Festa do Bacallau de O Carballiño: bacallau con chourizo

Festa do Bacallau de O Carballiño: bacallau con chourizo

A vila de O Carballiño, coñecida mundialmente pola súa Festa do Pulpo, reserva tamén un lugar de honra para outro produto mariño que se funde coa tradición churrasqueira galega: o bacallau. A Festa do Bacallau de O Carballiño, que ten como prato estrela o bacallau con chourizo, vén celebrándose dende hai máis de tres décadas, converténdose nunha cita obrigada para os amantes da cociña de aproveitamento e do sabor intenso do mar combinado co defumado do chourizo. Este evento, organizado pola Asociación Cultural e Gastronómica «O Caldeiro» xunto co Concello, recupera unha receita popular que as avoas carballinesas elaboraban nos días de feira, cando o bacallau salgado chegaba dende as rías e o chourizo da matanza caseira.

Historia dunha festa arraigada

Para entender a Festa do Bacallau hai que remontarse aos anos 90, cando un grupo de veciños e cociñeiros locais decidiu poñer en valor un prato que, malia a súa sinxeleza, representaba a esencia da gastronomía de interior: o bacallau guisado con chourizo, patacas e pemento. A primeira edición celebrouse no verán de 1992, nunha carpa instalada na Alameda, con apenas 300 racións. O éxito foi tal que, ao ano seguinte, a festa duplicou a súa capacidade e comezou a atraer visitantes doutras comarcas. Co paso do tempo, incorporáronse concertos de música tradicional, exposicións de artesanía e un concurso de cociña no que se premia a mellor interpretación do prato. Hoxe, a festa está declarada de Interese Turístico Provincial e cada ano reúne a miles de persoas no recinto feiral do Campo de San Francisco.

O prato estrela, o bacallau con chourizo, é unha elaboración que nace da necesidade de conservar o peixe salgado durante o inverno. As donas de casa de O Carballiño aprenderon a desalar o bacallau con coidado e a cocelo xunto con chourizo da matanza, pataca, cebola e pemento doce, creando un caldo espeso e aromático que se serve en cunca de barro. A festa mantén viva esta receita, respectando as proporcións xeracionais: por cada quilo de bacallau desmigado, medio quilo de chourizo, un quilo de patacas e un bo puñado de pemento da Vera. O segredo, din os organizadores, está no punto de cocción e na calidade do chourizo, que debe ser da zona, preferiblemente doce ou picante segundo o gusto.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Data e programa da edición 2025

A Festa do Bacallau de O Carballiño celébrase normalmente o último sábado do mes de agosto, coincidindo coas festas patronais de San Salvador. Para a edición de 2025, as datas previstas son os días 22, 23 e 24 de agosto. O programa comeza o venres 22 coa inauguración oficial ás 20:00 horas, seguida dunha degustación popular de viños da Denominación de Orixe Ribeiro e de petiscos de bacallau en diferentes versións (frito, en empanada e en croquetas). O sábado 23 é o día grande: desde as 11:00 horas comeza a repartición de racións de bacallau con chourizo no recinto feiral, acompañado de pan de Cea e viño da casa. Pola tarde, hai actuacións de grupos folclóricos e xogos populares para nenos. Á noite, verbena coa orquestra «Os Satélites» e concurso de disfraces con temática mariñeira. O domingo 24, xornada de clausura, celébrase a «Andaina do Bacallau», un percorrido polos muíños do río Arenteiro, e á 14:00 horas a comida de confraternidade onde se entrega o premio «Bacallau de Ouro» ao mellor cociñeiro afeccionado do ano.

Gastronomía: máis alá do bacallau con chourizo

Aínda que o prato rei é o bacallau con chourizo, a feira gastronómica ofrece un amplo abano de especialidades. Os postos habilitados no recinto venden empanada de bacallau (con cebola e pemento), bacallau frito con allo e perexil, e unha innovación recente: as «brochetas de bacallau e chourizo» á brasa. Para os que prefiren opcións sen chourizo, existe o «bacallau á carballinesa», cunha salsa de tomate, pemento e cebola. Todo isto regado cos viños da Denominación de Orixe Ribeiro e Augardentes de Galicia. Como sobremesa, non faltan as filloas de entroido (aínda que a festa sexa en agosto) e as tortas de Santiago artesanais. A feira conta tamén cun espazo para produtos locais: queixos de Arzúa, mel das montañas de Ourense e chourizo artesán que se vende en rosca.

Para quen desexe levar a experiencia a casa, varios cociñeiros locais imparten talleres de cociña gratuítos durante a mañá do sábado, onde ensinan a desalar correctamente o bacallau, a facer o caldo e a combinar os ingredientes para lograr a textura perfecta. Ademais, a organización publica un libro de receitas tradicionais cada ano (xa van 10 edicións) que se pode adquirir no posto de información.

Onde durmir: aloxamentos en O Carballiño e contorna

Durante a Festa do Bacallau, a oferta de aloxamento en O Carballiño é ampla pero convén reservar con antelación. No mesmo centro da vila, o Hotel Arenteiro (3 estrelas) ofrece habitacións con vistas ao río e tarifas especiais para os asistentes á festa. O Hotel Carballiño (2 estrelas) está a cinco minutos do recinto feiral e dispón de garaxe. Para unha experiencia máis rural, a Casa Rural «O Muíño do Bacallau» (nas inmediacións da praia fluvial) conta con catro cuartos e unha zona de grelladas. Tamén hai pensións económicas como a Pensión O Cruceiro, na estrada de Ourense. A uns 10 km, en Maside, atópase o Balneario de Maside (augas termais), ideal para combinar a gastronomía cunha xornada de relax. Outras opcións son os apartamentos turísticos «Vila do Arenteiro» e a Casa do Paseo, ambas con capacidade para familias.

Se se prefire a liberdade de acampar, o Camping de O Carballiño (na zona de A Capela) abre todo o ano e ten parcelas con sombra e servizos básicos. Durante a festa, adoita instalarse un servizo de lanzadeira gratuíta que conecta o camping co recinto feiral cada media hora.

Como chegar a O Carballiño

O Carballiño está situado no centro da provincia de Ourense, a uns 20 km da capital. Chegar é sinxelo tanto en coche como en transporte público. Por estrada, desde Ourense tómase a N-541 en dirección a Pontevedra; desde Santiago, a autovía AP-9 ata Padrón e despois a PO-204; desde Vigo, a A-52 ata o cruzamento coa N-541. A vila conta con varias zonas de aparcamento gratuíto habilitadas durante os días de festa, sinalizadas con cartaces.

En autobús, a compañía Monbus ofrece conexións diarias desde Ourense (40 minutos de traxecto) e desde Santiago (2 horas con transbordo en Lalín). A estación de autobuses de O Carballiño está na avenida da Estación, a 10 minutos a pé do centro. En tren, a estación de O Carballiño (liña Ourense-Santiago) ten servizo de Media Distancia; os horarios amplíanse durante a festa. Desde a estación de tren, un paseo de 15 minutos leva directamente ao recinto feiral do Campo de San Francisco.

Para os que cheguen en avión, os aeroportos máis próximos son Santiago de Compostela (100 km) e Vigo (120 km). Desde ambos, pódese alugar un coche ou tomar autobús directo ata Ourense e logo enlace a O Carballiño. A organización recomenda, para facilitar o desprazamento, consultar a web oficial do concello (www.carballino.gal) onde se publican mapas de rutas e horarios especiais.

Un prato, un pobo, unha festa

A Festa do Bacallau de O Carballiño é máis que unha celebración gastronómica: é un exercicio de memoria colectiva que pon en valor a capacidade de transformar ingredientes humildes nun manxar de primeira. O bacallau con chourizo simboliza o encontro entre o mar e a montaña, entre a salgadura e o fume, entre a tradición e a innovación. Cada ano, veciños e visitantes comparten mesa e conversa, demostrando que a cultura tamén se coce nas potas. Se aínda non viches esta festa, marca no calendario o último sábado de agosto: O Carballiño agarda cos seus brazos abertos e un prato fumegante de bacallau con chourizo.

Fonte: Asociación Cultural e Gastronómica «O Caldeiro», Concello de O Carballiño. Edición 2025.