Festa da Castaña en Riós: magostos, otoño y tradición serrana

Festa da Castaña en Riós: magostos, otoño y tradición serrana

Quando o outono se instaura con toda a sua força nas terras do interior galego, a Serra de San Mamede veste-se de tons dourados e avermellados, anunciando a chegada dun dos produtos máis emblemáticos da nosa gastronomía: a castaña. No concello ourensán de Riós, situado na comarca de Verín, esta tempada non é só un cambio climático, senón un motivo de celebración, identidade e reunión veciñal. A Festa da Castaña de Riós converteuse ao longo dos anos nun referente imprescindible para entender a cultura dos magostos no sur de Galicia.

Neste espazo de engalicia.info, convidámosche a facer unha viaxe profunda por esta tradición. Desde as súas orixes históricas até os detalles prácticos para que poidas gozar desta festa de primeira man, aquí atoparás todo o que precisas saber sobre a Castaña de Riós e a súa fervente aposta polo turismo de interior.

Historia e orixe: A forza do castiñeiro en Riós

A presenza do castiñeiro (Castanea sativa) en Galicia non é casualidade. Aínda que existen teorías que sitúan a súa introdución polos romanos, foi durante a Idade Media cando a castaña adquiriu o seu papel fundamental na dieta galega, chegando a ser coñecida como a «árbore do pan». No caso concreto de Riós, a orografía montañosa e o microclima da serra proporcionaron o ecosistema perfecto para o desenvolvemento de extensos soutos.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

A Festa da Castaña de Riós naceu co obxectivo de dignificar o traballo dos castiñicultores e de poñer en valor un produto que, durante séculos, foi a base de subsistencia de moitas familias. O que comezou como unha pequena feira local para a comercialización deste froito seco, foi medrando até se converter nun evento de gran magnitude, declarado de Interese Turístico Galego. A festa non só rescata o produto, senón tamén o ciclo tradicional de recolección, o «apanado» das ourizas, e a socialización ao redor do lume.

Data de celebración: Cando vai o outono a Riós?

A Festa da Castaña en Riós ten lugar de forma tradicional durante a segunda quincena de novembro, coincidindo habitualmente co penúltimo ou o último domingo deste mes. A elección desta data non é casual; é o momento exacto no que a colleita xa se completou nas altitudes máis elevadas da serra e os primeiros friaxes invitan a achegarse ao calor dos magostos.

É recomendable estar atento ás redes sociais do Concello de Riós e aos taboleiros de anuncios oficiais de turismo de Galicia para confirmar a data exacta de cada edición, xa que pode variar lixeiramente en función das condicións meteorolóxicas e do calendario festivo.

Programa da festa: Máis aló das brasas

O programa da Festa da Castaña está deseñado para que tanto os veciños como os visitantes gocen dunha xornada completa. A xornada adoita comezar pola mañá con diferentes actividades paralelas:

• Feira de artesanía e produtos locais: Postos onde se poden adquirir desde cestas de vimbio até mel da Serra de San Mamede, licor café, embutidos e, por suposto, bolsas de castañas de distintas variedades.
• O Gran Magosto Popular: O momento estrela. Centos de quilos de castañas son asadas nos tradicionais tambos ou nos cilindros metálicos específicos para este fin. O cheiro a fume e a terra húmida inunda as rúas, reparténdose quendas de castañas asadas gratuitamente entre os asistentes.
• Gastronomía en directo: Escachado de castañas e demostracións de como facer o tradicional «puré de castañas con unto».
• Música e folclore: Durante toda a xornada, o son das gaitas e os pandereiros non falta. Adoitan actuar grupos folclóricos da comarca e charangas que animan o ambiente callejero.
• Actividades infantís e deportivas: Para que a festa sexa familiar, organízanse xogos tradicionais, así como roteiros de sendeirismo polos soutos máis emblemáticos do concello, permitindo aos asistentes ver de preto as árbores centenarias.

Gastronomía: O sabor da castaña de Riós

A gastronomía é, sen dúbida, a gran protagonista. A castaña de Riós destaca polo seu tamaño considerábel, a súa pel fina e o seu sabor doce e intenso, moi apreciado no mercado. Pero nesta festa, a castaña consómese de múltiples formas:

O magosto tradicional serve para degustala asada (conxelada ou a ferros), acompañada de viño novo da zona ou de augardente. Porén, a cociña local demostra a súa versatilidade. É imprescindíbel probar o caldo de castañas, un prato reconfortante para as xornadas frías; o asado de porco con castañas; e, no apartado de repostería, os empanados doces de castaña, os filloas recheas de crema de castaña e o turrón artesanal.

