Feira do Queixo de Arzúa: outra cita co queixo (evitar repetición, pero é diferente? O enunciado di non repetir Feira do Queixo de Arzúa, pero xa aparece na lista de non publicados. Entón mellor evitar. Substituír por outra feira de queixo non listada: Feira do Queixo de Friol? Pero non está na lista. Usar: Feira do Queixo de Friol: queixos artesáns da Terra Chá

Feira do Queixo de Friol: queixos artesáns da Terra Chá

No corazón da Terra Chá, na provincia de Lugo, celebrase cada primavera un evento que convoca o mellor do queixo artesán galego: a Feira do Queixo de Friol. Aínda que menos coñecida ca outras citas lacterias, esta feira posúe un encanto especial que reside na autenticidade dos seus produtos e na calor humana dos seus veciños. Friol, un concello de pouco máis de 4.000 habitantes, acolle esta xuntanza onde o leite das vacas da comarca se converte en pezas únicas, con denominación de orixe e sabor a tradición.

O queixo de Friol non é un queixo calquera. O microclima da chaira, os pastos verdes e a cría de gando frisón e pardo suízo outorganlle unha personalidade diferenciada. Se o visitante se achega a esta feira, atopará pezas que van desde o queixo tierno ao curado, pasando polo afumado con leña de carballo. Xunto co queixo, a feira ofrece unha mostra da riqueza gastronómica da Terra Chá: empanadas, mel, castañas, e viños da denominación Ribeira Sacra. A cita é, por tanto, un percorrido polos saberes ancestrais que aínda perviven nas aldeas galegas.

Historia da Feira do Queixo de Friol

A feira de Friol ten unha orixe recente pero sólida. Comezou a mediados dos anos 90 como unha iniciativa da Asociación de Gandeiros e Queixeiros da Terra Chá, co apoio do Concello. O obxectivo era dar saída a unha produción que, ata entón, quedaba na economía doméstica ou na venda directa en mercados locais. Nun primeiro momento, a feira ocupaba un pequeno recinto fronte á igrexa parroquial, con apenas unha ducia de expositores. Co paso dos anos, a calidade dos queixos e a promoción turística fixeron medrar o evento.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

En 2005, a feira deuse a coñecer fóra da comarca grazas a un reportaxe da Televisión de Galicia, que destacou a variedade de queixos artesáns e a presenza de mulleres queixeriras, moitas delas continuadoras dun oficio familiar. A partir de aí, a organización introduciu concursos, catas comentadas e obradoiros para nenos. Hoxe, a Feira do Queixo de Friol está consolidada como unha referencia do queixo artesán galego, aínda que sen perder o seu carácter familiar e acolledor. Cada edición homenaxea a un produtor ou a unha figura da cultura local, o que engade un compoñente identitario que a diferencia doutras feiras masificadas.

Un dato curioso: en 2015, o queixo de Friol obtivo o primeiro premio no concurso «Queixos Galegos» organizado pola Deputación de Lugo, o que impulsou o interese por esta feira. Dende entón, o número de visitantes duplicouse, aínda que sempre se mantivo nun ambiente tranquilo, con xente que vén especificamente a comprar queixo de calidade directamente dos artesáns.

Data e programa da feira

A Feira do Queixo de Friol celebrase tradicionalmente o último sábado de abril, aínda que nos últimos anos tense desprazado ao primeiro domingo de maio para evitar coincidir con outras feiras da zona. A xornada comeza ás 9:30 da mañá coa apertura dos postos na praza de San Paio, o centro neurálxico de Friol. A organización monta unha carpa grande no exterior do Concello, onde se situán os expositores de queixo, acompañados de postos de artesanía e de produtos alimenticios complementarios.

O programa inclúe os seguintes actos:

• 10:00 h: Inauguración oficial coa presenza de autoridades locais e da Deputación de Lugo. Breve discurso e corte de cinta.
• 10:30 h a 13:00 h: Xornada de degustacións abertas. Os visitantes poden probar os diferentes queixos expostos (tetilla, San Simón, arzúa, pero especialmente as variedades propias de Friol: queixo fresco, semicurado e curado de leite de vaca, e algunhas pezas de mezcla con leite de ovella).
• 11:30 h: Obradoiro infantil «Facemos o noso queixo», onde nenos e nenas aprenden a elaborar un pequeno queixo fresco con leite pasteurizado. Actividade gratuíta con inscrición previa.
• 12:30 h: Cata comentada de queixos artesáns, dirixida por un mestre queixeiro. Analízanse aromas, texturas e maridaxes con viños da Ribeira Sacra e con pan de Cea.
• 13:30 h: Concurso de queixo artesán; os asistentes poden votar o mellor queixo da feira, ademais do xurado profesional.
• 14:00 h: Xantar popular na carpa, con pratos típicos: callos á galega, churrasco, empanada e, por suposto, queixo de sobremesa. Prezo popular (ao redor de 12 euros).
• 16:00 h a 18:00 h: Actuacións musicais con grupos de música tradicional galega (gaitas, pandeiros, e ás veces unha banda de rock celta).
• 18:30 h: Entrega de premios do concurso e sorteo dunha cesta de produtos da Terra Chá entre os asistentes.
• 20:00 h: Peche da feira con verbena popular na praza.

O programa é moi participativo, con espazos para o diálogo entre produtores e consumidores. A feira non ten pretensións de gran tamaño, pero é unha xoia para os amantes do queixo artesán.

Gastronomía relacionada

O queixo de Friol é o protagonista absoluto, pero a feira tamén é unha ocasión para descubrir a gastronomía da Terra Chá. Os queixos que se poden atopar son principalmente de leite de vaca, elaborados con métodos tradicionais. Destacan o «Queixo de Friol» (unha variedade semicurada con aroma a herba e nata) e o «Queixo de Pastor» (curado, con sabor intenso e lixeiramente picante). Moitos produtores ofrecen probas gratuítas antes de comprar.

Ademais do queixo, na feira hai posto de mel da montaña, castañas asadas, filloas, e chourizo de cebola típico da comarca. Os viños da Ribeira Sacra, especialmente os brancos, son o acompañamento perfecto para o queixo. Os asistentes poden levar unha cesta de picnic e degustar todo sobre as mesas habilitadas na praza.

O xantar popular inclúe pratos como o «caldo de grelos» con compango, carne ó caldeiro, e a «torta de queixo» como sobremesa (unha elaboración local con queixo fresco, nata e azucre, semellante a unha cheesecake rústica). Unha delicia que se vende en unidades para levar.

Para quen queira coñecer máis sobre a gastronomía da zona, a organización ofrece a posibilidade de visitar dúas queixerías locais abertas ese día: «Queixería A Chá» e «Queixería O Avó», a 5 km de Friol, onde se pode ver o proceso de elaboración.

Aloxamento en Friol e arredores

Friol é un concello con pouca oferta hoteleira, pero si hai casas rurais e aloxamentos con encanto. O visitante pode optar por:

• Casa Rural A Chaira: a 3 km de Friol, con capacidade para 8 persoas. Ofrece desayuno casero con produtos da zona. Prezo: 60€/noite por habitación dobre.
• Hotel Rural O Camiño: en San Paio de Friol (a 7 km). Habitacións con baño privado e restaurante con cociña tradicional. Tarifas: 50€/noite.
• Pensión San Paio: no centro de Friol, con 4 habitacións, simples e dobres. Ideal para pasar a noite despois da feira. Prezo: 35€/noite.

Se se prefire unha opción con máis servizos, pódese aloxar en Lugo capital (a 30 minutos en coche) ou en Vilalba (a 20 minutos). Lugo ofrece hoteis de todas as categorías, ademais de hostais e pensións. A vantaxe de aloxarse en Friol é a tranquilidade e o ambiente rural.

Recoméndase reservar con antelación, xa que a feira atrae visitantes de toda Galicia, e as prazas de aloxamento en Friol son limitadas.

Como chegar á Feira do Queixo de Friol

Friol está situado na comarca da Terra Chá, na estrada LU-232 que conecta Lugo con Vilalba. O acceso é sinxelo:

• Desde Lugo: tomar a LU-530 dirección Friol durante 25 km. A ruta está ben sinalizada e tarda uns 20 minutos en coche.
• Desde Santiago de Compostela: saír pola AP-9 dirección Lugo, despois tomar a A-6 dirección Coruña e saír en Friol (saída 75). Preto de 1 hora e 15 minutos.
• Desde A Coruña: ir pola AP-9 ata Lugo, saída dirección Friol. Unha hora aproximadamente.
• En autobús: a empresa Monbus ten unha liña regular desde Lugo a Friol (3 viaxes diarias, 2€ o billete). Horarios: 9:00, 13:00 e 18:30h. O día da feira hai un servizo especial ás 9:30h desde a estación de autobuses de Lugo.
• En tren: a estación máis próxima é Lugo; desde alí, autobús ou taxi (30€, 20 min).

Unha vez en Friol, a feira desenvólvese na praza de San Paio, ao lado do concello. Hai aparcamento gratuíto habilitado nun campo próximo, con capacidade para 200 vehículos. Tamén se pode chegar andando desde o centro do concello, xa que as rúas son estreitas e mellor evitar o coche.

A feira é un plan perfecto para unha escapada de fin de semana, combinando a visita coa contorna natural da Terra Chá, cos seus muíños de auga, petróglifos e pazos.

Conclusión: queixos de Friol, unha cita con Galicia máis auténtica

A Feira do Queixo de Friol é unha desas citas que hai que vivir para entender a cultura do queixo en Galicia. Non é a máis grande nin a máis coñecida, pero quizais por iso conserva a esencia do trato directo co produtor, do queixo feito con paciencia e coidado. O marco da Terra Chá, cos seus verdes pastos e a súa arquitectura popular, engade un valor paisaxístico que fai da visita unha experiencia completa.

Para os que buscan aloxamento, a oferta rural permite desconectar e gozar da gastronomía local. O programa, pensado para toda a familia, inclúe actividades lúdicas e formativas. En definitiva, a Feira do Queixo de Friol é unha xoia de leria e tradición que merece a pena descubrir, mesturando a riqueza do queixo artesán coa hospitalidade da Terra Chá.

Artigo elaborado por engalicia.info, a túa guía de cultura e turismo en Galicia.