Festa do bolo do pote de Melide: doce típico das romarías

Festa do bolo do pote de Melide: doce típico das romarías

Un percorrido pola historia, a celebración e o sabor dunha tradición centenaria

Melide, vila situada no corazón de Galicia e punto de encontro do Camiño Francés e o Camiño Primitivo, é coñecida polas súas romarías, a súa hospitalidade e, sobre todo, por un doce que conquistou a peregrinos e veciños: o bolo do pote. Cada ano, a Festa do bolo do pote convoca a milleiros de persoas para celebrar esta sobremesa única, que durante séculos foi o agasallo das romarías e festas patronais. Neste artigo detallamos a súa historia, a data de celebración, o programa de actos, a gastronomía arredor do bolo, onde durmir e como chegar ata Melide.

Historia

O bolo do pote é un doce de oruxe humilde, nado nas cociñas das casas labregas de Melide e de toda a comarca da Terra de Melide. A súa receita transmitiuse de xeración en xeración e está intimamente ligada ás romarías. Cando as familias se preparaban para ir a unha romaría (como a de San Roque ou a de San Sebastián), cocían estes bolos nos potes de ferro, aproveitando o calor do fogón de leña. O bolo do pote era o doce que se levaba como ofrenda, como merenda ou como agasallo para compartir cos veciños e coñecidos.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Co paso do tempo, o bolo do pote foi perdendo o seu carácter estacional e comezou a facerse durante todo o ano, pero foi nos anos 60 e 70 do século XX cando a súa fama traspasou as fronteiras comarcais. A festa, tal e como a coñecemos hoxe, naceu en 1997 por iniciativa da Asociación de Amigos do Bolo do Pote e co apoio do Concello de Melide. O obxectivo era recuperar a tradición e poñer en valor un produto de repostería artesanal que estaba en risco de desaparecer. Desde entón, a festa medrou ata converterse nun dos eventos gastronómicos máis senlleiros de Galicia, con denominación de Festa de Interese Turístico Galego.

O bolo do pote é unha masa doce, firme e esponxosa, elaborada con fariña, ovos, manteiga de porco, azucre, levadura, limón e un toque de anís. A súa forma é redonda e chata, e a súa codia dura e dourada. O segredo está no punto de cocción, primeiro no lume e logo no forno de pedra, e no amasado a man. Cada familia garda a súa receita con celo, pero todas coinciden na base.

Data de celebración

A Festa do bolo do pote celébrase cada ano o primeiro sábado do mes de outubro. En 2025 será o 4 de outubro, e en 2026 o 3 de outubro. A elección do outono non é casual: coincide coa época de recollida da colleita e coas romarías de acción de grazas, ademais de ser un tempo de lecer despois das tarefas agrícolas. A data tamén está pensada para que os peregrinos que pasan polo Camiño de Santiago poidan gozar da festa, xa que outubro segue sendo un mes de grande afluencia no Camiño Francés.

Normalmente a festa comeza o venres anterior coa inauguración da exposición de bolos e co concurso de receitas, e o sábado é o día grande, con feira de artesanía, pasarrúas e degustacións. As celebracións esténdense, nalgúns casos, ata o domingo con obradoiros e actividades familiares.

Programa

O programa da Festa do bolo do pote é variado e colorido, combinando a gastronomía coa cultura popular. Aínda que cada ano se introducen novidades, o esqueleto do programa mantense fiel ás orixes. A continuación presentamos as actividades máis destacadas:

Venres

• 17:00 h: Apertura da Feira de Artesanía e Produtos da Terra na Praza do Concello.
• 18:30 h: Inauguración da Exposición de Bolos do Pote (no Centro Sociocultural) e apertura do prazo para o Concurso de Bolos Amateur.
• 20:00 h: Charla-coloquio sobre a historia do bolo do pote, con antigas cociñeiras da vila.

Sábado (día grande)

• 10:00 h: Pasarrúas da Banda de Gaitas de Melide e dos Xigantes e Cabezudos.
• 11:00 h: Misa solemne na Igrexa de San Pedro, coa bendición dos bolos do pote.
• 12:30 h: Concurso de Bolos do Pote (categorías: tradicional e innovador). O xurado valora a textura, o sabor e a presentación.
• 14:00 h: Xantar popular. Degustación de bolo do pote acompañado de viño da terra e licor café. Prezo simbólico (2 € a peza).
• 16:30 h: Actuacións de grupos folclóricos: «Cantigas e Agarimos» e «Treboada».
• 18:00 h: Obradoiro de elaboración de bolo do pote para nenos e adultos (prazas limitadas).
• 20:00 h: Concerto de música tradicional con «A Banda do Bolo» (grupo local).
• 22:00 h: Queimada popular e contacontos á luz da lúa.

