Feira do Queixo de Friol: queixos artesanais da Terra Chá

Feira do Queixo de Friol: queixos artesanais da Terra Chá

Friol, no corazón da Terra Chá lucense, convértese cada ano no epicentro do queixo artesanal galego. A Feira do Queixo de Friol non é só un mercado: é unha celebración da cultura leiteira, do saber facer herdado e da gastronomía rural que define esta comarca. Desde as primeiras edicións, a feira medrou ata ser un referente para produtores e amantes do bo queixo, con denominacións de orixe e variedades únicas. Neste artigo percorremos a súa historia, o programa, os sabores imprescindibles e toda a información práctica para gozar da xornada.

Historia da Feira do Queixo de Friol

As orixes da feira remóntanse a finais dos anos 90, cando un grupo de gandeiros e artesáns do concello decidiu poñer en valor os queixos elaborados nas pequenas leitarías familiares da Terra Chá. A primeira edición celebrouse no antigo mercado de gando, con apenas dez expositores. Con todo, o éxito foi inmediato: o queixo de Friol, coñecido pola súa textura cremosa e sabor intenso, xa tiña fama entre os veciños das parroquias veciñas. A feira naceu co fin de sacar estes produtos do anonimato e crear un escaparate para os pasteiros e as vacas da zona.

Co paso dos anos, a feria foi medrando en participación e calidade. No 2005 incorporouse un concurso de queixos que hoxe é un dos máis prestixiosos de Galicia, con catadores profesionais e premios que distinguen as mellores elaboracións: queixo fresco, curado, de herba, con leite cru ou pasteurizado. Hoxe, a Feira do Queixo de Friol está organizada polo Concello coa colaboración da Deputación de Lugo e de diversas asociacións de produtores. Cada edición reúne entre 30 e 40 queixeirías, ademais de artesáns do mel, do pan, do viño e da cervexa artesá.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Un dos fitos máis salientables foi a declaración da feira como Festa de Interese Turístico de Galicia no ano 2014, o que supuxo un respaldo institucional e unha maior difusión. Desde entón, a feira non só atrae visitantes de toda Galicia, senón tamén de Asturias, Castela e León e mesmo de Portugal. O queixo de Friol, elaborado principalmente con leite de vaca, aínda que tamén hai versións de cabra e mesturas, é un dos embaixadores da Terra Chá.

Data e lugar

A Feira do Queixo de Friol celébrase tradicionalmente o segundo domingo de maio. No ano 2025 a cita será o 11 de maio, con horario de 10:00 a 20:00 horas, ininterrompido. O lugar principal é a Praza do Concello e as rúas adxacentes do centro urbano de Friol, que se pechan ao tráfico para acoller as carpas, postos e actividades. Nos últimos anos, debido á afluencia, tamén se habilitou o Campo da Feira como espazo complementario para degustacións e concertos.

Se o tempo acompaña, a feira esténdese tamén ás prazas secundarias e ao parque municipal, onde se instalan xogos populares e obradoiros. A data é fixa, pero sempre se recomenda consultar a páxina web do Concello de Friol ou as redes sociais por posibles cambios de última hora.

Programa de actividades

O programa da Feira do Queixo de Friol combina o mercado, a degustación, a cultura e o lecer. Aínda que cada edición introduce novidades, as actividades principais mantéñense como sinais de identidade:

Mañá

• 10:00 h – Apertura de postos e feira de artesanía alimentaria. Os produtores ofrecen degustacións dos seus queixos, moitos deles con DOP (Denominación de Orixe Protexida) Arzúa-Ulloa, San Simón da Costa, ou queixos sen denominación pero con selo de calidade.
• 11:30 h – Concurso de queixos artesanais. Un xurado de mestres queixeiros e críticos gastronómicos avalía as mostras en distintas categorías. O público pode asistir á cata, aínda que a degustación final está reservada aos participantes.
• 12:30 h – Demostración de elaboración de queixo en vivo. Un artesán local explica o proceso de callado, muxido e maduración, con leite acabado de muxir. É un dos actos máis concorridos, especialmente por nenos e nenas.

Mediodía e tarde

• 14:00 h – Xantar popular na carpa gastronómica. Pratos típicos como caldeirada, empanada de queixo e carne ó caldeiro, maridados cos queixos da feira e viños da Ribeira Sacra.
• 16:30 h – Obradoiros infantís: “Facemos o noso queixo” (para cativos de 4 a 12 anos), con monitores especializados. Tamén contacontos sobre a cultura do leite e xogos tradicionais.
• 18:00 h – Actuacións musicais: grupos de folk galego, pandeireteiras e, no remate, un concerto de música celta ou de bandas locais. O escenario sitúase na Praza do Concello.
• 20:00 h – Clausura e entrega de premios do concurso de queixos. Moitos expositores aproveitan para facer ofertas especiais nos últimos momentos.