Os restaurantes da zona e da próxima vila de Verín adoitan preparar, para estas datas, menús especiais nos que a castaña é o fío condutor de todos os pratos, desde o entrante até a sobremesa.

Aloxamento: Onde durmir na Serra de San Mamede

A zona ofrece multitude de opcións para quen desexe prolongar a súa estancia e gozar do turismo rural en Galicia. A estratéxica situación de Riós, entre A Seabra e Verín, permite escoller entre diferentes tipos de hospedaje:

• Casas rurais e pazos: O concello de Riós e os limítrofes (como Laza, Vilardevós ou Castrelo do Val) contan con fermosas casas rurais rehabilitadas que manteñen a arquitectura tradicional en pedra. Son ideais para familias ou grupos de amigos.
• Albergues e pequenos hoteis: Na veciña vila de Verín, a tan só uns minutos en coche, hai unha oferta máis ampla de hoteis de dúas e tres estrelas, perfectos para quen busca un aloxamento máis convencional sen perder a proximidade co evento.
• Turismo termal: Unha mención especial require o Balneario de Sousas, moi preto de alí. Tras unha xornada ao aire libre gozando do magosto, un bo baño en augas termais é o complemento perfecto para o corpo e o espírito.

Como chegar a Riós: Unha viaxe ao corazón do interior

Riós atópase no sueste da provincia de Ourense, facendo fronteira con Castela e León e Portugal. A súa situación faino accesible a través de diferentes vías:

• En coche desde Ourense: A forma máis rápida e cómoda é coller a autovía A-52 (Vigo-Benavente) até a saída de Verín (aproximadamente 100 quilómetros). Alí, tomarase a estrada comarcal en dirección a Riós.
• En coche desde Zamora/Asturias/Castela: Chégase facilmente pola mesma autovía A-52 en dirección a Vigo/Ourense, tomando a saída de Laza ou Verín, dependendo do punto de orixe exacto na comarca veciña.
• Transporte público: A estación de Autobuses de Verín é un nó de comunicacións importante con servizos regulares desde Ourense, Ponferrada, Madrid e Vigo. Desde Verín, existen servizos de taxi e, en ocasións, autobuses interurbanos que conectan con Riós. Para festas específicas, adoitan organizarse servizos de transporte especial.

A tradición viva do magosto galego

Falar da Festa da Castaña en Riós é falar da resistencia das tradicións galegas. O magosto non é só unha forma de cociñar un froito; é un acto de comunidade. Nas aldeas da serra, o outño era tradicionalmente un tempo de parada após os duros traballos do verán. Arredor do lume, con castañas asándose na brasa, contábanse historias («contos de arredor do fogo»), cantábase e fortalecíanse os lazos veciñais.

A Festa da Castaña en Riós recolle ese espírito e proxéctao ao século XXI. É unha aposta clara polo desenvolvemento rural sostible, demostrando que as zonas de interior teñen un patrimonio cultural e natural inmenso que ofrecer. A protección dos soutos fronte aos incendios forestais e as pragas (como a avespilla do castiñeiro) é un dos mensajes transversais do evento, concienciando sobre a necesidade de coidar esta paisaxe singular.

Un destino para os amantes da natureza

Máis aló da festividade, a visita a Riós é unha invitación a descubrir o Parque Natural da Serra de San Mamede. Os seus miradoios ofrecen vistas espectaculares sobre os vales do Támega e do Bibei, sendo un lugar privilexiado para a observación de aves e para a práctica de sendeirismo. O contraste das cores do outono, coas falgueiras tornadas en cor laranxa intensa e as follas amarelentas dos carballos e castiñeiros, ofrece un espectáculo visual difícil de esquecer.

Conclusión

A Festa da Castaña en Riós é moito máis que un evento gastronómico puntual; é a celebración do corazón da Galicia interior. É a festa da terra, do esforzo dos agricultores serranos, do cheiro a brasa no aire crio do mes de novembro e da alegria compartida arredor dun mesmo prato. Se nunca probaches unhas castañas asadas acabadas de coller nun entorno montañoso, este é o lugar e o momento ideal.

Desde engalicia.info, animámosche a planificar a túa escapada a Riós neste outono. Ven con roupa de abrigo, bo apetito e dispón a vivir en primeira persoa a maxia dos magostos galegos nun dos seus escenarios máis auténticos. As castañas, o lume e as gaitas están agardando por ti no sur de Ourense.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas