Feira do queixo de Friol

Feira do queixo de Friol: tradición e sabor

A Feira do queixo de Friol é un dos eventos gastronómicos máis senlleiros de Galicia. Cada ano, esta pequena localidade da provincia de Lugo convértese no epicentro do queixo artesán, atraendo a milleiros de visitantes que buscan degustar e mercar os mellores queixos da comarca. Máis que unha simple feira, é unha celebración da cultura rural, do traballo dos gandeiros e da tradición leiteira que define a economía e a identidade desta terra.

Historia

A orixe da Feira do queixo de Friol remóntase a comezos dos anos noventa, cando un grupo de produtores locais decidiu organizar unha mostra para promocionar o queixo artesán que se elaboraba nas granxas da zona. Friol, coñecida historicamente como a «capital do leite» de Galicia, xa posuía unha longa tradición gandeira, pero os seus queixos non gozaban da fama que merecían. A primeira edición celebrouse en 1992 no centro da vila, con apenas unha ducia de expositores. O éxito foi inmediato: a xente respondeu en masa, e a feira foise consolidando como un referente.

Co paso dos anos, o evento foi medrando en número de participantes e visitantes. Na actualidade, a Feira do queixo de Friol está declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, e nela concorren máis de cincuenta queixarías de toda a comunidade autónoma e mesmo de fóra. Non obstante, o corazón da feira seguen sendo os produtores locais, que elaboran queixos de leite cru de vaca, moitos deles con selo de Denominación de Orixe Protexida (DOP) Arzúa-Ulloa ou Queixo de Galicia. A evolución foi constante: incorporáronse obradoiros, degustacións, concursos de queixos e actividades para todos os públicos, conseguindo que a feira non sexa só un mercado, senón unha experiencia cultural completa.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

O queixo de Friol caracterízase pola súa textura cremosa e un sabor suave que lembra a herba e o leite fresco. A súa produción segue métodos tradicionais, con coidados procesos de maduración en covas ou cámaras naturais. O recoñecemento internacional chegou nos últimos anos, con varios queixos de Friol galardoados en certames europeos. Isto reforzou o orgullo local e converteu a feira nun escaparate indispensable para os amantes do bo queixo.

Data

A Feira do queixo de Friol celébrase normalmente o último domingo de abril. A data concreta pode variar lixeiramente cada ano, pero sempre se sitúa no tramo final do mes, coincidindo coa primavera, cando os pastos están no seu mellor momento e a produción de leite alcanza a súa cima. No 2025, por exemplo, terá lugar o domingo 27 de abril. A organización recomenda consultar a web oficial do concello para confirmar a data exacta e os horarios.

O evento desenvólvese ao longo de toda a xornada, desde as 10 da mañá ata ben entrada a tarde. Ainda que a feira en si é dun día, o programa de actividades adoita comezar o sábado anterior con charlas e obradoiros previos, así como a apertura dalgunha das exposicións.

Programa

O programa da Feira do queixo de Friol é variado e pensado para toda a familia. A continuación, resumimos os actos máis destacados que se repiten en cada edición:

• Feira de exposición e venda de queixo artesán: Desde primeira hora, a praza principal e as rúas adxacentes énchense de postos onde os queixeiros ofrecen as súas variedades: queixo fresco, semicurado, curado, con herbas, con pemento, ahumado… Todo tipo de texturas e sabores.
• Concurso de queixos artesáns: Un xurado de expertos catadores avalía os queixos presentados nas distintas categorías (leite cru, pasteurizado, con denominación de orixe, etc.) e outorga premios como o «Mellor Queixo de Friol». É un dos momentos máis esperados.
• Obradoiros de elaboración de queixo: Xornadas prácticas dirixidas a nenos e adultos onde se aprende o proceso de callado, moldeado e maduración. Normalmente con reserva previa.
• Degustacións guiadas: Catas comentadas por mestres queixeiros que explican as características de cada queixo, maridados con viños da zona (Ribeira Sacra, Monterrei) e pan de centeo.
• Actividades infantís: Inflables, obradoiros de pintura, xogos tradicionais e hinchables para que os máis pequenos tamén desfruten.
• Música e animación: Actuacións de grupos folclóricos, bandas de gaitas, e ás veces concertos de música popular galega na carpa central.
• Mercado de produtos locais: Ademais do queixo, hai postos de embutidos, mel, doces, licores, artesanía en coiro e madeira, todo producido na comarca.
• Xantar popular: Ao mediodía, unha gran carpa acolle o xantar onde se poden degustar pratos típicos como o lacón con grelos, a empanada, o caldo galego, e como non, o queixo de sobremesa.

O programa completo publícase unhas semanas antes da feira na páxina do Concello de Friol e nos medios locais. É recomendable chegar cedo para poder gozar de todas as actividades e evitar as aglomeracións das horas centrais.

Gastronomía

A Feira do queixo de Friol é unha parada obrigada para os foodies e amantes da gastronomía tradicional galega. O queixo é o rei, pero non o único. A oferta gastronómica do evento é unha mostra da rica despensa de Lugo. Entre os queixos, destacan:

• Queixo de Friol DOP Arzúa-Ulloa: De leite cru de vaca da raza frisoa, de pasta mol, cor amarelada e sabor láctico suave. É o máis representativo.
• Queixo semicurado e curado: Con maior intensidade de sabor, textura firme e notas a noces. Perfectos para raiar ou para acompañar marmeladas.
• Queixo afumado: Sometido a un proceso de afumado con madeira de carballo, dálle un aroma e sabor característico que conquista.
• Queixo de herbas: Mesturado con herbas aromáticas da zona (orego, tomiño, romeu) que lle aportan un toque fresco.