Gastronomía: queixos e produtos da Terra Chá

O queixo é o rei indiscutible, pero na feira tamén se atopan outros produtos que fan da Terra Chá unha despensa de primeira. Os queixos artesanais preséntanse en múltiplos formatos: frescos (con sabor lácteo e textura branda), semicurados (ideais para tapa) e curados (de pasta firme e sabor intenso). Moitos deles inclúen herbas aromáticas, pemento, ou aceite de oliva. Entre os expositores máis coñecidos están Queixaría O Fiouco, Lacteos Chairegos e Queixos da Ulla.

Ademais do queixo, a feira ofrece:

• Mel de Lugo: meles monoflorais de castiñeiro, eucalipto e queiroga. Varios apicultores locais realizan demostracións de extracción.
• Pan de millo e centeo: panaderías tradicionais de Friol e concellos limítrofes (Guitiriz, Outeiro de Rei) traen roscas, boroa e fogazas.
• Embutidos e carnes: chourizo de porco celta, lacón, e xamón asado ao forno de leña.
• Víños e licores: adegas da Ribeira Sacra e da Denominación de Orixe Monterrei, así como crema de augardente e licor café.
• Doces: filloas de leite, torta de queixo, e o famoso “bico de Friol” (un biscoito amasado con manteiga e queixo fresco).

Non faltan as degustacións gratuítas nos postos, e por uns poucos euros pódese adquirir un “prato de cata” que inclúe tres queixos diferentes, pan e un viño. Moitos visitantes aproveitan para facer provisións para semanas.

Aloxamento en Friol e arredores

Friol é un concello pequeno, pero conta con varias opcións de aloxamento para gozar da feira con tranquilidade. Durante a celebración, a ocupación é alta, polo que se aconsella reservar con antelación. Algunhas alternativas:

• Pensión Casa Chucho – No centro da vila, ofrece habitacións sinxelas e unha excelente comida caseira. Prezos desde 40 € a noite en cuarto dobre.
• Albergue de Peregrinos de Friol (Camiño de Santiago primitivo) – Con literas e servizos básicos, ideal para mochileiros. Prezo simbólico (10 €).
• Casas rurais: Como “A Casa do Quinteiro” ou “O Vilar”, en parroquias próximas (Nodar, San Martiño). Ofrecen encanto rural e ceas con produtos locais.
• Hoteles en Lugo cidade (a 20 km) – Para quen prefira máis servizos, Lugo conta con hoteis de todas as categorías e unha animada vida nocturna. A feira pódese visitar en coche ou en autobús de liña.

Para información detallada, o Concello de Friol publica un listado de aloxamentos na súa web. Tamén é posible durmir en casas de turismo rural nos concellos de Guitiriz (a 12 km) ou Begonte (a 16 km), con bos accesos.

Como chegar a Friol

Friol está situado a uns 20 quilómetros de Lugo capital, no centro da Terra Chá. As súas comunicacións son boas, tanto por estrada como por transporte público:

En coche

• Desde Lugo: seguir a LU-231 (dirección Friol). O traxecto dura uns 20 minutos.
• Desde Santiago de Compostela: autovía A-54 ata Lugo, logo LU-231. Aproximadamente 1 hora e 10 minutos.
• Desde Oviedo: A-64 ata A-8, despois A-6 ata Nadela (Saída 449) e LU-111 cara Friol. Preto de 2 horas e media.
• O día da feira habilitanse aparcadoiros disuasorios nas aforas do pobo, sinalizados con cartaces. Recoméndase seguir as indicacións dos voluntarios.

En autobús

Empresas como Monforte Bus e Lugo Auto ofrecen servizos regulares desde Lugo (praza de Bretaña) con parada en Friol. O billete custa uns 3 €. O horario especial de feira adoita incluír expedicións extra (consultar web do Concello). Non hai servizo directo desde outras cidades; cómpre chegar a Lugo primeiro.

En tren

A estación de tren máis próxima é Lugo (liña A Coruña-Monforte-Palencia). Desde a estación, pódese tomar un taxi (15 minutos, uns 20 €) ou autobús urbano ata a estación de autobuses e alí coller o bus a Friol.

En avión

O aeroporto de Santiago de Compostela (SCQ) está a 1 hora e 15 minutos en

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas