A Feria da Cebola de Mourente é un dos eventos gastronómicos e culturais máis senlleiros do calendario pontevedrés. Cada ano, esta parroquia do concello de Pontevedra convértese no epicentro do sabor, da tradición e do orgullo local, todo arredor dun produto humilde pero extraordinario: a cebola. Pero non unha cebola calquera, senón a que se cultiva nestas terras, coñecida pola súa dozura, textura e calidade. Este artigo percorre a historia, a data, o programa, a gastronomía, o aloxamento e como chegar a esta festa que honra o produto máis representativo da horta de Mourente.
Historia da Feria da Cebola de Mourente
As orixes da Feria da Cebola remóntanse a finais do século XX, cando un grupo de agricultores e veciños de Mourente decidiu poñer en valor o seu principal cultivo. A cebola de Mourente non era só un alimento básico na cociña galega, senón que tamén era un símbolo de identidade para a parroquia. As terras fértiles do val do Lérez, combinadas co microclima suave e húmido, producían unha cebola de sabor doce e pouca picor, moi apreciada nos mercados locais.
A primeira edición da feria celebrouse en 1995, nunha pequena carballeira preto da igrexa de San Xiao de Mourente. A iniciativa naceu coa intención de promocionar o produto e de crear un punto de encontro entre produtores e consumidores. O éxito foi inmediato: centos de persoas achegáronse a comprar cebolas, a degustar pratos típicos e a gozar dun día de convivencia. Co paso dos anos, a feria foi medrando, incorporando actividades complementarias como mostras de artesanía, xogos populares, actuacións musicais e, por suposto, unha oferta gastronómica cada vez máis variada arredor da cebola.
Na actualidade, a Feria da Cebola de Mourente xa non é só un evento local: é unha referencia dentro do calendario de feiras gastronómicas de Galicia. A organización corre a cargo da Asociación de Veciños de Mourente, coa colaboración do Concello de Pontevedra e da Deputación Provincial. Cada ano, a feria elixe unha “cebola de ouro” simbólica que premia a traxectoria dun agricultor ou persoa destacada na promoción do produto. Ademais, dende 2010, a feria inclúe un concurso de cebolas, no que se valora o tamaño, a forma, a cor e, sobre todo, o sabor.
Data de celebración
A Feria da Cebola de Mourente celébrase tradicionalmente o primeiro domingo de setembro. Esta data elixiuse para coincidir coa época de recolección da cebola tardía, cando o bulbo está no seu punto óptimo de maduración e dozura. O evento ten lugar na carballeira da igrexa e nos campos contiguos, que se transforman nun inmenso mercado ao aire libre. No ano 2025, a feria terá lugar o 7 de setembro, e espérase que sexa unha das edicións máis multitudinarias.
A celebración adoita comezar ás 10:00 da mañá coa apertura do mercado de cebolas, e prolongarse ata ben entrada a tarde, con actividades para todas as idades. Se o tempo acompañe, a xornada esténdese a miúdo con música e baile ata o solpor. Aínda que a data oficial é só un día, moitos visitantes aproveitan a fin de semana completa para coñecer Mourente e a súa contorna.
Programa da Feria
O programa da Feria da Cebola de Mourente é variado e pensado para todos os públicos. A continuación, detallamos as actividades principais que adoitan formar parte da edición. O programa definitivo publícase unhas semanas antes na web do Concello de Pontevedra e nos medios locais.
- 10:00 – Apertura do mercado: Postos de venda directa de cebola de Mourente, así como de outros produtos da horta (pementos, tomates, cabazas). Os agricultores ofrecen consellos de cultivo e receitas.
- 11:00 – Concurso de cebolas: Xulgado por un panel de expertos, valórase a cebola máis grande, a de forma máis perfecta e a de mellor sabor. Hai premios para os tres primeiros clasificados.
- 12:00 – Obradoiro de cociña: Un cociñeiro local ou convidado elabora pratos tradicionais con cebola: empanada de cebola, filloas de cebola, cebola rechea, e mesmo sobremesas como o biscoito de cebola. O público pode degustar e aprender.
- 13:30 – Xantar popular: Bocadillos de cebola con chourizo, caldo de cebola, e viño da terra. O prezo é simbólico e recádase para fins sociais.
- 16:00 – Xogos populares para nenos: Carreiras de sacos, tiro de corda, xogo da cebola (semellante á pataca quente). Participación libre.
- 17:30 – Actuación musical: Bandas de gaitas, grupos de folk ou pandereteiras. Nos últimos anos tamén hai espazo para música máis moderna, como pop-rock galego.
- 19:00 – Entrega de premios e clausura: Recoñecemento ao cultivador homenaxeado e sorteo de lotes de produto entre os asistentes.
Ademais, durante toda a xornada hai exposición de ferramentas agrícolas antigas, demostración de tear e cestaría, e unha barra con bebidas e petiscos. A feria ten un carácter familiar e gratuíto, e o ambiente é festivo e acolledor.
Gastronomía: a cebola como protagonista
Na Feria da Cebola de Mourente, a gastronomía xira arredor deste bulbo tan versátil. A cebola de Mourente é recoñecible pola súa forma achatada, a súa pel dourada e o seu sabor suave e lixeiramente doce. Os pratos típicos que se poden degustar son mostra da cociña tradicional galega, pero tamén hai espazo para propostas máis innovadoras.
Pratos tradicionais
- Empanada de cebola: A masa fina de pan rechea con cebola caramelizada e pemento vermello. Ás veces leva un pouco de atún ou bacallau, pero a versión máis pura é só de cebola.
- Caldo de cebola: Un caldo lixeiro feito con cebola, pataca, cenoria e un fío de aceite de oliva. Sérvese quente e é ideal para abrir o apetito.
- Cebola rechea: As cebolas grandes cócense, baleiranse e rechéndose con carne picada, pan relado, ovo e especias. Despois gratínanse ou ápanse en salsa.
- Filloas de cebola: Masa de filloa á que se engade cebola relada ou picada. Poden ser doces (con azucre e canela) ou salgadas (con queixo ou xamón).
- Bocadillo de cebola con chourizo: Pan de coroa con cebola asada e chourizo á brasa. Un clásico das feiras galegas.
Innovacións e maridaxes
Nos últimos años, a feria tamén acolle a pequenas empresas que elaboran conservas de cebola caramelizada, cebola en vinagre ou cebola deshidratada. Ademais, os asistentes poden atopar pratos como hamburguesas con cebola de Mourente, torta de cebola e queixo de San Simón, ou mesmo xeados artesanais de cebola (unha delicia sorprendente). A degustación vai acompañada dos viños da Denominación de Orixe Rías Baixas, especialmente os albariños e os treixaduras, que maridan á perfección co doce da cebola.
Para os amantes da repostería, hai biscoitos de cebola (unha receita recuperada que lembra ao pan de especias) e filloas doces con mel de Mourente. A gastronomía da feria é un exemplo de como un ingrediente humilde pode converterse no centro dunha experiencia culinaria memorable.
Aloxamento en Mourente e arredores
Aínda que Mourente é unha parroquia pequena, a súa proximidade a Pontevedra (a menos de 5 km) fai que dispoña de numerosas opcións de aloxamento. Quen queira vivir a feria con calma pode quedar na mesma parroquia, en casas rurais, ou ben no centro da cidade, onde a oferta é máis ampla.
Na parroquia de Mourente
- Casa de Turismo Rural “O Hórreo” – Unha casa de pedra rehabilitada con capacidade para 6 persoas. Ten hórreo propio e xardín. Ideal para familias. Páxina web: turismoruralourente.gal (exemplo).
- Pensión A Cebola – Pequena pensión con 4 cuartos, xestionada por unha familia de produtores. Ofrece almorzo con produtos da horta.
- Albergue de Peregrinos de Mourente – No Camiño de Santiago (Vía Portuguesa). Con servizo básico, aberto todo o ano, con tarifas económicas. Ideal para peregrinos ou mochileiros.
En Pontevedra cidade
En Pontevedra hai unha gran variedade de hoteis, hostais e apartamentos turísticos. Algúns recomendados son:
- Hotel Rías Bajas (3 estrelas, centro histórico).
- Hotel Boa Vila (moderno, preto da Alameda).
- Pensión Residencia O Burgo (económica, ben comunicada).
O Concello de Pontevedra adoita habilitar un servizo de lanzadeira de autobuses desde a cidade a Mourente durante o día da feria, facilitando o acceso sen coche.
Como chegar á Feria da Cebola de Mourente
Mourente está situada a uns 4 quilómetros ao leste do centro de Pontevedra, seguindo a estrada PO-226 en dirección a Campo Lameiro. A feria celébrase na carballeira da Igrexa de San Xiao de Mourente, un lugar ben sinalizado.
En coche
Desde Pontevedra, tómase a avenida de Marín e logo a PO-226 (estrada de Mourente). Hai aparcadoiros habilitados en campos próximos, con control de tráfico o día da feria. Recoméndase chegar cedo para evitar retencións. Desde Vigo: 35 minutos pola AP-9, saída Pontevedra norte. Desde Santiago: 45 minutos pola AP-9, mesma saída.
En autobús
A empresa de transporte urbano de Pontevedra (Autocares Pontevedra) ten a liña que vai a Mourente (parada diante da igrexa). Os horarios increméntanse o día da feria. Tamén hai un servizo especial de lanzadeira desde a estación de autobuses de Pontevedra (praza de Galicia) cada 30 minutos entre as 9:30 e as 19:00.
En tren
A estación de tren de Pontevedra (Renfe) está a 15 minutos en autobús ou taxi. Dende alí, pódese coller a lanzadeira ou