Feira do Queixo de Arzúa: queixos da D.O. Arzúa-Ulloa

A Feira do Queixo de Arzúa é un dos eventos gastronómicos máis senlleiros de Galicia, punto de encontro obrigado para amantes do queixo artesán e da cultura rural. Cada ano, esta vila coruñesa transfórmase no epicentro do sabor e da tradición, acollendo a produtores, mestres queixeiros e visitantes que buscan degustar as pezas amparadas pola Denominación de Orixe Protexida (D.O.P.) Arzúa-Ulloa.

Historia da feira

As orixes da Feira do Queixo de Arzúa remóntanse a 1975, cando un grupo de gandeiros e artesáns locais decidiu poñer en valor un produto que durante séculos fora sustento e orgullo das comarcas de Arzúa, Melide, Curtis e Sobrado. O queixo Arzúa-Ulloa, coñecido popularmente como “queixo de tetilla” pola súa forma cónica, ten unha tradición lactea que se perde nos mosteiros medievais.

Desde aquela primeira edición, a feira medrou ata se converter nun escaparate imprescindible da calidade do queixo galego. Non só promove o queixo, senón tamén outros produtos da terra como o pan de centeo, a empanada, o mel e os viños das Denominacións de Orixe próximas. Na actualidade, a feira é un punto de encontro onde se mesturan xentes de toda Galicia e visitantes chegados de fóra, atraídos pola sona do queixo e a hospitalidade da vila.

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelos a Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

A D.O.P. Arzúa-Ulloa abrangue queixos elaborados con leite de vaca, maioritariamente das razas frisoa, pardo-alpina e rubia galega, e caracterízase por unha textura cremosa e un sabor suave con lixeiras notas ácidas. A feira serve como plataforma para reivindicar a excelencia destes queixos, moitos dos cales se elaboran en pequenas explotacións familiares cun método que respecta o tempo e o coñecemento herdado dos devanceiros.

Data da feira

A Feira do Queixo de Arzúa celébrase durante a primeira fin de semana de marzo, coincidindo coa chegada da primavera e coa tempada na que o queixo fresco comeza a amosar todo o seu sabor. As datas exactas varían cada ano, pero xeralmente ocupan o sábado e domingo de dita semana. É recomendable consultar a páxina oficial do Concello de Arzúa ou da propia D.O.P. Arzúa-Ulloa para confirmar o programa detallado, xa que a feira adoita incluír actividades desde venres pola tarde.

Para a edición de 2024, a feira terá lugar os días 2 e 3 de marzo, con horario de mañá e tarde para gozar de todas as degustacións e actividades. Aínda que o evento central se concentra en dous días, ao longo do mes de marzo hai actividades paralelas, como visitas a queixarías e obradoiros de elaboración tradicional.

Programa de actividades

O programa da Feira do Queixo de Arzúa está deseñado para todos os públicos. Inclúe desde degustacións profesionais ata xogos para nenos, pasando por música, exposicións de gando e mostras de artesanía. Normalmente, as actividades comezan conxuntamente na Praza do Concello e no pavillón municipal, onde se instalan as carpas dos produtores.

Degustacións

Un dos puntos fortes é a degustación de queixos da D.O.P. Arzúa-Ulloa, onde se poden probar pezas curadas, semicuradas e frescas. Os produtores explican as características de cada queixo, as diferenzas entre as variedades (como o “queixo de afuegar” ou o “queixo de leite cru”) e ofrecen consellos para maridar con viños da casa ou con mel de montaña.

Mercado de produtos

Ademais do queixo, o mercado non se limita ao lácteo. Panaderías, pastelarías, embutidos artesáns, empanadas e viños das adegas locais poñen á venda os seus produtos. É o lugar ideal para facer unha compra de produtos gourmet e para levar a casa un queixo de produción limitada.

Actividades culturais

Grupos de gaiteiros, pandeireteiras e bailes rexionais amenizan o ambiente durante todo o día. No recinto da feira, tamén se organizan obradoiros de elaboración de queixo para nenos e adultos, onde se aprende o proceso desde a muxida ata a maduración.

Concurso de queixos

Un dos momentos máis agardados é o Concurso de Queixos Artesáns, onde un xurado de expertos (queixeiros, críticos gastronómicos e representantes da D.O.P.) elixen o mellor queixo do ano. A entrega de premios é un acto solemne que se realiza na casa da cultura de Arzúa.

Gastronomía e produtos locais

A gastronomía de Arzúa está profundamente ligada ao queixo, pero tamén ofrece outros tesouros culinarios. As empanadas de carne de vacún e as de polbo son habituais nos postos, así como os chourizos artesáns e o pan de millo. Os viños da Ribeira Sacra e de Monterrei son os acompañantes naturais do queixo, pero tamén se pode optar por unha sidra artesá ou unha cervexa galega que está gañando sona.

Os queixeiros locais explican que o Arzúa-Ulloa é un queixo versátil: pode comerse só, con mel, con marmelo ou en pratos quentes como empanadas e sanxobas. A textura mantecosa fai que sexa ideal para fundir, e moitas receitas tradicionais (como o “queixo frito con mel”) son un clásico nos restaurantes da zona.

Non se pode falar da gastronomía de Arzúa sen mencionar os doces de leite, as filloas de leite e as lixeiras “cociñas de queixo”, que se elaboran nas feiras con receitas caseiras. Todo isto acompañado dun café de pota ben feito.

Aloxamento en Arzúa

Arzúa e as parroquias circundantes ofrecen amplas posibilidades de aloxamento para quen queira gozar da feira con calma. Desde casas rurais con encanto a pensións sinxelas e hoteis de tres estrelas, a oferta é variada e para todos os petos.

Casas rurais

Nas aldeas de Arzúa (como A Capela, As Travesas e Armental) hai casas rurais que ofrecen unha experiencia auténtica: lareiras, camas con lenzos de liño e ceas con produtos da horta. Moitos destes establecementos están a menos de 10 minutos da vila.

Hoteis e pensións

No centro de Arzúa, hai varios hoteis que adoitan encherse durante a feira, así que é recomendable reservar con antelación. O Hotel Casa da Fraga e a Pensión As Rosas son dous exemplos de aloxamentos con boa relación calidade-prezo.

Turismo rural

Para os que prefiran estar en contacto coa natureza, a zona conta con cámpings e áreas para autocaravanas nas proximidades. Ademais, moitas explotacións gandeiras ofrecen estancias con programas de “turismo de queixo”, onde se pode participar na ordeña e no proceso de elaboración.

Como chegar a Arzúa

Arzúa está ben comunicada, tanto en coche como en transporte público. Situada na comarca da Terra de Arzúa, atópase a uns 45 quilómetros de Santiago de Compostela e a 50 de Lugo.

En coche

A forma máis cómoda é a través da Autoestrada AP-9 (saída 62) ou da N-634, que conecta con Santiago e Lugo. Dende A Coruña, tómase a AP-9 dirección Lugo ata a saída de Arzúa. Hai aparcadoiros gratuítos habilitados preto do centro, aínda que durante a feira é mellor chegar cedo ou estacionar nas rúas laterais.

En autobús

Existen liñas regulares de autobús que unen Arzúa con Santiago de Compostela, A Coruña e Lugo. A empresa Monbus e Alsa ofrecen servizos diarios. A estación de autobús está na rúa da Estación, a poucos minutos do recinto da feira.

En tren

Aínda que Arzúa non ten estación de tren propia, a estación máis próxima é a de Melide (a uns 10 km), na liña Santiago-A Coruña. Dende alí, pódese coller un taxi ou un autobús local.

Outras opcións

Moitos visitantes chegan en bicicleta polas rutas do Camiño de Santiago (Arzúa é un punto importante do Camiño Francés), e hai albergues para peregrinos que tamén acollen durante a feira.