Festa da Anchoa en O Barqueiro

Historia da Festa da Anchoa

A festa naceu a principios dos anos 90 como unha iniciativa da Asociación de Veciños de O Barqueiro, co obxectivo de poñer en valor o producto local máis emblemático: a anchoa. A vila fora, desde finais do século XIX, un importante núcleo conserveiro. Fábricas como «La Perfección» ou «La Constancia» deron traballo a centos de persoas, sobre todo mulleres, que coas súas mans habilidosas salgaban e envasaban a anchoa para exportala a mercados de todo o mundo. Co paso das décadas, a industria foi declinando, pero a memoria permaneceu viva.

En 1992 celebrouse a primeira edición, nun ambiente modesto: unhas cantas mesas na praza, anchoas asadas e viño da terra. Xa desde o principio a resposta foi masiva. A festa creceu ano tras ano, sumando actos culturais, música tradicional, concursos e actividades para todas as idades. Hoxe é unha referencia non só en Galicia, senón tamén no turismo gastronómico español. A declaración como Festa de Interese Turístico de Galicia chegou en 2005, consolidando o seu prestixio. A festa non só celebra a anchoa, senón tamén a memoria das conserveiras, homes e mulleres que construíron a O Barqueiro actual. Cada ano, unha delas é homenaxeada como «Anchoa de Ouro», en recoñecemento á súa traxectoria.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O crecemento foi acompañado dunha promoción coidadosa: degustacións guiadas, obradoiros de salgado, visitas ás antigas fábricas e a implicación de todos os veciños. A Festa da Anchoa é, en definitiva, un exemplo de como un produto marítimo pode ser o eixo vertebrador da identidade local, ao tempo que xera unha actividade económica e turística sostible.

Data de celebración

A Festa da Anchoa celébrase normalmente o primeiro sábado de agosto, aínda que as actividades poden estenderse ao domingo. No ano 2025, por exemplo, a data central será o sábado 2 de agosto. Con todo, é recomendable consultar a programación oficial actualizada a través da web do concello de Mañón ou das redes sociais da festa, xa que ocasionalmente se axusta para non coincidir con outras festas próximas. A elección do verán non é casual: permite gozar do bo tempo, da ría en plenitude e do contorno natural da praia de O Barqueiro, que se enche de visitantes. Ademais, coincide co período de vacacións, facilitando a asistencia de emigrantes que retornan á súa terra.

O sábado é o día grande, coa venda e degustación da anchoa na praza, pero o domingo tamén hai actividades familiares, como obradoiros infantís e concertos de música tradicional. O programa oficial adóitase publicar un mes antes e inclúe horarios detallados de cada acto.

Programa de actos

O programa da Festa da Anchoa é variado e pensado para todos os públicos. A continuación, detallamos as actividades máis destacadas:

• Homenaxe ás conserveiras: O sábado á mañá, na praza de O Barqueiro, entrégase a distinción «Anchoa de Ouro» a unha persoa ou entidade vinculada á historia conserveira da vila. Acompañada de discursos emocionados e música de gaitas.
• Degustación de anchoas: O acto central. Durante todo o sábado (e parte do domingo) instálanse postos onde se pode adquirir anchoas asadas, en escabeche, en salgadura, en aceite de oliva, acompañadas de pan de Cea, queixo do país e viño albariño ou Ribeiro. O prezo popular permítelle a calquera probar o manxar.
• Concurso de cociña: Coñecido como «O mellor prato con anchoa», onde afeccionados e profesionais compiten por elaborar receitas orixinais que teñan a anchoa como ingrediente principal. O xurado valora sabor, presentación e orixinalidade.
• Obradoiros de salgado: Para quen queira aprender a técnica tradicional de salgado e envasado da anchoa. Impartidos por antigas traballadoras das conserveiras, son un éxito de participación.
• Música e danza: Ao mediodía e pola noite, grupos de música tradicional galega (pandereteiras, gaitas, grupos folk) animan a praza. Pola noite, verbena popular con orquestras.
• Actividades infantís: Hinchables, xogos populares, talleres de debuxo e contacontos con temática mariñeira. O domingo pola mañá hai unha andaina guiada polos cantís da ría.
• Xantar na confraría: No porto, a Confraría de Pescadores ofrece un xantar mariñeiro a base de anchoas, polbo, empanada e viño, con vistas á ría.
• Visitas guiadas: Ao longo da fin de semana organízanse visitas ás antigas fábricas de conservas (algunhas restauradas como museos) e ao faro de Estaca de Bares, o punto máis setentrional de Galicia.

O programa completo adóitase publicar en cartaces distribuídos pola vila e na web do concello. A organización recomenda chegar cedo o sábado para non perderse a entrega da Anchoa de Ouro e conseguir praza nas degustacións.

Gastronomía

O gran protagonista é, por suposto, a anchoa (Engraulis encrasicolus), que nas costas de O Barqueiro acada un tamaño e sabor excepcionais grazas á riqueza planctónica da ría.

Na festa pódese degustar de múltiples formas:

• Anchoa asada: A máis popular. Espetada nunha vara, asada ao momento sobre brasas de leña, salgada e acompañada de limón. É a forma tradicional de comer na festa.
• Anchoa en salgadura: Tal e como se preparaba nas antigas conserveiras, deixada en sal durante varias semanas, que lle dá un punto xusto de sal e textura firme. Consómese en tiras sobre pan de Cea.
• Anchoa en aceite: Unha vez salgada, limpa e envasada en aceite de oliva. É o formato máis comercializado e perfecto para levar como recordo.
• Anchoa en escabeche: Cocida con vinagre, aceite, loureiro e pementón, resultando un sabor agridoce moi apreciado.
• Outras preparacións: En empanada, en croquetas, en arroz, en ensalada ou en paté. Nos postos tamén se ofrecen tapas elaboradas por restauradores locais, como anchoa con queixo de arzúa, ou con marmelo.

Para beber, a festa promove os viños da Denominación de Orixe Ribeiro e Rías Baixas, así como cervexa artesá da comarca. De sobremesa, non pode faltar a filloa (crepe galega) ou o queixo de tetilla con marmelo Adegas de Chantada.

Ademais, os restaurantes e bares da vila preparan menús especiais durante a fin de semana, onde a anchoa é o fío condutor. É recomendable reservar con antelación, pois a capacidade é limitada.

Aloxamento

O Barqueiro é unha pequena vila de menos de 500 habitantes, polo que a oferta de aloxamento non é enorme, pero si suficiente para quen queira durmir preto da festa. As opcións inclúen:

• Pensións e casas de turismo rural: A Casa da Torre, a Pensión O Barqueiro, A Casa do Mar, con habitacións sinxelas pero acolledoras, e prezos entre 50-90€ a noite en tempada alta.
• Apartamentos turísticos: Varios particulares alugan apartamentos con cociña, ideais para familias que queiran preparar os seus propios manxares.
• Hoteis nas proximidades: En Viveiro (a 20 km) hai unha ampla oferta hoteleira, desde hoteis de 3 estrelas ata paradores. En Cariño (a 10 km) tamén hai pensións.
• Cámping: O Cámping O Barqueiro está situado nunha praia fluvial, con parcelas para tendas e caravanas, e bungalows con capacidade para 4 persoas.
• Aloxamento alternativo: A través de plataformas como Airbnb ou Booking pódense atopar casas completas con vistas á ría.

Consello: Reservade con canto menos un mes de antelación, xa que a festa atrae a miles de persoas. Se non atopades en O Barqueiro, Viveiro ou Ortigueira (a 25 km) son boas alternativas, comunicadas por estrada e con servizos de autobús ocasionais durante a festa.

Como chegar

O Barqueiro está situado no extremo noroccidental da provincia da Coruña, no límite con Lugo. Acceder en coche é a opción máis recomendable, aínda que tamén hai conexións de autobús.

En coche:

• Desde A Coruña: Coller a AP-9 dirección Ferrol, logo a N-651 ata Pontedeume, continuar pola N-634 ata Viveiro, e desde Viveiro tomar a AC-100 (estrada costeira) cara a Cariño e O Barqueiro. Paraxes impresionantes pola costa.
• Desde Lugo: N-640 ata Guitiriz, despois N-634 por Vilalba e Mondoñedo, e desde Mondoñedo a AC-100 (por Abres e a costa).
• Desde Ferrol: N-651 pasando por Cedeira e Cariño, ou ben a comarcal AC-100 que bordea a ría de Ortigueira. O traxecto duns 50 minutos.
• Desde Madrid: A-6 ata Benavente, logo A-52 ata Ourense, A-8 ata Vilalba, e desde alí a AC-100. Unhas 6 horas.

En autobús: A empresa Monbús opera unha liña que conecta Santiago de Compostela con Viveiro (paradas en Lugo, Vilalba, etc.). Desde Viveiro, hai un servizo local de autobuses (ARRIVA) que chega a O Barqueiro unhas 2-3 veces ao día. O billete costa arredor de 3 euros. Durante a festa, a Xunta adolta reforzar o servizo con autobuses extra desde Viveiro, Cariño e Ortigueira. Consulte horarios na web de ARRIVA ou na oficina de turismo de Viveiro.

En avión: O aeroporto máis próximo é o de A Coruña (a 100 km), seguido do de Santiago (a 140 km) e de Asturias (a 120 km). Desde cada un, alugar un coche ou coller autobuses con transbordos.

En tren: Renfe non ten parada en O Barqueiro. A estación máis próxima é Viveiro (servizos rexionais desde Ferrol e Lugo). Desde a estación de tren de Viveiro, autobús local ou taxi (15 minutos).

Unha vez alí, a vila é pequena e se percorre a pé. Hai un aparcadoiro gratuíto na entrada, pero sábese que se enche ás 11 da mañá. Recoméndase estacionar nos arredores, en prados habilitados para a ocasión por particulares (con custo simbólico).