Feira do Queixo de Arzúa: el paraíso del queso gallego

A Feira do Queixo de Arzúa é un dos eventos gastronómicos máis senlleiros de Galicia e un referente nacional para os amantes do queixo. Cada primavera, a vila coruñesa de Arzúa convértese no epicentro do queixo galego, atraendo a milleiros de visitantes que buscan degustar o famoso Queixo de Arzúa-Ulloa, con Denominación de Orixe Protexida (DOP). Pero esta feira é moito máis que un mercado: é unha celebración da cultura rural, do saber facer artesán e da identidade gastronómica do país. Neste artigo percorreremos a súa historia, o programa de actividades, a oferta gastronómica complementaria, as opcións de aloxamento e as rutas para chegar ata este paraíso do queixo.

Historia da Feira do Queixo de Arzúa

A historia da Feira do Queixo de Arzúa remóntase a 1972, cando un grupo de gandeiros e artesáns locais decidiron organizar unha mostra para dar a coñecer os queixos elaborados na comarca de Arzúa. Naquel entón, o queixo de Arzúa-Ulloa era producido de forma tradicional en pequenas explotacións familiares, pero carecía da visibilidade que merecía. A primeira edición foi un éxito rotundo, non só pola calidade dos queixos, senón pola resposta do público, que acudiu en masa a degustar e mercar este produto lácteo.

Co paso dos anos, a feira foi medrando en tamaño e importancia. En 1985 foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia, e en 2012 acadou o recoñecemento de Festa de Interese Turístico Nacional. Este selo de calidade non só avala a súa relevancia, senón que impulsa a promoción do queixo de Arzúa como embaixador da gastronomía galega. Hoxe, a feira conta con máis de 50 expositores, entre queixarías, adegas, panaderías e produtores de embutidos, todos eles seleccionados pola súa excelencia.

Planifica tu escapada a Galicia

Ofertas de viaje con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

A organización corre a cargo do Concello de Arzúa en colaboración coa Denominación de Orixe Protexida Queixo de Arzúa-Ulloa e a Deputación da Coruña. Cada ano escóllese un lema ou país invitado para dinamizar a oferta cultural. Por exemplo, nalgúns anos convidaron a produtores de queixo de Portugal, Francia ou Italia, facendo da feira un foro internacional. Ademais, o evento inclúe obradoiros para nenos, demostracións de elaboración de queixo e concursos nos que se premia o mellor queixo da DOP Arzúa-Ulloa.

Data de celebración

A Feira do Queixo de Arzúa celébrase habitualmente o primeiro fin de semana de marzo, aínda que nalgúns anos pode variar lixeiramente en función das datas da Semana Santa ou de outros eventos. Para a edición de 2025, as datas previstas son do 7 ao 9 de marzo (venres a domingo). É recomendable consultar a web oficial do Concello de Arzúa ou da DOP Queixo de Arzúa-Ulloa para confirmar horarios exactos, xa que cada ano se publica un programa detallado.

O horario da feira adoita ser de 10:00 a 20:00 horas o sábado e domingo, con apertura anticipada o venres para actividades profesionais e de cata. O punto neurálxico é a Praza de Galicia e a Alameda Municipal, onde se instalaron as carpas de exposición e venda. O acceso é gratuíto, aínda que para algunhas actividades como catas guiadas ou obradoiros cómpre inscrición previa.

Programa de actividades

O programa da Feira do Queixo de Arzúa é completo e variado, pensado para todos os públicos. A continuación detallamos os principais bloques de actividades que se desenvolven durante os tres días:

Xoves e venres: actividades profesionais

O xoves previo á feira (nalgunhas edicións) e o venres están dedicados ao sector profesional: conferencias técnicas sobre produción queixeira, control de calidade, tendencias de mercado e innovación en produtos lácteos. Tamén se realizan catas a cegas para a selección dos queixos que competirán no concurso oficial. Estes días son especialmente interesantes para queixeiros, restauradores e técnicos.

Sábado e domingo: feira aberta ao público

O sábado pola mañá arrinca a feira popular coa apertura dos postos de venda. Ao longo do día suceden:

• Concurso oficial de queixo DOP Arzúa-Ulloa: un xurado profesional valora a calidade dos queixos presentados en distintas categorías (fresco, semicurado, curado, ao leite cru, etc.). Os premios outórganse o sábado ao mediodía.
• Degustacións e catas populares: por un prezo simbólico pódense degustar distintos tipos de queixo acompañados de viños da Denominación de Orixe Ribeira Sacra ou Rías Baixas.
• Obradoiros de elaboración de queixo: para nenos e adultos, dirixidos por artesáns locais que explican o proceso de callado, muxido e maduración.
• Actuacións musicais e folclóricas: grupos de gaitas, danzas galegas e concertos de música tradicional amenizan as xornadas.
• Mercado de produtos artesanais: alén do queixo, vense pan de Cea, empanadas, filloas, mel, licores, embutidos, artesanía en coiro e madeira.
• Rutas guiadas pola zona histórica de Arzúa: paseos a pé para coñecer o patrimonio monumental (igrexa de Santiago, pazo de Brandeso, muíños do río Boa Vista).

Domingo: xornada de clausura

O domingo repítense as degustacións e obradoiros, e pola tarde ten lugar a entrega dos premios do concurso, ademais dunha gran queimada popular amenizada con contos e lendas. A clausura oficial é sobre as 19:00 horas.

Gastronomía na Feira do Queixo de Arzúa

Se a feira é un paraíso do queixo, a gastronomía que a rodea é celestial. O protagonista absoluto é o Queixo de Arzúa-Ulloa, un queixo de pasta branda, textura cremosa e sabor láctico suave, con lixeiras notas amanteigadas. Pode ser fresco, semicurado ou curado, e faise exclusivamente con leite de vaca de razas autóctonas (frisona, pardo-alpina, rubia galega). A súa DOP garante que a produción se realiza dentro da comarca de Arzúa e que cumpre estritos estándares de calidade.

Pero na feira non só hai queixo: a oferta gastronómica complementaria é excepcional. Os asistentes poden atopar:

• Pan de Cea: un pan de masa nai, cunha codia crocante e miga esponxosa, perfecto para acompañar o queixo.
• Empanadas galegas: de zimón, figos, queixo e tarta de Santiago (elaborada con queixo de Arzúa).
• Filloas: doces ou salgadas, recheas de crema de queixo ou mel.
• Viños da Ribeira Sacra: tintos de mencía e brancos de godello que maridan á perfección coa cremosidade do queixo.
• Licor café e augardentes: para rematar a comida ao estilo galego.

Ademais, nos bares e restaurantes de Arzúa ofrécense menús especiais durante a feira, con pratos como croquetas de queixo, tartar de tenreira con queixo, sopa de queixo e postres como o “queixo frito con mel” ou a “leite frita con queixo”. Moitos deles participan na Ruta do Queixo, unha iniciativa que premia o mellor prato elaborado con queixo de Arzúa.

Aloxamento en Arzúa e arredores

Arzúa é unha vila de tamaño medio que dispón de varias opcións de aloxamento para os visitantes da feira. Debido ao alto número de asistentes, é recomendable reservar con antelación. A continuación destacamos as principais alternativas:

• Hoteis e pensións no centro de Arzúa: como o Hotel O Semaforo, a Pensión Pizarras ou o Hotel Crisol de las Artes, situados a poucos minutos a pé da Praza de Galicia.
• Casas rurais: nas aldeas dos arredores hai multitude de casas de turismo rural, como Casa do Vento, O Coto ou As Hortas, que ofrecen paz e contacto coa natureza.
• Albergues da Ruta Xacobea: Arzúa é unha parada importante no Camiño Francés, polo que hai varios albergues públicos e privados para peregrinos (Albergue de Arzúa, Albergue A Bandeira). Son económicos pero con servizos básicos.
• Turismo de balneario: a menos de 20 km está o Balneario de Río Pambre, en Palas de Rei, con posibilidade de aloxamento e tratamentos termais.

Para quen prefira aloxarse en Santiago de Compostela (a uns 40 km), hai toda a oferta de hoteis, hostais e pensións da capital, e pódese chegar a Arzúa en autobús (Liña Monbus) ou coche en 30 minutos.

Como chegar á Feira do Queixo de Arzúa

Arzúa está situada no centro da provincia da Coruña, na comarca de Arzúa, a medio camiño entre Santiago de Compostela e Lugo. As vías de comunicación son boas e permiten chegar con facilidade desde calquera punto de Galicia e do norte peninsular.

• En coche: a autoestrada AP-9 (saída 63) conecta Santiago con Arzúa en 20 minutos. Tamén se pode coller a N-547 (estrada de Lugo) desde Santiago ou Lugo. O aparcamento na vila é limitado, pero durante a feira habilitan leiras exteriores con buses lanzadeira gratuítos.
• En autobús: a empresa Monbus ofrece servizos regulares desde Santiago de Compostela (estación de autobuses) e desde Lugo (estación intermodal) con frecuencia diaria. O billete sinxelo custa uns 5-7 euros. Durante a feira reforzan as rutas.
• En tren: Arzúa dispón de estación de ferrocarril (Línea A Coruña-Lugo-Monforte). Os trens de Media Distancia Renfe paran varias veces ao día. A estación está a 1 km do centro, accesible a pé ou en taxi.
• En avión: o aeroporto máis próximo é o de Santiago de Compostela (SCQ), a 40 km. Desde alí pódese alugar un coche ou coller un autobús directo a Arzúa (non hai liña directa, pero si a Santiago e desde alí conectar).

Para os peregrinos do Camiño de Santiago, Arzúa é unha das etapas principais, polo que chegar andando é outra opción. O Camiño Francés chega a Arzúa desde Lavacolla (dous días de camiño dende Santiago) ou desde Palas de Rei (un día).

Conclusión

A Feira do Queixo de Arzúa é, sen dúbida, un dos eventos máis agardados do calendario gastronómico galego. A súa longa traxectoria, o recoñecemento nacional, a calidade excelsa dos queixos e a completa programación de actividades fan dela unha cita ineludible para calquera amante da boa mesa. Visitar Arzúa durante a feira é mergullarse na cultura láctea de Galicia, degustar produtos artesanais de primeira, gozar da música e o folclore e, en definitiva, vivir unha experiencia que queda no recordo. Se aínda non coñecedes este paraíso do queixo, non esperedes máis. Marca as datas no voso calendario, reserva aloxamento e prepara o paladar para unha viaxe inesquecible ao corazón da queixería galega.