Feria del Pan de Ousá en Friol: horno, centeno y rural

Feria del Pan de Ousá en Friol: horno, centeno y rural

A Feria do Pan de Ousá é unha das citas máis agardadas do calendario gastronómico e cultural da provincia de Lugo. Cada ano, a pequena parroquia de Ousá, no concello de Friol, convértese no epicentro do pan de centeno feito no forno de leña, nunha celebración que mestura tradición, sabores e vida rural. Este artigo percorre a historia, a data, o programa, a gastronomía, o aloxamento e como chegar a esta festa única.

Historia

A Feria do Pan de Ousá naceu hai máis de dúas décadas da man da Asociación de Veciños de Ousá, co obxectivo de poñer en valor o pan artesanal de centeno, un produto que durante séculos foi a base da alimentación nas casas labregas de Galicia. O pan de Ousá elabórase con fariña de centeno de produción local, masa nai e cocción en fornos de leña tradicionais, mantendo un proceso que se transmitiu de xeración en xeración.

Nos seus comezos, a feria era un pequeno encontro veciñal para compartir o pan acabado de facer. Co paso dos anos, foi medrando ata converterse nunha referencia gastronómica en toda a comarca. Hoxe, a feria non só promociona o pan, senón tamén outros produtos da terra: queixos, mel, embutidos, viños e licores caseiros. A historia da feria está ligada á loita contra o despoboamento rural, xa que cada edición trae de volta a moitos fillos da parroquia que emigraron, e atrae a visitantes de toda Galicia e máis alá.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O pan de Ousá ten unha personalidade propia: a codia é grosa e escura, a miga compacta e cun sabor lixeiramente ácido que lembra os fornos antigos. A fariña de centeno, moída en muíños de pedra, e a longa fermentación son as claves do seu éxito. Durante a feria, pódese ver en directo como as mulleres e homes de Ousá preparan as masas, enfornan e desenfornan as pezas, nun ritual que é puro espectáculo etnográfico.

Data

A Feria do Pan de Ousá celébrase cada ano o último domingo do mes de setembro. A data elíxese para coincidir co fin das colleitas e o comezo do outono, cando o tempo aínda acompaña para gozar ao aire libre. No ano 2025, a feria terá lugar o 28 de setembro, e as actividades comezarán desde primeira hora da mañá.

É recomendable chegar cedo, porque as existencias de pan voan e as degustacións máis populares (pan con queixo, pan con chocolate, pan con chourizo) esgotanse antes do mediodía. A organización publica o programa definitivo no seu perfil de Facebook e na web do Concello de Friol unhas semanas antes, pero a estrutura básica mantense cada ano.

Programa

O programa da Feria do Pan de Ousá é variado e pensado para públicos de todas as idades. Aínda que cada edición pode ter cambios, a esencia repítese. A continuación, detallamos os actos máis habituais:

• 10:30 h: Apertura dos fornos de leña na praza da igrexa de Ousá. Os veciños e veciñas comezan a amasar e cocer o pan en vivo.
• 11:00 h: Feira de produtos artesanais: queixos, mel, embutidos, doces, licores e, por suposto, pan de centeno en diferentes formatos (roscas, barras, fogazas).
• 11:30 h: Obradoiro de pan para nenos e adultos. Os participantes aprenden a facer a masa, darlle forma e cocer nun forno portátil.
• 12:30 h: Concurso do mellor pan de Ousá, con un xurado formado por cociñeiros locais e panadeiros veteranos. Prohíbese o uso de aditivos.
• 13:30 h: Degustación popular de pan con queixo de tetilla, pan con chourizo e viño da terra. Prezo simbólico (uns 3 euros).
• 14:30 h: Xantar campestre na carballeira: empanada de carne, churrascada, pan e sobremesas caseiras. Previa reserva de mesa.
• 16:00 h: Actuacións de música tradicional: grupos de gaitas, pandeireteiras e cantigas de aldea.
• 17:30 h: Xogos populares: carreiras de sacos, tiro á corda, lanzamento de ferradura e xogos de madeira tradicionais.
• 18:30 h: Entrega de premios do concurso de pan e sorteo de lotes de produtos artesanais entre os asistentes.
• 19:30 h: Peche da feira e despedida ata o ano seguinte.

Ademais, durante toda a xornada hai obradoiros de cestería, demostracións de oficios antigos (carabozos, carpintería de ripa) e un mercadiño de artesanía. A música ambiente corre a cargo de gaiteiros que percorren a feira. O ambiente é familiar e acolledor, con moitas mesas e bancos de madeira baixo as árbores.

Gastronomía

Na Feria do Pan de Ousá, o pan de centeno é o rei, pero non o único protagonista. A gastronomía local desprégase con produtos de calidade que complementan a experiencia. Aquí tes algúns dos sabores que non podes perder:

• Pan de centeno: En forma de roscas, barras ou fogazas. Ten unha codia dura e miga escura e densa, cun sabor intenso e lixeiramente ácido. Ideal para torradas con aceite ou para acompañar guisos.
• Queixo de tetilla: O queixo galego por excelencia, de leite de vaca, cremoso e lixeiramente salgado, perfecto para combinar co pan de centeno.
• Chourizo de cachelos: Embutido de porco afumado, que se asa na grella e se serve con pan. O clásico «pan con chourizo» é un dos pratos máis demandados.
• Empanada galega: De carne, de atún, de zamburiñas ou de bacallau. A masa, de fariña de trigo, contrasta co pan de centeno.
• Postres artesanais: Tarta de filloas, bica, bolo de mel, e as famosas «orellas de carnaval» que se fan especialmente para a feira.
• Viños da Terra de Lugo: D.O. Ribeira Sacra (tinto branco e mencía) e licores caseiros (licor café, crema de augardente).

Os postos de gastronomía ofrecen degustacións a prezos populares, e moitos deles venden produtos para levar: pan, queixo, mel, compotas, e ata fariña de centeno ecolóxica. Non faltan as clásicas castañas asadas, as filloas con chocolate e as pulgas de porco. Todo nun ambiente de aldea con música e bo humor.

Aloxamento

Se queres gozar con calma da Feria do Pan de Ousá e do contorno de Friol, podes optar por varias opcións de aloxamento na zona. Aínda que Ousá é unha parroquia pequena, a menos de 10 km está o centro de Friol, e a uns 20 km a cidade de Lugo. Aquí tes suxestións:

• Casas rurais en Ousá e arredores: Por exemplo, «Casa da Moreira» e «Casa do Mestre» ofrecen habitacións con encanto e servizo de almorzo caseiro. Prezos entre 50 e 80 euros a noite (dúas persoas).
• Hostal Restaurante O Penedo (Friol): Con habitacións sinxelas pero cómodas, restaurante con cociña galega. Prezo aproximado 45 euros a noite.
• Casa rural A Carballeira (Parga, a 8 km): Conxunto de casas de aldea rehabilitadas, con cheminea e xardín. Ideal para grupos ou familias. Prezo desde 60 euros.
• Hotel A Milagrosa (Friol, centro da vila): Un hotel de 2 estrelas con bo servizo. Habitacións desde 40 euros. Moi preto do campo da feira (en coche).
• Lugo capital (a 20 minutos en coche): Se prefires cidade, Lugo ofrece multitude de hoteis: o Gran Hotel Lugo, o Hotel Méndez Núñez, e albergues como o Lugo Alternativo. Prezos máis elevados pero con máis servizos.

Recoméndase reservar con antelación, porque a feira atrae moito público e as prazas de aloxamento rural esgotan rápido. Moitos visitantes optan por ir e volver no día, pero pasar a noite permite descubrir os atardeceres e amenceres de Ousá, cun silencio só roto polos carros e o son do vento entre os castiñeiros.

Como chegar

Ousá é unha parroquia do concello de Friol, situada no centro-sur da provincia de Lugo. Aínda que é un lugar pequeno, accédese con facilidade tanto en coche como en transporte público. Aquí están as indicacións:

• En coche: Desde Lugo (capital) coller a LU-232 dirección Friol. Atravesar Friol e seguir as indicacións cara a Ousá (uns 10 km máis). Hai sinalización específica da feira os días do evento. O percorrido total desde Lugo son uns 20 km (uns 25 minutos). Desde Santiago de Compostela: tomar a AP-9 ata o nó de Guntín, despois N-640 e LU-232 (1 hora aproximadamente). Desde A Coruña: por AP-9 e despois N-634 ata Lugo, e a LU-232 (1 hora e 15 minutos). Desde Ourense: A-52 e N-540 (1 hora).
• En autobús: A empresa Monforte xestiona unha liña Lugo-Friol con varias frecuencias diarias. Desde Friol, hai un servizo de microbús organizado pola asociación de veciños que leva aos asistentes desde a praza de Friol ata Ousá (gratuíto durante a feira). Consultar horarios en www.autobusesmonforte.com.
• En tren: A estación de tren máis próxima é a de Lugo (servizos Regulares Alvia e Media Distancia). Desde Lugo, enlazar co autobús ou taxi (uns 30 euros).
• Aparcadoiro: A organización habilita unha zona de aparcadoiro gratuita nos prados de As Lamas, a 500 metros do recinto da feira. Hai voluntarios para guiar os vehículos. Recoméndase levar calzado cómodo para camiñar pola herba.

Para os máis aventureiros, hai rutas de sendeirismo que chegan a Ousá desde Friol, como a Ruta dos Muíños do Río Parga, que permite gozar da paisaxe antes de chegar á feira. En bicicleta tamén é unha opción, aínda que algunhas subidas son pronunciadas.

En definitiva, a Feria do Pan de Ousá en Friol é moito máis que unha celebración gastronómica: é unha xanela aberta á cultura rural galega, ao traballo dos fornos de leña e ao sabor auténtico do pan de centeno. Se nunca tiveches a oportunidade de asistir, marcas no calendario o último domingo de setembro e prepárate para unha xornada inesquecible de pan, xente e tradición. Ata a próxima hornada!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas