Feira do queixo do Cebreiro: queixo de montaña con DOP

A Feira do Queixo do Cebreiro: un símbolo da montaña lucense

Cada primavera, a pequena aldea de O Cebreiro, situada no corazón dos Ancares lucenses, transfórmase no epicentro da cultura queixeira galega. A Feira do Queixo do Cebreiro non é só un mercado de produtos lácteos; é unha celebración da identidade rural, do traballo artesanal e dun queixo singular que posúe a súa propia Denominación de Orixe Protexida (DOP). Este evento, que se vén celebrando ininterrompidamente desde hai décadas, atrae a milleiros de visitantes que buscan degustar, mercar e coñecer o proceso de elaboración deste queixo de montaña de leite de vaca, de forma cilíndrica e pasta branca, cun sabor mantecoso e lixeiramente ácido que só o aire e as herzas dos Ancares poden outorgar.

O queixo do Cebreiro non é un queixo calquera. É un queixo de enorme valor histórico, xa que se ten constancia da súa elaboración dende a Idade Media, ligado ás peregrinacións a Santiago de Compostela. Os peregrinos que cruzaban o alto do Cebreiro atopaban aquí un alimento nutritivo e de longa conservación, elaborado polas comunidades locais. Hoxe, a feira é o escaparate perfecto para este produto, que se converteu nun emblema da gastronomía galega de calidade.

Historia do queixo do Cebreiro: da lenda á DOP

A historia do queixo do Cebreiro está profundamente enraizada nas tradicións gandeiras das montañas de Lugo. As primeiras referencias escritas datan do século XII, cando o rei Afonso IX concedeu privilexios aos veciños de O Cebreiro para que puidesen pastorear nos montes comunais. A elaboración do queixo era, daquela, unha actividade case doméstica, realizada polas mulleres nas pallozas, as tradicionais casas de pedra e palla típicas da zona. Este queixo caracterizábase por ser de leite cru de vaca, callado con callo animal e sen prensar, o que lle daba unha textura branda e húmida, similar a un requeixo pero máis consistente.

Planifica tu escapada a Galicia

Vuelos a Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Co paso do tempo, a produción foi evolucionando, pero sen perder a esencia artesanal. No ano 1986, o Ministerio de Agricultura aprobou a regulación da DOP Queixo do Cebreiro, recoñecendo así as súas características diferenciais: leite de vaca das razas rubia galega, frisona, parda alpina e as súas cruces; alimentación baseada en forraxes e pastos da zona; e un proceso de coagulación lento que lle outorga a súa textura mantecosa. A feira, que comezou como unha pequena xuntanza de veciños para vender as súas pezas, foi medrando ata converterse nun evento de referencia en Galicia e no norte de España.

Data e programa da Feira do Queixo do Cebreiro 2025

A Feira do Queixo do Cebreiro celébrase habitualmente no mes de maio, coincidindo coa época de maior produción queixeira (despois do inverno, cando as vacas voltan aos pastos de primavera). Aínda que as datas exactas varían lixeiramente cada ano (consultar a páxina oficial do Concello de Pedrafita do Cebreiro para 2025), tradicionalmente ten lugar o primeiro ou segundo fin de semana de maio. A feira comeza o sábado pola tarde e continúa o domingo, sendo este o día grande.

O programa habitual (orientativo, suxeito a cambios anuais) inclúe:

• Sábado: Inauguración oficial, a continuación xornadas técnicas sobre o queixo do Cebreiro, demostración de elaboración de queixo en palloza, obradoiros de cata, música tradicional ao serán con grupos locais e cea popular con produtos típicos.
• Domingo (día grande): Dende as 9:00 h, apertura da feira de expositores con produtores DOP, artesanía e alimentación. Ás 11:00 h, misa solemne no Santuario de San Bieito (patrón da parroquia) con bendición dos queixos. A mediodía, concurso ao mellor queixo do Cebreiro con catadores profesionais. Pola tarde, foliada con grupos de gaitas e pandeiretas, obradoiros infantís, ruta de petiscos (tapa + viño). Ás 18:00 h, entrega de premios e peche da feira.

Ademais, durante toda a fin de semana hai degustacións gratuítas de queixo, postos de venda directa (moitos con prezos especiais de feira) e a posibilidade de visitar as pallozas históricas do Cebreiro, como a Palloza de Don Estevo, que é un museo etnográfico.

Gastronomía: o queixo do Cebreiro e os seus maridaxes

O auténtico protagonista gastronómico da feira é, sen dúbida, o queixo do Cebreiro DOP. Trátase dun queixo de leite de vaca, de pasta branca, cunha codia fina e natural de cor amarelada debido ao seu afinado en cámara húmida (mínimo 7 días). A súa textura é mantecosa e lixeiramente graxenta, cun sabor suave, lácteo e con notas de herbas e flor, con certa acidez refrescante. En boca, derrete evaporado, deixando un regusto a leite fresco. É ideal para consumir só, con pan de centeo (típico da zona) ou acompañado de mel, marmelada ou castañas.

Na feira, é habitual atopar versións frescas (madurado só 7-10 días, moi tenro) e maduradas (ata 30 días, cunha textura máis firme e sabor máis intenso). Tamén se poden degustar receitas tradicionais que o inclúen, como o caldo do queixo (sopa cremosa), as empanadas de queixo do Cebreiro (con cebola caramelizada e bacallau) ou as torradas con queixo do Cebreiro e mel de castaño, unha sobremesa típica dos Ancares.

Outros produtos que abrollan na feira:

• Mel de montaña e castañas asadas (productos da contorna).
• Embutidos artesanais (chourizo de cebola, lacón).
• Viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra (próxima xeograficamente) e das terras de Lemos.
• Licores caseiros (crema de queixo ou augardente de herbas).
• Pan de millo e boroa (pan típico galego con fariña de millo e centeo).

Para os amantes da cata, recoméndase probar o queixo do Cebreiro cun Memoria (viño branco da Ribeira Sacra) ou cun Godello novo, que equilibra a súa graxa. Tamén marida moi ben con cervexa artesá de estilo ale ou con sidra natural asturiana (a tradición sidreira chega ata estas montañas).

Aloxamento no Cebreiro e arredores

O Cebreiro é unha pequena parroquia do concello de Pedrafita do Cebreiro, con pouca oferta de aloxamento. Por iso, é imprescindible reservar con varios meses de antelación para a feira. As opcións principais son:

• Casas rurais (a opción máis recomendada): “A Pallozasa” (casas de pedra rehabilitadas a 5 minutos da feira), “Casa da Rectoral” de Cebreiro (aloxamento con encanto con vistas ao val) ou “O Cabalo do Cebreiro” (con xardín e lareira). Estas ofrecen unha inmersión total na vida rural.
• Hoteis e hostais no núcleo de O Cebreiro: o “Hotel O Cebreiro” é o máis coñecido, con restaurante e habitacións sinxelas pero acolledoras. Tamén hai un albergue de peregrinos (Albergue Municipal, con literas) para os que chegan a pé polo Camiño Francés.
• Aloxamento en Pedrafita do Cebreiro (a 8 km): “Hotel Val de Cebreiro” (4 estrelas) e varias pensións como “Pensión O Lar” ou “Casa Gundián”. Dende alí, hai servizo de autobús lanzadeira o día da feira (consultar horarios).
• Outras alternativas en pobos próximos: As Nogais (20 km), Becerreá (30 km) ou incluso Triacastela (15 km, con moitos albergues e casas rurais). Recoméndase chegar con vehículo propio se se aloxa fóra do Cebreiro.

Para os que queiran gozar da natureza, hai zonas de acampada libre (con permisos) ou vivenda de uso turístico (apartamentos) en aldeas como Robledo ou Pacios. O importante é non deixar a reserva para última hora.

Como chegar ao Cebreiro

O Cebreiro está situado no extremo oriental da provincia de Lugo, na fronteira con León (Castela e León). A súa localización montañosa (a 1.300 m de altitude) fai que o acceso sexa sinxelo por estrada, pero require atención á meteoroloxía (neve ou néboa en primavera). Aquí tes as principais vías:

• Dende Lugo cidade: A mellor opción é coller a N-640 (Lugo-Sarria) e despois a N-VI (Coruña-Madrid) ata o alto do Cebreiro. Uns 90 km (1h 15 min). Tamén se pode ir pola A-6 (autovía) saíndo en Pedrafita do Cebreiro, despois seguir a LU-633 (8 km) ata O Cebreiro. Aviso: a LU-633 é de montaña, estreita pero asfaltada.
• Dende Santiago de Compostela: Mellor ir pola A-54 ata Lugo, logo N-640 e N-VI. A distancia é de 180 km (preto de 2 horas e media).
• Dende León: Coller a N-VI dirección Galicia, pasar Ponferrada e subir ao porto de Pedrafita. O Cebreiro desvíase á dereita (LU-633). Uns 130 km (1h 45 min).
• En transporte público: As conexións en autobús son limitadas. Autocares Monforte e Freire (empresa de autobuses) teñen liñas que conectan Lugo con Pedrafita do Cebreiro (consultar páxina web). Dende Pedrafita, hai un servizo de taxis (previa reserva) ou a posibilidade de facer sendeirismo (3 km de subida). Tamén chega o autobús peregrino: algunhas compañías como Alsa ofrecen servizos ata O Cebreiro (dende Madrid ou León) con parada no alto da vila. O tren: a estación de ferrocarril máis próxima é a de Pedrafita do Cebreiro (renfe, liña León-A Coruña), pero está a 8 km, logo hai que coller taxi.
• En coche particular: Se vés doutras zonas de Galicia, a A-6 (autovía do Noroeste) é a vía principal. Unha vez en Pedrafita, seguir as indicacións “O Cebreiro”. A feira ten aparcadoiro habilitado (en campos e prazas) con vixilancia. Recoméndase chegar cedo (antes das 10:00 h) para evitar colas.

Para os peregrinos do Camiño de Santiago (Camiño Francés), O Cebreiro é a primeira vila galega no camiño, e a feira coincide con moitos pasos de peregrinos que gozan de degustar queixo e facer unha parada no albergue. Se vés andando, lembra que a feira é unha ocasión única para reposar e abastecerte de queixo para o resto do percorrido.

Planifica a túa visita á Feira do Queixo do Cebreiro

Non te marches da feira sen levar unha ou dúas pezas de queixo do Cebreiro (conservan ata 30 días na neveira, envolto en papel de cera). Ademais, aproveita para visitar o Santuario de San Bieito (igrexa románica do século IX) e as pallozas, declaradas Ben de Interese Cultural. A feira non só é un evento gastronómico, senón unha xanela á vida nas montañas de Lugo, onde o queixo segue a ser o fío condutor dun patrimonio vivo.

Para máis información actualizada sobre a Feira do Queixo do Cebreiro (programa completo de 2025, exposicións, actos paralelos e reservas), podes consultar a web oficial do Concello de Pedrafita do Cebreiro (pedrafita.gal) ou a páxina de Turismo de Lugo. E non esquezas: na feira, o verdadeiro luxo é probar un queixo DOP feito a man, con leite de vacas que pastan nos prados do Cebreiro. Un pracer simple que che conecta de xeito directo coa montaña galega.