Festa da Queimada de Ourense: queimada e lendas galegas

Festa da Queimada de Ourense: queimada e lendas galegas

A queimada é unha das tradicións máis enraizadas de Galicia, unha preparación de augardente aromatizada con herbas e froitas que se acompaña dun conxuro no que se invocan meigas e espíritos. Pero en Ourense esta bebida ten a súa propia festa, declarada de Interese Turístico Galego, e convértese no epicentro da cultura popular cada mes de xullo. A Festa da Queimada de Ourense non é só un evento gastronómico: é unha inmersión nas lendas, na noite máxica do solsticio e na forza da palabra.

Neste artigo contamosche a historia da festa, as datas do programa, a gastronomía, onde durmir e como chegar para que vivas a experiencia como merece.

Planifica tu escapada a Galicia

Escapadas de última hora con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Historia da Festa da Queimada de Ourense

A orixe desta celebración remóntase a 1995, cando un grupo de veciños e hostaleiros do barrio de O Couto decidiron recuperar o ritual da queimada nun contexto festivo. O que comezou como unha pequena xuntanza ao pé da igrexa de O Couto medrou até converterse nunha das citas imprescindibles do verán ourensán. A festa baséase na tradición celta do lume purificador e na crenza de que a queimada, feita con augardente de albarín e azucre, afasta os malos espíritos.

Co paso dos anos, a Festa da Queimada incorporou elementos de teatro, música tradicional e literatura. O acto central é o Conxuro da Queimada, recitado por unha figura enigmática (o «queimadeiro») mentres arde a bebida nun caldeiro de barro. O conxuro, en galego, invoca meigas, trasnos e demoños, pero tamén protexe a quen bebe. Hoxe, a festa atrae milleiros de persoas no corazón da cidade das Burgas.

Data e programa da edición 2025

A Festa da Queimada celébrase normalmente a última fin de semana de xullo. Para 2025, as datas principais son o 28 e 29 de xullo, aínda que as actividades poden comezar o venres 27 con concertos previos. O programa inclúe:

• Venres 27 (pre-festa): verbena popular, postos de artesanía e proba de queimadas artesanais.
• Sábado 28: Apertura do mercado gastronómico na Alameda do Couto. Pola tarde, obradoiros de iniciación á queimada para turistas. Á noite (22:00 h) o gran acto: Conxuro da Queimada con lume, música de bagpipes e danza tradicional.
• Domingo 29: Xornada de portas abertas nas adegas colaboradoras, concurso de queimadas caseiras e concerto de peche con grupos de folk galego.

O programa oficial adoita publicarse en ourense.gal e nas redes do concello.

Gastronomía: máis aló da queimada

Se a queimada é a raíña, os acompañantes non lle van á zaga. Nos postos da festa atópase o mellor da gastronomía ourensá: polbo á feira, empanada de zamburiñas, chourizos asados, lacón con grelos e o famoso queixo do Cebreiro. Todo regado cos viños das denominacións de orixe de Ourense, sobre todo o Ribeiro e o Valdeorras.

Para os máis atrevidos, hai queimadas con variantes de café, herbas de San Xoán ou mel. Pero a receita tradicional é sinxela: augardente de albarín (entre 40° e 50°), azucre, limón, grans de café e canela. O segredo está en queimala lentamente, sen deixar que perda o seu carácter.

O aloxamento: onde durmir en Ourense

Ourense cidade ofrece opcións para todos os petos. Se buscas comodidade e proximidade ao centro, recomendamos:

• Hotel San Martín (rúa do Paseo, 12): a 10 minutos andando do Couto, con vistas á catedral.
• Pensión A Lareira (rúa do Progreso, 34): económica e xestionada por unha familia local.
• Parador de Ourense (rúa do Bispo Carrascosa, 1): se prefires luxo e historia, este antigo mosteiro é único.
• Albergue As Burgas: ideal para mochileiros e grupos.

Dada a afluencia, é aconsellable reservar con mes e medio de antelación. Se non atopas na cidade, pobos como Barbadás, Pereiro de Aguiar ou o Carballiño están a menos de 20 minutos en coche.

Como chegar á Festa da Queimada

Ourense é un nó de comunicacións en Galicia. Podes chegar:

• En coche: Desde Santiago (A-52, 1 hora), Vigo (A-55 e A-52, 50 min) ou Madrid (A-6 e A-52, 5 horas). Hai aparcadoiros disuasorios no Polígono do Couto con bus lanzadeira durante a festa.
• En tren: A estación de Ourense-Empalme é unha das mellor conectadas de Galicia (tren Avant desde A Coruña, Alvia desde Madrid). A pé, a estación está a 10 minutos do centro histórico.
• En autobús: A estación de autobuses (rúa do Progreso) recibe liñas de Monbus e Alsa desde as principais cidades galegas.
• En avión: O aeroporto de Vigo-Peinador (100 km) ou Santiago-Rosalía de Castro (120 km). Desde alí, autobuses directos a Ourense.

Unha vez na cidade, o barrio de O Couto (zona da Alameda e igrexa de O Couto) é o epicentro, sinalizado con cartaces e bandeirolas.

Lendas galegas arredor da queimada

A queimada non sería o mesmo sen o seu conxuro. A lenda popular di que cando os celtas habitaban Galicia, os druidas preparaban esta mestura para afastar as almas en pena das noites de Samain (o noso Samaín). Dise que se un bebe queimada sen escoitar o conxuro, unha meiga pode roubar a súa sombra. Por iso, durante a Festa da Queimada, o silencio e a atención son obrigatorios mentres o queimadeiro recita: «Mouchos, curuxas, sapos e bruxas… demos, trasgos e diaños…».

Outra lenda conta que a queimada debe ser preparada sempre en noite de lúa chea e que o caldeiro de barro debe ter unha inscrición coa figura da meiga Chuchona, protectora dos segredos do lume. En Ourense, a tradición mestúrase coas lendas das Burgas (as termas romanas) e do río Miño, creando unha atmósfera que só se vive nesta festa.

Consellos para gozar da festa

• Leva roupa cómoda e un chaquetón lixeiro, as noites de xullo en Ourense poden ser frescas.
• Chega cedo ao Conxuro (arredor das 21:30) para coller sitio preto do caldeiro principal.
• Proba a queimada dos postos oficiais (con selo de calidade) e evita prácticas inseguras.
• Non te perdas a actuación de gaitas e danza ao remate do conxuro.
• Se queres levar queimada artesanal, nos postos do mercado gastronómico venden botellas de augardente de albarín da zona.

Festa da Queimada: un símbolo de identidade

A Festa da Queimada de Ourense é máis que unha celebración: é a reivindicación da cultura galega, da súa lingua e das súas crenzas ancestrais. Cada sorbo de queimada leva dentro o lume dos castros, o murmurio das meigas e a ledicia dun pobo que se reúne arredor do lume. Se queres sentir Galicia na súa forma máis auténtica, non hai mellor plan ca un xullo en Ourense.

Nota: Para consultar o programa actualizado, visita concello de Ourense ou as redes sociais oficiais do evento.

Publicado en engalicia.info — cultura galega en movemento.