Festa da Castaña e do Cogomelo de Riós: otoño, monte y sabores de la tierra

Festa da Castaña e do Cogomolo de Riós: outono, monte e sabores da terra

Cando o outono se instala en Galicia e as cores do monte cambian cara a tonalidades douradas e marróns, o concello ourensán de Riós énchese de vida, aromas e tradición para celebrar un dos eventos gastronómicos máis arraigados do calendario galego: a Festa da Castaña e do Cogomolo. Declarada de Interese Turístico, esta celebración é unha auténtica oda aos produtos do monte, un encontro onde a natureza, a cultura e a mesa conviven en perfecta harmonía.

Na comarca de Verín, as terras de Riós destacan por unha riqueza forestal e micolóxica excepcional. A chuvia característica do outono galego, combinada coas temperaturas suaves dos vales interiores, crea o ecosistema perfecto para que medren tanto os cogomolos (Cantharellus cibarius) como as castañas de denominiún de orixe. Esta festa non é só un evento para saciar o apetito; é un recoñecemento ao traballo dos homes e mulleres que coidan o monte, unha homenaxe ás tradicións que mantiñan vivas as comunidades rurais e un reclamo imprescindible para os amantes do turismo interior.

Historia e orixes dunha tradición

A Festa da Castaña e do Cogomolo de Riós naceu a mediados da década dos anos 80 do século XX por unha dobre motivación: por un lado, a necesidade de dinamizar económica e socialmente un concello pequeno pero cun patrimonio natural inmenso; por outro, o desexo de poñer en valor os produtos autóctonos que, durante séculos, foron a base da alimentación nesta zona da bisbarra de Verín.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Nas décadas pasadas, a recollida da castaña e dos cogomolos era unha actividade familiar de subsistencia. Os nenos aprendían dende novos a distinguir as diferentes variedades de fungos no monte, mentres que os maiores adicaban as mañás de outono á recolección do froito da castiñeira. O magosto era, e segue sendo, unha celebración comunal en torno ao lume. Co paso dos anos, os veciños de Riós decidiron institutionalizar esta tradición, creando unha festa que servise para atraer visitantes e defender a marca gastronómica do seu territorio.

Hoxe, após case catro décadas de traxectoria, a Festa da Castaña e do Cogomolo converteuse nun fito que rexistra miles de visitantes en cada edición. A súa organización corre a cargo do Concello de Riós xunto con varias asociacións veciñais e culturais, que se volcar para oferecer unha experiencia completa que vai máis alá da degustación, incluíndo artesanía, música tradicional e actividades etnográficas.

Cal é a data habitual de celebración?

Aínda que a data exacta pode variar lixeiramente en función do calendario anual e das condicións meteorolóxicas, a Festa da Castaña e do Cogomolo de Riós celébrase habitualmente a primeira quincena do mes de novembro. Adoita coincidir coa fin de semana máis próxima á festividade de San Martiño (11 de novembro), momento tradicional no que se fan os magostos en toda Galicia.

Para confirmar os días exactos desta edición, recoméndase consultar a web oficial do Concello de Riós ou as redes sociais da área de turismo da Deputación de Ourense. Afestividade esténdese normalmente durante todo unha fin de semana, iniciándose na tarde do sábado con actos culturais e musicais, e acadando o seu punto álxido o domingo coas degustacións populares na praza principal.

O programa de actos: tradición, natureza e festa

O programa elaborado pola organización está deseñado para que tanto os veciños coma os visitantes gozen dunha experiencia integral. Aínda que cada edición pode traer novidades, a estrutura básica adoita incluír as seguintes actividades:

• Xornadas Micolóxicas e de Medio Ambiente: Normalmente o sábado, organízanse saídas guiadas ao monte para coñecer a flora e fauna da zona, con especial énfase na identificación segura de cogomelos e outros fungos comestibles.
• Feira de Artesanía e Produtos Locais: Un mercado ao aire libre onde os produtores de Riós e das comarcas limítrofes mostran e venden produtos de gran calidade, tales como mel, licor cafés, licor de castañas, embutidos, queixos e, por suposto, castañas e cogomolos frescos.
• Exposición Micolóxica: Un espazo habilitado onde se poden ver decenas de especies de fungos catalogados, acompañados de paneis informativos sobre as súas propiedades e toxicidade.
• Magosto popular: O corazón da festa. Ao mediodía do domingo, énchese a praza co fume das asadeiras para ofrecer quilos de castañas asadas de forma gratuíta aos asistentes, acompañadas da tradicional augardente.
• Área de Degustación Gastronómica: Carpas habilitadas onde se poden probar pratos elaborados cos ingredientes estrela da festa.
• Actividades infantís e culturais: Xogos tradicionais galegos, obradoiros para os máis pequenos, e actuacións de música folk ou charangas para animar a tarde.
• Animación na rúa: Pasacalles, cabezudos e representacións de oficios tradicionais que fan as delicias de vellos e novos.

Gastronomía: o mellor do monte no prato

A gastronomía é o gran atractivo desta celebración, e non só polos seus dous protagonistas nominais. A Festa da Castaña e do Cogomolo é un escaparate da cociña de interior galega, sustentada na materia prima de máxima calidade e na sabedoría popular.

O Cogomolo de Riós: Este fungo, moi apreciado na alta gastronomía, atopa nas fragas de Riós un hábitat inigualable. Destaca polo seu chapeu amarelo dourado e a súa textura carnosa e firme. Na festa, pódese degustar de múltiples formas: salteado con allo e pirixel, guisado con unto e cebola, ou incluso elaborado en arroces e revueltos. O seu sabor suave pero intenso a terra húmida fai del un manxar único.

A Castaña: De fame a sustento ao longo dos séculos, a castaña galega, e en especial a variedade «Faisca», é un símbolo identitario de primeiro nivel. Na Festa de Riós pódese gozar de variadas formas, aínda que as máis populares son as castañas asadas (o tradicional magosto) servidas en fol de papel quente e pintadas cun chisco de sal mariño. Ademais, poden atoparse sobremesas elaboradas con ela, como marmeladas, tortas e o excelente licor de castaña.

Outros produtos que poden saborearse nas barracas da festa son a tradicional bica de Riós, uns chourizos crioulos da zona, empanadas de carne, e o ineludible licor café, que axuda a entraar o corpo nas frías mañás de novembro. Todo iso, regado con viños da veciña Denominación de Orixe Monterrei.

Aloxamento e que visitar nos arredores

Para disfrutar plenamente da Festa da Castaña e do Cogomolo, é recomendable facer unha escapada de varios días, xa que a comarca de Verín e a bisbarra de Monterrei teñen moito que ofrecer. O concello de Riós dispón de casas rurais e aloxamentos turísticos que permiten vivir a experiencia do turismo rural en estado puro, integrándose na tranquilidade do paisaxe galego.

Os amantes do sendeirismo teñen en Riós un punto de partida perfecto. O concello ofrece rutas de pequeno percorrido (PR) que atravésanse polas soutas de castiñeiros centenarios, permitindo observar a devastación e posterior rexeneración causada polo incendios forestais, así como apreciar a rica biodiversidade. No verán, a Praia Fluvial de Riós convértese nun punto de encontro moi popular.

A poucos quilómetros atópase a vila de Verín, co seu impresionante Castelo de Monterrei e a súa famosa auga mineral. Aínda máis preto, pódese cruzar a fronteira para coñecer Chaves, a histórica cidade termal portuguesa, num exemplo perfecto do «turismo de fronteira», onde as dúas culturas se mesturan nas rúas, na gastronomía e nos balnearios.

Como chegar a Riós: acceso doado a un paraíso interior

A pesar de estar situado no interior da provincia de Ourense, Riós goza dunhas comunicacións excelentes, o que fai que chegar ata a Festa sexa doado e rápido.

En coche: A principal vía de acceso é a autovía A-75, que une Ourense con Chaves (Portugal). Tomando a saída cara a Riós, en apenas uns minutos atoparémonos no centro do concello. Desde Ourense capital, a viaxe dura aproximadamente uns 45 minutos. Desde Vigo ou Pontevedra, a viaxe por autovía até alí pode levar unha hora e media.

En transporte público: A empresa Monbus conecta diariamente a cidade de Ourense con diferentes puntos da comarca de Verín. Existen servizos regulares de autobús que chegan ata o concello de Riós. Ademais, Verín dispón dunha estación de tren (a uns 15 quilómetros de Riós) que comunica con Madrid ou o País Vasco mediante servizos de longa distancia.

A organización habilita aparcadoiros habilitados e accesibles para os días da festa, con servizos de autobús lanzadeira se o aparcadoiro principal se encontra a certa distancia do recinto feiral, garantindo así a comodidade das familias.

Un encontro que trascende o gastronomico

En resumo, a Festa da Castaña e do Cogomolo de Riós non é só unha feira de alimentos; é unha conmemoración da identidade galega, das nosas raíces rurais e da nosa ligazón co monte. A posta en valor dos cogomolos e das castañas como alicerces económicos e culturais demostra que o rural galego ten vida, capacidade de innovación e un patrimonio inmaterial que debe ser protexido e promocionado.

Se buscais vivir o outono galego en todo o seu esplendor, co aroma a castaña asada, o sabor da terra nos pratos e a calidez da xente da bisbarra de Verín, Riós é o voso destino ineludible este mes de novembro. Animádevos a facer as maletas, quentar o corpo cunha taza de licor café e deixarvos envolver pola maxia do magoto ribeirao. As planzas abertas e os bosques húmidos agárdanvos. Bo proveito e bo outono!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas