Festa da orella de porco de Melide: tradición porcina na Terra de Melide

Unha celebración que reúne sabor, historia e comunidade arredor do produto máis emblemático do porco

Introdución

A pequena vila de Melide, situada no corazón da comarca da Terra de Melide (A Coruña), acolle cada ano unha das festas gastronómicas máis singulares de Galicia: a Festa da orella de porco. Este evento, que xa se consolidou como un referente da cociña tradicional galega, celebra o produto estrela da matanza: a orella de porco, preparada de xeitos que van desde o clásico cocido ata elaboracións máis innovadoras. Máis alá do mero feito culinario, a festa é unha homenaxe á cultura porcina, ao traballo dos gandeiros e á artesanía da matanza, nunha terra onde o porco foi durante séculos a despensa da familia.

Historia

Para entender a Festa da orella de porco hai que remontarse á tradición da matanza do porco, un rito que marcaba o calendario nas casas rurais de Galicia. A orella, así como o fociño, as patas e o rabo, eran partes que non se desaproveitaban; cocidas lentamente con verduras ou asadas, formaban parte dos pratos de tempada. En Melide, esta tradición mantívose viva grazas á labor de varias asociacións locais e á Concellaría de Cultura, que nos anos 90 decidiron organizar unha xornada de exaltación do produto.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Segundo contan os veciños máis vellos, a primeira edición celebrouse a mediados dos anos 90 no campo da feira, con apenas unhas potas e moita ilusión. O éxito foi tal que a festa medrou ata converterse nunha cita ineludible para os amantes da gastronomía popular. Hoxe en día, a Festa da orella de porco de Melide está declarada de interese turístico local e atrae milleiros de visitantes cada ano. A súa filosofía segue sendo a mesma: poñer en valor o produto local, fomentar o comercio de proximidade e celebrar a comunidade arredor dunha mesa.

Data

A festa celébrase habitualmente o segundo domingo do mes de agosto, aínda que ao longo do verán poden realizarse actividades previas. No ano 2025, a data prevista é o domingo 10 de agosto. Non obstante, recoméndase consultar a páxina web do Concello de Melide ou as redes sociais da festa para confirmar o programa definitivo, xa que pode sufrir axustes de última hora.

Programa

O programa da Festa da orella de porco de Melide adoita comezar xa o sábado anterior con actividades paralelas, pero o groso da celebración concéntrase o domingo. A continuación, presentamos un programa tipo (baseado en edicións anteriores), que pode variar lixeiramente cada ano.

• Sábado (vespera): Feira de artesanía e produtos locais na praza do Convento. Actuacións de grupos folclóricos e verbena nocturna.
• Domingo:
  • 10:00 h – Apertura dos postos de orella de porco e outros petiscos. Degustacións de viño da terra.
  • 11:30 h – Obradoiro de cociña en vivo con cociñeiros locais que amosan receitas tradicionais e modernas coa orella de porco como protagonista.
  • 13:00 h – Comida popular: racións de orella de porco cocida, asada, en empanada ou en caldeirada. Prezos populares (xeralmente entre 3 e 8 euros a ración).
  • 16:00 h – Actuación musical a cargo de bandas de gaitas e pangalladas.
  • 18:30 h – Concurso á mellor orella de porco: os participantes (particulares e restaurantes) presentan os seus pratos e un xurado popular elixe o gañador.
  • 20:00 h – Entrega de premios e peche da festa con queimada e foliada.

É habitual que durante toda a xornada haxa postos de produtos artesanais (queixos, embutidos, pan de Melide) e actividades infantís como inchables ou xogos tradicionais.

Gastronomía

O prato estrela é, sen dúbida, a orella de porco, que se pode degustar de múltiples maneiras. As preparacións máis tradicionais inclúen:

• Orella cocida con verduras (repolo, chícharos, patacas) aderezada con pemento e allo. É a receita da avoa.
• Orella asada ao forno con casca de limón e loureiro, servida con cachelos.
• Empanada de orella: unha masa fina rechea de orella previamente guisada con cebola e pemento.
• Orella en caldeirada (con patacas e pemento, ao estilo do polbo).
• Orella frita, crocante, como tapa.

Pero a festa non se limita á orella. Tamén se poden atopar outros pratos derivados do porco: chourizo asado, lacón, adobos, costelas, así como postres típicos como as filloas ou o leite frito. Todo maridado cos viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra ou cos afamados viños da Terra de Melide. Non faltan as cervexas artesás galegas e os licores de herbas.

Aloxamento

Melide dispón de varias opcións de aloxamento, desde hostais rurais ata pequenos hoteis con encanto. Dado que a festa ten lugar en agosto, é recomendable reservar con antelación. Aquí van algunhas suxestións:

• Pensión O Retiro (rúa Principal) – económica e ben situada.
• Casa Rural A Pallota (a 2 km do centro) – ideal para familias, con piscina e tranquilidade.
• Hotel Melide (na praza do Concello) – moderno, con restaurante propio.
• Albergue de Peregrinos (no Camiño de Santiago) – para os que veñen andando.

Tamén se pode durmir en localidades próximas como Arzúa (15 km), Palas de Rei (20 km) ou mesmo en Santiago de Compostela, a media hora en coche. A oferta de turismo rural é ampla na comarca.

Como chegar

Melide está ben comunicada por estrada e transporte público. A vila atópase no cruzamento da N-547 (Santiago-Lugo) coa AC-840 (dirección Betanzos).

• En coche:
  • Dende Santiago de Compostela: 50 km pola N-547 (45 minutos).
  • Dende Lugo: 45 km pola N-547 (40 minutos).
  • Dende A Coruña: uns 80 km pola AP-9 e logo N-547 (1 hora aprox.).
  • Dende Ourense: 100 km pola A-52 e N-547 (1 hora 15 min).
• En autobús: A empresa Monbus ten varias frecuencias diarias dende Santiago (estación de autobuses) e dende Lugo. A duración é de aproximadamente 1 hora. Tamén hai servizos dende A Coruña e outros concellos da zona.
• En tren: A estación máis próxima é a de Lugo (45 km), con conexións a Madrid e Galicia. Dende alí pódese coller un autobús ou taxi.
• En avión: O aeroporto de Santiago de Compostela (SCQ) é o máis cercano (55 km). Hai aluguer de coches e autobús directo a Melide.

Unha vez en Melide, o recinto da festa (a praza do Convento e o campo da feira) está ben sinalizado e é accesible a pé desde o centro.

Conclusión

A Festa da orella de porco de Melide non é só unha celebración gastronómica; é un acto de reivindicación da cultura rural, do produto local e da identidade da Terra de Melide. Cada bocado de orella de porco leva consigo séculos de sabedoría culinaria, de aproveitamento do animal e de convivencia comunitaria. Xa veña pola comida, pola música ou pola paisaxe, quen asiste a esta festa leva consigo un anaco da alma de Galicia. Non perda a oportunidade de vivir esta experiencia única, anote a data no calendario e prepárese para degustar unha das xoias ocultas da gastronomía galega.