Festa da Lamprea de Ourense

Historia da Festa da Lamprea

A Festa da Lamprea de Ourense é unha celebración gastronómica e cultural que ten as súas raíces no río Miño e na tradición pesqueira da Ribeira Sacra. A lamprea (Petromyzon marinus), un peixe parasito anfihalino que remonta o río para desovar, foi desde tempos inmemoriais un recurso natural crave nas comunidades ribeirás. Durante séculos, a súa captura realizábase con artes tradicionais como o «palangre» ou a «pesca de noite con facho», métodos que forman parte do patrimonio inmaterial galego.

A festa naceu na década de 1990 como unha aposta do Concello de Ourense e das confrarías de pescadores para poñer en valor este produto singular, que marcou a dieta e a economía da comarca. Con todo, o seu verdadeiro auxe chegou co século XXI, cando se institucionalizou como un evento turístico de interese autonómico. A lamprea, coñecida como «o marisco do río», era considerada na Idade Media un manxar reservado para a nobreza, e a súa presenza na gastronomía galega está documentada desde o século XIII, con referencias nos foros e na literatura popular.

Na actualidade, a Festa da Lamprea de Ourense non só celebra a pesca e a cociña deste peixe, senón que tamén reivindica a ecoloxía do río Miño, ameazado por encoros e contaminación. As asociacións veciñais e os defensores do río participan activamente, facendo da festa un espazo de concienciación ambiental. Así, cada primavera, a cidade engalánase para honrar este «monstro do río», como lle chaman os pescadores, cun programa que combina tradición, innovación e sustentabilidade.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Data e Localización

A festa celébrase normalmente durante a última fin de semana de abril ou a primeira de maio, coincidindo coa época de desova da lamprea e o seu máximo sabor. As datas exactas varían cada ano segundo o ciclo lunar e as condicións do río, polo que se recomenda consultar a web oficial do concello ou a páxina de turismo de Ourense. O epicentro das actividades é a zona histórica da cidade, especialmente a beira do Miño, nos barrios do Puente Romano e a Alameda, pero tamén se estende a localidades veciñas como Punxín ou Cenlle, onde hai viveiros tradicionais de lamprea.

Ourense, coñecida polas súas Burgas e o seu casco vello, vese invadida por un ambiente festivo que atrae a miles de visitantes. A elección da data non é casual: a lamprea está no seu punto óptimo de graxa e textura, e o clima primaveral permite gozar das degustacións ao aire libre. Ademais, a festa enmárcase dentro do «mes da lamprea» en Galicia, con eventos paralelos en Arbo (Pontevedra) ou no Baixo Miño, pero a versión ourensá distínguese pola súa aposta por pratos de autor e maridaxes con viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra.

Programa de Actividades

O programa da Festa da Lamprea de Ourense é amplo e variado, pensado para público de todas as idades. Aínda que os actos centrais son as degustacións, a programación inclúe actividades culturais, deportivas e divulgativas. A continuación, detállanse os eventos máis salientables:

• Xoves ás 20:00 h: Inauguración oficial no Palacio de Congresos de Ourense, con presenza de autoridades e unha charla sobre a ecoloxía do Miño.
• Venres de 10:00 a 14:00 h: Xornada de pesca tradicional no río, con demostracións dos «lampreeiros» (pescadores especializados).
• Sábado pola mañá: Mercado de produtos locais na Praza Maior, con postos de lamprea fresca, en conserva e derivados (patés, empanadas).
• Sábado ás 13:00 h: Concurso de cociña «Lamprea no Prato», onde chefs locais compiten coas mellores receitas.
• Sábado pola tarde: Actuacións de música tradicional galega (gaitas, pandeiretas) e grupos de folk no Parque de San Lázaro.
• Domingo ás 12:00 h: Misa solemne na Catedral de Ourense en honra a San Telmo, patrón dos mariñeiros, con bendición das lampreas.
• Domingo ás 14:00 h: Gran degustación popular na Alameda, con racións de lamprea á bordelesa ou en escabeche a prezos populares.
• Luns de festivo: Actividades infantís (obradoiros de reciclaxe, xogos tradicionais) e clausura con queima de fogos sobre o Miño.

Ademais, durante todo o fin de semana hai visitas guiadas ás «pesqueiras» (construcións de pedra para a captura de lamprea) e rutas de sendeirismo polas ribeiras do río. O programa é flexible e pode sufrir modificacións, polo que se aconsella checar a programación definitiva uns días antes.

Gastronomía: A Lamprea na Mesa

A lamprea é un produto único, cun sabor intenso e unha textura graxenta que require unha preparación coidadosa. En Ourense, as receitas tradicionais conviven coas innovacións dos cociñeiros locais. O prato estrela é a lamprea á bordelesa, que consiste en cociñar o peixe no seu propio sangue con allo, cebola, viño tinto e especias, dando como resultado unha salsa escura e aromática. Tamén é popular a lamprea en escabeche, ideal para conservar e levar a casa, ou a empanada de lamprea, con masa fina e pemento doce.

Nos restaurantes da cidade, como «Casa Beato» ou «O Recepcional», ofrécense menús especiais durante a festa, que inclúen lamprea á prancha, arroz con lamprea ou mesmo «lamprea con patacas» ao estilo ourensán. Un maridaxe clásico é cos viños brancos da Ribeira Sacra, como o Godello, que cortan a graxa do peixe, ou con tintos novos da mesma denominación. Para os máis atrevidos, hai degustacións de lamprea en conserva (anchoas de lamprea) ou de «lamprea afumada», unha técnica recuperada por artesáns locais.

Ademais, a festa promove a gastronomía sostible: a maioría das lampreas servidas proveñen de pesca controlada ou de centros de acuicultura ecolóxica no río Miño. Isto garante a preservación da especie e a calidade do produto. Non se pode deixar Ourense sen probar a «lamprea do país», como lle chaman os locais, que é todo un símbolo de identidade.

Aloxamento en Ourense

Para gozar plenamente da Festa da Lamprea, o mellor é pasar a fin de semana en Ourense. A cidade dispón dunha ampla oferta de aloxamentos, desde hoteis de luxo ata casas rurais con encanto. No centro histórico, opcións como o Hotel Ourense Palace (5 estrelas) ou o Hospedería San Martiño (4 estrelas) ofrecen habitacións con vistas ao casco vello e servizos de spa, ideais para relaxarse despois das degustacións. Para unha experiencia máis auténtica, as casas de turismo rural nas aldeas de Punxín ou Cenlle, como «Casa do Río» ou «O Miño Verde», permiten durmir ao son da corrente e espertar coa brisa do río.

Se se prefire a economÍa, hai pensións e hostais no barrio da Ponte, como Pensión Miño ou Hostal A Catedral, con prezos desde 40 euros a noite. É imprescindible reservar con antelación, xa que a festa atrae a miles de visitantes e as prazas esgotan rapidamente. Os aloxamentos adoitan ofrecer tarifas especiais para a fin de semana da lamprea, con almorzos incluídos e información sobre o programa.

Para os amantes da natureza, hai áreas de autocaravanas habilitadas na Alameda e un cámping municipal no barrio de San Francisco, con servizos básicos e acceso directo ao río. Calquera opción que se elixa, a hospitalidade ourensá garante unha estadía cálida e auténtica.

Como Chegar a Ourense

Ourense está ben comunicada por estrada, ferrocarril e autobús. Desde calquera punto de Galicia, a Autoestrada A-52 (Vigo-Verín) e a A-56 (Lugo-Ourense) conectan a cidade con facilidade. Se se vén desde Madrid, pódese coller a A-6 ata Benavente e despois a A-52. Para usar transporte público, a estación de tren de Ourense-Empalme (liña Zamora-A Coruña) ofrece servizos de Alta Velocidade (AVE) desde Madrid en menos de 2 horas, e trens rexionais desde Vigo, Santiago ou Ponferrada.

A estación de autobuses, na Avenida de Portugal, conta con conexións diarias con todas as capitais galegas e con cidades de Portugal (Porto, Braga). Durante a festa, o Concello habilita autobuses lanzadeira gratuítos desde o polígono industrial de San Cibrao ata o centro, para evitar atascos. Se se chega en coche, recoméndase aparcar na periferia (como no Centro Comercial A Ponte) e utilizar o transporte público ou andar, xa que as rúas do centro son peonís.

Para os viaxeiros internacionais, o aeroporto máis próximo é o de Vigo-Peinador (a 90 km), con voos desde Madrid, Barcelona ou Londres. Desde alí, pódese coller un autobús directo a Ourense (duración 1,5 horas) ou alugar un coche. A cidade dispón tamén de servizos de taxi e patinetes eléctricos compartidos para desprazarse rápido. En resumo, chegar a Ourense é sinxelo, e a recompensa é unha experiencia única de cultura, sabor e paisaxe.