Domingo

• 11:00 h: Ruta de sendeirismo «Polos camiños do bolo» (5 km, saíndo do albergue de peregrinos).
• 13:00 h: Entrega de premios do concurso e sorteo de bolos entre os asistentes.
• 14:30 h: Xantar de confraría e despedida.

Durante todo o sábado hai postos de venda directa de bolos do pote feitos polas panadarías locais e polas asociacións de mulleres rurais. O ambiente é festivo e acolledor, con música de fondo e xogos populares para os máis pequenos.

Gastronomía

A gastronomía de Melide non se reduce só ao bolo do pote. Aínda que este doce é o protagonista absoluto da festa, a oferta culinaria da vila é ampla e de gran calidade. Durante a festa, os bares e restaurantes ofrecen menús especiais que combinan o bolo con produtos locais.

O bolo do pote: receita tradicional

O bolo do pote é un doce que se conserva durante días sen perder a súa textura. A receita tradicional leva: 1 kg de fariña de trigo, 250 g de manteiga de porco, 200 g de azucre, 4 ovos, casca de limón relada, un chisco de sal, 25 g de levadura de panadeiro e un vaso de anís (ou augardente). A masa amásase durante uns 20 minutos, déixase repousar, e logo se moldea en discos de 2 cm de grosor. Cócese nunha tixola de ferro ou directamente sobre a tapa do pote (de aí o nome), e despois se doura no forno. O resultado é un bolo cunha codia dura e un interior esponxoso.

Outros pratos típicos da zona

• Pulpo á feira: Melide é famosa polo seu pulpo, cocido en potes de cobre e servido con cachelos, sal gordo e pemento. Non pode faltar nas festas.
• Empanada de zamburiñas: Unha empanada fina de marisco, con cebola e pemento, que se vende nas feiras.
• Lacón con grelos: Prato de inverno, pero que na festa se pode atopar nalgunhas casas de comidas.
• Queixo de Arzúa-Ulloa: Aínda que a denominación é de Arzúa, Melide comparte a tradición queixeira. Queixo cremoso e suave.
• Viños da Terra de Betanzos e Ribeira Sacra: Os viños brancos e tintos da comarca maridan perfectamente co bolo do pote.

Durante a festa hai unha feira de produtos da terra onde se poden adquirir embutidos, mel, compotas, licores artesanais e, por suposto, bolos do pote de diferentes tamaños e variantes (con chocolate, con noces, sen glute). É unha oportunidade única para levar un anaco de Melide a casa.

Aloxamento

Melide dispón de varias opcións de aloxamento para gozar da festa con comodidade. A continuación, unha selección de lugares recomendados:

Hoteles e pensións

• Hotel Melide: Situado na Avenida de Lugo, a 5 minutos do centro. Ofrece habitacións dobre e suite. Prezo: 70-100 € por noite. Dispoñe de garaxe e restaurante.
• Pensión O Castelo: Na Rúa do Castelo, preto da praza da Feira. Habitacións sinxelas pero limpas. Prezo: 45-60 €.
• Casa Rural As Penelas: A 2 km de Melide, nun contorno tranquilo. Ideal para familias. Prezo: 80-120 € por noite (casa completa).

Albergues de peregrinos

Para os que chegan polo Camiño de Santiago, o Albergue Municipal de Melide (Rúa do Albergue, s/n) ten 90 prazas. Prezo: 10 € por persoa. Tamén hai albergues privados como o Albergue Camiño (12 €) e o Albergue O Acivro (10 €). É recomendable reservar con antelación durante a festa, xa que a demanda é alta.

Consellos prácticos

Se se viaxa en grupo, as casas rurais das parroquias de Furelos e San Xoán son unha excelente opción. Moitas ofrecen servizo de cea con produtos locais. A ocupación durante o primeiro fin de semana de outubro é moi alta, polo que se aconsella reservar canto antes. A maioría dos aloxamentos están a poucos minutos a pé do centro, onde se desenvolven os actos.

Como chegar

Melide está ben comunicada por estrada e transporte público. A súa localización estratéxica, no cruzamento da N-547 (Lugo–Santiago) e a N-634 (Ribadeo–Melide), facilita o acceso desde diferentes puntos de Galicia.

En coche

• Desde Santiago de Compostela: Uns 55 km pola N-547 (45 minutos). Sáese pola estrada de Lugo e pásase por Arzúa.
• Desde Lugo:

  Te puede interesar:

  Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital

  Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria

  Imperial Perlas — Joyería y complementos

  ¿Listo para tu viaje a Galicia?

  Ahorra hasta un 25% en Expedia

  Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas