Festa Da Castaña De O Soño

Festa da Castaña de O Soño: Tradición e Sabor no Corazón de Galicia

A Festa da Castaña de O Soño é unha das celebracións máis emblemáticas do outono en Galicia. Esta festa, que ten lugar na parroquia de O Soño, no concello de Riotorto (Lugo), é unha homenaxe ao froito máis característico da estación: a castaña. Con máis de tres décadas de historia, esta cita anual atrae a milleiros de visitantes que buscan gozar da gastronomía local, da música tradicional e dunha contorna natural privilexiada.

Historia

A Festa da Castaña de O Soño naceu a principios dos anos 90 da man da asociación veciñal e cultural da parroquia, co obxectivo de poñer en valor o patrimonio natural e etnográfico da zona. O Soño, unha pequena aldea rodeada de soutos de castiñeiros, sempre tivo na castaña un recurso fundamental para a economía de subsistencia. Durante séculos, a recollida e comercialización deste froito foi unha actividade central para as familias locais.

Co paso dos anos, a festa foise consolidando como un referente cultural na provincia de Lugo. Na súa primeira edición, celebrouse cunha simple degustación de castañas asadas e algún baile popular. Hoxe, converteuse nun evento organizado que inclúe actividades para todas as idades, con especial atención á promoción da castaña galega con Indicación Xeográfica Protexida (IXP), un selo de calidade que avala a súa orixe e sabor únicos.

Un dos aspectos que distingue esta festa é o seu carácter participativo. Os veciños de O Soño involúcranse directamente na preparación, desde a recollida das castañas nos soutos comunais ata a elaboración de pratos típicos. Ademais, a festa serviu como catalizador para a recuperación de variedades autóctonas de castiñeiro, como a longal ou a crama, que estaban en declive debido á praga da tinta e ao abandono do rural.

Data e Localización

A Festa da Castaña de O Soño celébrase tradicionalmente durante a primeira fin de semana de novembro. No ano 2024, as datas previstas son o sábado 4 e domingo 5 de novembro. O evento desenvólvese ao redor do campo da festa da parroquia, un espazo ao aire libre rodeado de castiñeiros centenarios que ofrecen unha paisaxe outonal espectacular.

A localización exacta é a parroquia de O Soño, no concello de Riotorto, provincia de Lugo. Este enclave, situado a uns 30 quilómetros da capital lucense, forma parte da comarca da Terra Chá, unha zona de transición entre a montaña e as chairas da Mariña.

Programa de Actividades

O programa da Festa da Castaña de O Soño é variado e está pensado para todos os públicos. A continuación, detallamos as actividades máis destacadas:

Sábado 4 de novembro

11:00 h: Apertura do mercado artesanal e de produtos locais. Os asistentes poderán adquirir castañas frescas, mel, queixos, embutidos e artesanía en madeira.
12:00 h: Obradoiros infantís de recollida de castañas e elaboración de figuras con ourizos.
13:30 h: Degustación popular de castañas asadas e licor de herbas.
16:00 h: Roteiro guiada polos soutos de O Soño, con explicacións sobre a historia dos castiñeiros e a súa importancia ecolóxica.
18:00 h: Actuación de grupos de música tradicional galega (gaiteiros e pandeireteiras).
20:00 h: Cea popular baseada en castañas: caldo de castañas, empanada de castañas con carne, e sobremesa de castañas asadas con leite.
22:00 h: Verbena coa orquestra local “Os Trintas”.

Domingo 5 de novembro

10:30 h: Misa solemne na honra de San Martiño (patrón da parroquia) con ofrenda de castañas.
11:30 h: Xornada de portas abertas no forno de leña comunal, onde se asarán castañas de forma tradicional.
12:00 h: Concurso de receitas con castañas (premio ás mellores sobremesas e pratos salgados).
14:00 h: Xantar popular: polbo á feira, churrasco e, como non, castañas asadas.
16:00 h: Exhibición de oficios tradicionais: cestería, talla de madeira e elaboración de zocas.
17:30 h: Sorteo de lotes de produtos locais entre os asistentes.
19:00 h: Peche da festa con queimada popular e lectura do pregón de despedida.

Gastronomía

A castaña é, por suposto, a gran protagonista da festa. Pero a gastronomía de O Soño vai máis alá. Durante o evento, os asistentes poderán degustar pratos que combinan tradición e innovación:

Castanyas asadas con xamón: Un clásico que se serve nas casetas do recinto, acompañado de un viño da terra.
Caldo de castañas: Unha sopa reconfortante elaborada con castañas, nabos, costela e ósos de porco.
Empanada de castañas e zorza: Unha empanada de millo rechea de carne adobada e castañas trituradas.
Filloas con crema de castañas: Sobremesa doce que combina as típicas filloas galegas cunha crema caseira feita con castañas e mel.
Licor de castañas: Unha bebida artesanal que se produce na zona e que ten un sabor suave e afroitado.

Ademais, hai postos de venda de castañas frescas de diferentes variedades, así como produtos derivados como farina de castaña, marmelada de castaña con chocolate e pan de castaña.

Aloxamento

A Festa da Castaña de O Soño atrae a moitos visitantes, polo que é recomendable reservar aloxamento con antelación. Aínda que a parroquia é pequena, nos arredores hai varias opcións:

Casa Rural “Os Soutos” (O Soño): Unha vivenda restaurada con capacidade para 8 persoas, rodeada de castiñeiros. Ofrece servizo de almorzo con produtos locais.
Pensión Riotorto (a 5 km): Pensión con habitacións dobres e individuais, ideal para parellas ou familias pequenas.
Hotel Terra Chá (a 15 km, en Meira): Hotel de 3 estrelas con spa e restaurante. É unha opción máis luxosa para quen queira relaxarse despois da festa.
Albergue A Castiñeira (a 10 km): Albergue con habitacións compartidas e privadas, perfecto para grupos de sendeiristas ou mochileiros.

Tamén é posible acampar na zona habilitada polo concello, con servizos básicos de auga e baños portátiles. Recoméndase levar saco de durmir e roupa de abrigo, xa que as noites de novembro en Lugo son frías.

Cómo chegar

O Soño está situado no concello de Riotorto, na provincia de Lugo. As vías de acceso principais son:

En coche: Desde Lugo cidade, tómase a LU-531 en dirección a Meira. Despois de 25 km, desvíase á esquerda pola LU-112 ata Riotorto. Desde alí, séguese a estrada local que leva a O Soño (sinalizada). Desde A Coruña ou Santiago, recoméndase coller a A-6 ata Lugo e despois seguir os sinais.
En autobús: A empresa Monbus ten liñas regulares que conectan Lugo con Riotorto (parada na praza do concello). Desde alí, pódese camiñar 3 km ata O Soño ou tomar un taxi local (recoméndase reservar con antelación).
En tren: A estación de tren máis próxima é a de Lugo, con servizos de Renfe desde A Coruña, Vigo ou Madrid. Desde a estación, pódese coller un taxi ou un autobús urbano ata a parada de Monbus.
En avión: O aeroporto máis próximo é o de Santiago de Compostela (a 120 km). Desde alí, pódese alugar un coche ou coller un autocar ata Lugo e despois continuar en autobús ou taxi.

Durante a festa, o concello de Riotorto habilita un servizo de transporte lanzadeira gratuíto desde o centro da vila ata o recinto festivo, cunha frecuencia de 30 minutos.

Conclusión

A Festa da Castaña de O Soño é moito máis que unha celebración gastronómica: é unha xanela á cultura rural galega, á tradición dos soutos e ao traballo comunitario. Se buscas un plan de outono que combine sabores auténticos, paisaxes douradas e música popular, esta festa é unha cita inesquecible. Non esquezas levar roupa cómoda, ganas de compartir e, por suposto, un bo apetito para gozar das castañas.

Artigo elaborado por engalicia.info, a túa guía de cultura galega.