O momento culminante chega ao redor das 13:00, cando se serve o Caldo de Pedra oficial. Os asistentes, previa compra do cepón (un vale de madeira ao prezo de 3-5 euros), reciben un cunco de barro e unha culler. A cola é longa, mais a alegría é constante. O caldo, elaborado con receita secreta pero aberta, inclúe sempre: garavanzos, feixóns, chourizos, costela, pataca, cenoria, e unha pedra. Cada comensal leva a súa pedra máis pequena como recordo ou agasallo.

Tarde: Música e Verbena

Despois do xantar, a música toma a praza. Dende as 17:00, grupos de folk galego (como A Roda do Eume ou Os Maús) e bandas de gaitas animan a sobremesa. Hai concurso de canto de taberna, bailes populares e, ao caer a noite, a queimada con esconxuro na Praza do Concello.

Noite: Fim de Festa

A festa non ten unha hora de peche oficial. As tabernas do centro, como A Taberna de Xulio ou O Pote, continúan servindo viño da Terra e petiscos ata ben tarde. Para quen queira, a visita á Catedral de Mondoñedo e ao Museo da Cociña Galega (que está na vila) é unha obriga.

Gastronomía: Máis alá do Caldo

Aínda que a estrela é o caldo, a festa é unha escusa para degustar a cociña da Terra Chá:

• Pote con grelos: A versión local do caldo, con grelos de inverno e unto.
• Chourizos á pedra: Asados nas mesmas caldeiras, con pemento de Herbón.
• Pan de Cea: Acompañante indispensable, de miolo denso e codia dura.
• Queixo de Mondoñedo: De leite de vaca, curado ou fresco, con denominación de orixe.
• Viño da Terra: Brancos das Rías Baixas e tintos da Ribeira Sacra, con presenza de adegas locais.

Pero hai unha particularidade: o Caldo de Pedra non se pode facer sen pedra. Durante a festa, os visitantes poden levar a súa propia pedra do río Mondoñedo para «cociñar» nos fogóns habilitados, no que se chama Obradoiro do Caldo.

Aloxamento: Durmir na Vila

Mondoñedo ten unha oferta limitada pero acolledora. Para a festa, é recomendable reservar con meses de antelación:

Pousadas e Casas Rurais

• Pousada de Mondoñedo: Aloxamento de 3 estrelas no centro (desde 55€/noite).
• Casa da Torre: Casa rural con lareira, a 200 metros da praza.
• Albergue de Peregrinos: Para mochileiros, con prezos desde 15€ (previa reserva).

Alternativas en Lugo

Se non atopas habitación, a cidade de Lugo (a 45 km) ten máis oferta hoteleira e hostaleira. A conexión en autobús é regular.

Como Chegar: A Terra Chá en Luz

Mondoñedo está ben comunicada a pesar de ser unha vila pequena:

En Coche

Desde Santiago de Compostela (1 hora 30 min): Autovía A-8 (Coruña) ata o nó de Baamonde, despois CG-2.3. Desde Lugo (45 min): CP-4101 e CP-4620. A estrada é cómoda e sinalizada.

En Autobús

Monforte Bus e Lugo Bus teñen liñas regulares: desde a estación de autobuses de Lugo (saída cada 2 horas), a liña que para en Mondoñedo. O horario especial da festa adoita ampliarse.

En Ferro

A estación de tren máis próxima é Ribadeo (a 25 km). Desde alí, hai autobús de liña. O aeroporto de Santiago ou A Coruña son as entradas principais.

O Valor da Pedra

Máis que unha festa, a Festa do Caldo de Pedra é unha resistencia cultural. Nun mundo onde o rápido e o desbotable mandan, Mondoñedo para un día para cociñar nunha pedra, para compartir nun cunco, para lembrar que a xenerosidade é o mellor caldo. Se vas, non esquezas: busca a túa pedra, déixate levar polas lendas, e saborea a Terra Chá. A lenda di que quen come un caldo de pedra, sempre volve.