Ademais do queixo, na feira pódense degustar outros produtos lácteos como requesón, iogur natural e manteiga artesá. Acompañando, non faltan os embutidos galegos: chourizo, cecina, lacón, e o pan de Cea, coñecido pola súa codia dura e miga esponxosa, ideal para facer bocadillos. Os doces típicos como a tarta de Santiago, as filloas e as orejas completan a oferta.

Para beber, o viño da Ribeira Sacra é o maridaxe perfecto, xa que a súa acidez e frescura equilibran a graxa do queixo. Tamén hai sidra artesá e licores de herbas. Moitos postos ofrecen degustacións por uns euros, permitindo probar diferentes queixos antes de comprar. Non se pode marchar sen levar unha peza de queixo de Friol, xa que ademais de ser exquisito, apoia a economía local e sostén un oficio centenario.

Aloxamento

Aínda que Friol é unha vila pequena, conta con varias opcións de aloxamento para quen queira pasar a fin de semana. Recoméndase reservar con antelación, pois durante a feira a demanda é alta. As principais alternativas son:

• Casa rural O Souto: Aloxamento tradicional restaurado, con capacidade para 6 persoas. Está situado a 2 km do centro, rodeado de natureza. Ofrece desayuno con produtos locais.
• Hotel O Cruceiro: Pequeno hotel familiar no centro da vila, con habitacións sinxelas pero limpas e acolledoras. Ten restaurante especializado en cociña galega.
• Pensión A Fonte: Pensión con boa relación calidade-prezo, a 10 minutos a pé do recinto feiral. Ofrece cea baixo pedido.
• Campismo e autocaravanas: Nas aforas de Friol hai unha área de servizo para autocaravanas con electricidade e auga. Quen prefira acampar pode buscar campamentos en Lugo capital (a 20 km).

Se se prefire aloxarse nunha cidade con máis servizos, Lugo é a mellor opción. A capital lucense dista uns 20 minutos en coche e ofrece unha ampla oferta de hoteis, hostais e apartamentos turísticos. Desde Lugo pódese chegar a Friol facilmente mediante transporte público (autobús) ou coche.

Outra posibilidade é buscar aloxamento en vilas próximas como Guntín, Castro de Rei ou Rábade, que tamén dispoñen de casas rurais e pensiones. A vantaxe de ficar en Friol é poder desfrutar da feira desde primeira hora e participar nas actividades nocturnas, como as sesións de música tradicional.

Como chegar

Friol está situado no centro da provincia de Lugo, a uns 20 km ao sur da capital. O acceso é sinxelo tanto por estrada como por transporte público. Vexamos as rutas principais:

• En coche desde Lugo: Tomar a LU-234 (estrada de Friol) que sae do núcleo urbano. O percorrido é duns 20 minutos, en bo estado. Se vén de Santiago de Compostela, colla a A-54 ata Lugo e despois a LU-234. Desde Ourense, a A-52 e logo a N-540 ata Friol.
• En autobús: A empresa Monbus (antiga LugoBus) ofrece servizos regulares desde a estación de autobuses de Lugo ata Friol, con varias frecuencias ao día. A liña é Lugo-Friol-Pedrafita. Para a feira, adóitanse reforzar os horarios, con autobuses extra pola mañá e pola tarde.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima é a de Lugo, con conexións Renfe Media Distancia desde A Coruña, Ourense e Santiago. Desde Lugo, tomar un taxi (uns 20 euros) ou autobús a Friol.
• En avión: O aeroporto máis próximo é o de Santiago de Compostela (SCQ), a 80 km. Logo, alugar un coche ou coller autobús ata Lugo e de alí a Friol. Tamén o aeroporto da Coruña (LCG) está a uns 90 km.

Durante a feira, o centro de Friol permanece pechado ao tráfico rodado, polo que se recomenda aparcar nos arredores. O Concello habilita zonas de aparcadoiro disuasorio sinalizadas, como a área deportiva e o polígono industrial, con servizo de autobuses lanzadeira gratuitos cada 15 minutos até o recinto feiral. Tamén hai espazo para bicicletas.

Para quen queira facer sendeirismo, Friol é un punto de partida de rutas pola comarca, como a Ruta do Queixo e do Leite, que percorre as granxas e queixarías locais. Unha boa opción para aliñar o paseo co coñecemento da paisaxe rural.

Conclusión

A Feira do queixo de Friol é moito máis que un mercado; é unha celebración da identidade galega, da artesanía alimentaria e da hospitalidade rural. Cada bocadiño de queixo artesán conta a historia de xeracións de gandeiros que coidan a terra e os animais con respecto. Visitala é unha oportunidade para conectar coa esencia de Galicia, saborear produtos únicos e levar na memoria o recordo dunha vila que se enche de vida, cor e sabor primaveral.

Se aínda non tiveches a oportunidade, pon Friol na túa axenda do último domingo de abril. A experiencia de camiñar entre postos de queixo, escoltar o son das gaitas e compartir un xantar con xente de todas as idades é, sen dúbida, un dos praceres que ofrece a cultura galega. E como din os locais: «Quen vai a

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas