Feira da Castaña en Riós: magostos y celebración otoñal

Feira da Castaña en Riós: Magostos e Celebración Otoñal

Cando o otoño pinta os montes de Riós con tons cobrizos e dourados, e o aire se enche dese cheiro inconfundible a follas molladas e terra, chega o momento do ano no que esta vila da fronteira ourensá rende homenaxe a un dos seus froitos máis simbólicos. A Feira da Castaña máis que un evento é un ritual colectivo, un punto de encontro onde a tradición, a gastronomía máis auténtica e a calor das xente se funden arredor do lume e da familia. É a celebración do magosto na súa esencia máis pura, elevada a festa maior. Aquí, a castaña non é só un alimento, é un símbolo cultural, un recordo das raíces e un motivo de alegría compartida.

Historia e Orixe: Unha Festa con Raíces Ancestrais

A celebración do magosto é unha tradición profunda en toda Galicia, con orixes que se perden no tempo e se relacionan con ritos precristiáns de celebración das colleitas e do solsticio de outono. En Riós, concello situado na comarca de Verín e marcado pola súa condición fronteiriza con Portugal, esta tradición atopou un terreo fértil, dando lugar a unha feira especializada que trascede o ámbito familiar para converterse nun acontecemento comarcal de primeiro orde.

A Feira da Castaña de Riós, tal e como se coñece hoxe, ten as súas bases nas festas populares que, durante décadas, xuntaban aos veciños para asar castañas e celebrar a colleita. Co paso dos anos, este encontro informal foi gañando estrutura e relevancia, até ser institucionalizado como Feira no calendario festivo do concello. A súa creación como evento oficial pretendía, e conseguiu, potenciar un produto local de calidade, dinamizar a economía rural en tempada baixa e preservar unha tradición cultural en perigo de desaparición ante o despexue dos bosques autóctonos. Hoxe, é un claro exemplo de como o patrimonio inmaterial (o rito do magosto) e o material (o froito e os sotos) se aliñan para crear unha oferta cultural e turística única.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Data e Localización: Cando e Onde?

A Feira celébrase tradicionalmente durante o segundo fin de semana de novembro, unha data non escollida ao azar. Coincide co momento óptimo da colleita da castaña na zona, cando os ourizos caen xa abertos dos castiñeiros e o froito está no seu punto perfecto de sabor e textura. O epicentro da festa é a propia vila de Riós, especialmente a área do recinto feiral e as rúas aoedañas, que se transforman completamente durante estes días. O ambiente que se respira é o dunha vila en festa, onde todo xira arredor da castaña.

Programa de Actividades: Máis que unha Feira

O programa da Feira da Castaña é intenso e diverso, pensado para público de todas as idades. Máis aló dos inevitábeis puestos de venda de castañas, froitos secos e produtos da zona, a organización prepara un amplo abano de actos que reflicten a cultura local:

• Exposición e Venda de Castaña e Produtos da Terra: O corazón da feira. Aquí pódense atopar variedades locais de castañas, cogomelos, froitos secos, mel, licores artesanais e queixos da comarca.
• Demonstracións Culinarias e Mostras Gastronómicas: Cociñeiros locais mostran as infinitas posibilidades da castaña: desde o puré ou o guiso tradicional, até postres innovadores, pan ou cervexa feita con este froito.
• Magosto Popular: O acto central. Grandes lareiras e tambores distribúense polas rúas para asar castañas que, posteriormente, se ofrecen ós asistentes. Unha experiencia sensorial total co crepitar do lume, o cheiro a castaña asada e o sabor cálido e doce.
• Festas de Entroido (antropoloxía): Unha das singularidades da feira é a presenza dos tradicionais «Cigarróns» de Verín e outras figuras do Entroido da comarca, recordando as orixes pagás da festa e ofrecendo un espectáculo de cor e son.
• Música Folk e Baile Tradicional: Non pode faltar a música galega. Sesións de folk, concertos de gaitas e pandeiretas, e bailes populares animan as tardes e noites da feira.
• Actividades Lúdicas e Culturais: Para os máis cativos, adoita haber talleres de manualidades con elementos naturais, contacontos ou xogos tradicionais. Tamén se organizan rutas de sendeirismo polos bosques de castiñeiros do contorno.
• Concurso de Cociña e Proba da Mellor Castaña: Un aliciente para produtores locais, que compiten por ofrecer a castaña de mellor calidade e tamaño.

Gastronomía: A Castaña como Protagonista

A gastronomía é, sen dúbida, o pilar da feira. A castaña asada ao lume é a raíña, pero non está soa. Os visitantes poden desfrutar dunha mostra da rica cociña de montaña e fronteiriza de Riós. Recoméndase probar o coello ou polbo á feira (moitas veces acompañados con castañas), os embutidos locais como o chourizo ou a androlla, e os guisos reconfortantes de tempada. Nos postres, a castaña transformase en ingrediente estrela de filloas, tortadas, marmeladas ou o famoso pan de castaña. Para beber, un vaso de viño da Denominación de Orixe Monterrei, viño do país ou queimada, son o acompañamento perfecto.

É unha oportunidade excepcional para comprender como a castaña, que antano foi a base da alimentación en tempos de escaseza (a famosa «boa sombra» que salvou a moitos do fame), converteuse hoxe nun produto gourmet e motivo de festividade.

Aloxamento na Zona: Onde Durmir

Riós e a súa contorna ofrecen opcións de aloxamento para todos os gustos, ideais para quedar uns días e explorar a rica comarca de Verín:

• Casas Rurais e Aldeas de Turismo: A opción máis auténtica. Dispersas polas parroquias do concello, ofrecen paz, contacto coa natureza e, moitas veces, a posibilidade de degustar produtos caseiros. Recoméndase reservar con moita antelación.
• Hotéis e Hostais en Verín: A apenas 15 minutos en coche, a cidade de Verín (famosa pola súa auga mineral e o Castelo de Monterrei) ofrece unha ampla gama hoteleira, desde establecementos con todos os servizos a hostais económicos.
• Complexos de Turismo Rural e SPA: Na zona hai varias casas señoriais rehabilitadas e establecementos con spa, perfectos para unha escapada relaxante despois do bulício da feira.
• Área de Autocaravanas: Para os viaxeiros con vehículo recreativo, o concello adoita habilitar unha zona con servizos básicos durante os días do evento.

Cómo Chegar a Riós

Riós atópase no sueste da provincia de Ourense, ben comunicado polas súas boas vías de acceso:

• En Coche:
  • Desde Ourense: Tomar a A-52 (Autovía das Rías Baixas) en dirección a Verín. Saír na saída 85 (Verín Norte/Monterrei/Riós) e continuar pola OU-114 dirección Riós. O percorrido son uns 45 minutos.
  • Desde Portugal (Chaves): Atravesar a fronteira por Feces de Abaixo e tomar a estrada OU-114 directamente a Riós. Un percorrido sinxelo duns 30 minutos.
  • Desde Vigo ou Porto: A conexión máis directa é pola A-52, seguindo as indicacións para Verín e despois Riós.
• En Autobús: Existen servizos de autobús rexionais que conectan Riós con Verín e Ourense, aínda que as frecuencias poden reducirse os fins de semana. É indispensable consultar os horarios con antelación.
• En Tren: A estación de tren máis próxima é a de Verín-Guarda (na liña Zamora-A Coruña). Desde alí, é necesario tomar un taxi ou autobús para cubrir os últimos 12 km até Riós.

A Feira da Castaña de Riós é moito máis ca un evento gastronómico. É un mergullo no outono galego, unha lección de cultura viva e un recordatorio do vínculo profundo entre un pobo e a súa terra. Unha experiencia que, coma a propia castaña, deixa un sabor doce e caloroso no recordo de quen a vive. Unha cita imprescindible para entender o pulso tradicional de Galicia.