Festa da Faba de Lourenzá

Historia da Festa da Faba de Lourenzá

A Festa da Faba de Lourenzá naceu a mediados dos anos 90, da man do Concello e de diversas asociacións locais, co obxectivo de reivindicar a calidade e a orixe desta leguminosa que leva séculos cultivándose nas terras da Mariña lucense. A faba de Lourenzá, recoñecida como Indicación Xeográfica Protexida (IXP) desde 2019, é coñecida pola súa textura tenra, a súa pel fina e un sabor que a diferenza doutras variedades. A festa, declarada de Interese Turístico de Galicia, converteuse nun dos eventos gastronómicos máis importantes da comarca, atraendo a milleiros de visitantes cada outono.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

O cultivo da faba nesta zona remóntase a tempos medievais, cando os monxes dos mosteiros de Lourenzá e San Salvador comezaron a seleccionar as mellores sementes nas hortas das ribeiras dos ríos. Co paso dos séculos, a faba adaptouse ao microclima húmido e suave da Mariña, adquirindo unhas características únicas. A festa naceu precisamente para protexer esta herdanza, nun momento en que a agricultura tradicional perdía peso fronte á industrialización. Hoxe, a Festa da Faba de Lourenzá non só celebra o produto, senón que tamén promove a sostibilidade, o comercio de proximidade e o orgullo rural.

Desde a súa primeira edición, o evento foi medrando: comezou cunha pequena feira na praza do concello e hoxe ocupa varias rúas, con postos de venda, demostracións de cociña, concursos de pratos e actuacións musicais. Cada ano, a organización elixe unha persoa ou entidade para ser a “madriña” ou “padriño” da festa, destacando a súa contribución á cultura gastronómica galega. A edición de 2024, por exemplo, centrouse na recuperación de variedades autóctonas de faba, contando con expertos agrónomos e cociñeiros de renome.

Data de celebración

A Festa da Faba de Lourenzá celébrase cada ano o primeiro domingo de outubro. Esta data é escollida porque coincide co inicio da colleita da faba, cando o produto está no seu momento óptimo de sabor e frescura. Normalmente, a festa comeza o sábado anterior cunha verbena e actividades previas, pero o día grande é o domingo, coa feira, a degustación popular e os actos institucionais.

En 2025, a festa terá lugar os días 4 e 5 de outubro (sábado e domingo). A programación completa publícase unhas semanas antes na páxina web do Concello de Lourenzá e nos medios locais. É recomendable consultar os horarios exactos, xa que algunhas actividades, como os obradoiros de cociña ou as visitas guiadas ás hortas, requiren inscrición previa.

Programa de actividades

O programa da Festa da Faba de Lourenzá combina tradición, gastronomía e lecer para todas as idades. Aínda que pode variar lixeiramente cada ano,, mantén un esquema común que inclúe:

Sábado

• Verbena popular: Actuacións de grupos de música tradicional galega e orquestras na praza do Concello. Acompañada de postos de comida e bebida.
• Obradoiros de cociña: Cociñeiros locais ensinan a preparar pratos con faba de Lourenzá, como a empanada de faba con lacón ou a crema de faba con marisco.
• Concurso de debuxo infantil: Tema relacionado coa horta e a natureza, para os máis pequenos.

Domingo (día grande)

• Feira de produtos locais: Desde as 10:00 da mañá, decenas de postos venden faba fresca, faba seca, queixos, mel, embutidos e artesanía. Destaca o “Posto Oficial da Faba” onde se pode mercar a variedade certificada coa IXP.
• Degustación popular: Ao redor das 13:00, na carpa central, ofrécese un prato de faba con compango (lacón, chourizo e costela) a un prezo simbólico. É o momento máis concurrido, con cola pero ben organizada.
• Acto institucional: Intervención do alcalde e das autoridades, recoñecemento aos produtores e lectura do manifesto da festa.
• Música e bailes: Actuacións de grupos folclóricos e bandas de gaitas durante toda a tarde.
• Roteiro “As hortas da faba”: Visita guiada ás leiras de cultivo nos arredores do mosteiro de Lourenzá, con explicacións sobre o ciclo de sementeira e colleita.

Ademais, durante toda a fin de semana hai obradoiros de agricultura ecolóxica, demostracións de cestería e un espazo infantil con inchables e xogos tradicionais. A festa remata o domingo ao anoitecer cun concerto de música galega.

Gastronomía: a faba de Lourenzá como protagonista

Se algo distingue a Festa da Faba de Lourenzá é a súa oferta gastronómica, centrada por suposto na faba, pero tamén noutros produtos da terra. A faba de Lourenzá é unha leguminosa de cor branca cremosa, de tamaño medio e pel moi fina, que se desfai na boca. Cultívase en socalcos preto dos ríos Masma e Ouro, cun solo areoso que lle dá unha textura mantecosa. A súa denominación de protección IXP garante que só a faba producida no concello de Lourenzá e nas parroquias limítrofes de Mondoñedo e Riotorto pode levar este nome.

Pratos típicos da festa

• Faba con compango: O prato estrela, cocido a lume lento con lacón, chourizo, costela, touciño e ás veces orella. A faba absorbe os sabores da carne e queda cremosa. Sérvese con cachelos (patacas cocidas) e un chorro de aceite de oliva.
• Empanada de faba: Unha masa fina rechea de faba cocida con cebola, pemento e un toque de pimentón. É unha opción lixeira e moi sabrosa.
• Crema de faba con marisco: Versión moderna, con gambas ou ameixas, que realza a suavidade da faba. Moitos restaurantes locais ofrécena durante a festa.
• Postres con faba: Aínda que menos común, algúns pasteleiros elaboran filloas ou biscoitos con fariña de faba.

Ademais, na feira pódense degustar outros produtos galegos: queixo de San Simón, mel de Lourenzá, licores de herbas e viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra. Hai postos de pan de millo, empanadas de carne e roscóns. O ambiente é festivo e familiar, con mesas compartidas e música de fondo.

Para quen queira aprender a cociñar a faba, durante a festa organizanse obradoiros gratuítos nos que cociñeiros locais explican trucos: como evitar que a faba se rompa, o tempo de remollo e a combinación de carnes. É unha boa oportunidade para levar a casa o segredo do prato.

Aloxamento en Lourenzá e arredores

Lourenzá é un concello pequeno, pero conta con varias opcións de aloxamento, desde casas rurais ata pequenos hoteis. Debido ao éxito da festa, é recomendable reservar con antelación, especialmente para a fin de semana do evento. Aquí van algunhas suxestións:

Casas rurais

• Casa da Faba: Unha antiga casa labrega rehabilitada, situada a 2 km do centro, con vistas ás hortas. Ofrece aloxamento en cuartos dobres e servizo de almorzo con produtos locais.
• O Souto da Faba: Conxunto de apartamentos turísticos nunha contorna natural, ideal para familias. Dispón de forno e grella para cociñar.

Hoteis e pensións

• Hotel Lourenzá: No centro da vila, a 200 m da praza do Concello. Habitacións sinxelas pero cómodas, con restaurante propio.
• Pensión O Mosteiro: Ao carón do mosteiro de San Salvador, ofrece cuartos con encanto e unha pequena taberna.

Outras opcións próximas

Nas localidades veciñas de Mondoñedo (a 10 km) e Riotorto (a 8 km) hai máis aloxamentos, como o Parador de Mondoñedo (un convento do século XVI) ou casas de turismo rural. Tamén se pode optar por alugar unha casa completa a través de plataformas dixitais.

Para os que prefiran acampar, existe un cámping municipal en Ribadeo (a 20 km) con servizos básicos e prazas para autocaravanas.

Como chegar a Lourenzá

Lourenzá está situado no norte da provincia de Lugo, na comarca da Mariña Central. As vías de comunicación son boas, tanto por estrada como por transporte público. Aquí tes as principais rutas:

En coche

• Desde Lugo capital: Coller a A-6 dirección A Coruña, despois a AG-64 ata Vilalba, e logo a LU-540 ata Lourenzá. Ou tamén pola N-634 (máis lenta pero con paisaxes). Tempo: 45 minutos.
• Desde A Coruña: A-6 ata Baamonde, logo AG-64 e LU-540. Ou pola costa: N-634 por Ribadeo. Aproximadamente 1 hora e 30 minutos.
• Desde Santiago de Compostela: AP-9 ata A Coruña, despois A-6 e AG-64. Unhas 2 horas.
• Desde Oviedo: A-8 ata Ribadeo, despois N-640 dirección Mondoñedo e Lourenzá. 1 hora 15 minutos.

En autobús

A empresa Monbús ofrece servizos diarios desde Lugo e A Coruña a Lourenzá, con parada na estación de autobuses da vila. Tamén hai conexións desde Ribadeo e Mondoñedo. O horario é limitado os domingos, polo que é mellor consultar previamente. Durante a festa, o Concello adoita reforzar o servizo con autobuses lanzadeira desde os aparcadoiros habilitados.

En tren

A estación de tren máis próxima é a de Rábade (a uns 30 km), con servizos de Renfe Media Distancia desde Lugo. Desde alí, pódese coller un taxi ou autobús ata Lourenzá. Outra opción é baixar en Ribadeo (tren de Feve) e continuar en coche de aluguer ou taxi.

En avión

Os aeroportos máis próximos son o de A Coruña (a 110 km) e o de Santiago (a 130 km). Desde ambos, hai empresas de aluguer de coches e servizos de autobús ata Lugo, onde se enlaza con Lourenzá.

Para quen vaia en coche, durante a festa habilítanse aparcadoiros gratuítos nas aforas da vila, con sinalización especial. Recoméndase chegar cedo para evitar atascos.

Máis aló da festa: Lourenzá e a súa contorna

Aproveitar a visita para coñecer o patrimonio de Lourenzá é unha excelente idea. O Mosteiro de San Salvador, do século XII, é un dos monumentos románicos máis importantes de Galicia, coa súa igrexa de tres naves e un claustro renacentista. Tamén merece a pena pasear polo centro histórico, con casas de pedra e a praza do Concello. Os amantes da natureza poden facer rutas de sendeirismo polos vales do Masma, con fervenzas e muíños.

Gastronomicamente, a zona ofrece queixos artesanais, mel e licores de herbas. Non deixes de visitar a Torta da Faba, unha pastelería local que prepara doces baseados na faba. E, por suposto, comprar faba para levar a casa: en calquera dos postos da feira ou nas tendas do pobo.