Entroido de Xinzo de Limia: tradición das Pantallas

Xinzo de Limia, no corazón da comarca da Limia (Ourense), é coñecido en todo o país por un dos entroidos máis antigos e senlleiros de Galicia: o Entroido das Pantallas. Esta celebración, que se remonta a séculos atrás, mantén vivas tradicións pagás e rituais de fertilidade, mesturadas coa gastronomía local e o espírito festivo do pobo. Cada ano, milleiros de visitantes chegan desde todos os recunchos para vivir a maxia das pantallas, figuras enmascaradas que percorren as rías coas súas vestimentas de cores e campás.

Neste artigo, ofrecémosche unha guía completa: desde a orixe histórica até a programación actual, pasando polos pratos típicos, as opcións de aloxamento e as vías de acceso. Prepárate para coñecer un dos entroidos máis auténticos de Europa.

Historia e orixes do Entroido de Xinzo de Limia

O entroido de Xinzo ten raíces que se perden no tempo. As primeiras referencias documentais datan do século XVI, pero os seus rituais evocan prácticas precristiás relacionadas co ciclo agrario. As “pantallas” (do latín pantalla, “máscara” ou “espantallo”) representaban orixinalmente espíritos da natureza, seres que espantaban os malos augurios e propiciaban a abundancia nas colleitas.

Planifica tu escapada a Galicia

Buscar en Expedia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Durante a Idade Moderna, o entroido foi evolucionando, pero mantivo o seu carácter transgresor. As pantallas, con traxes artesanais feitos de seda, brocados e campás, saían ás rúas para “asustar” os veciños, nunha representación simbólica da morte do inverno e o renacemento da primavera. Con todo, a festa non sempre foi ben vista: en tempos de represión política ou relixiosa, os entroidos foron prohibidos, pero Xinzo soubo conservar a súa esencia.

Hoxe, o Entroido de Xinzo de Limia está declarado Festa de Interese Turístico Internacional (desde 2010) e é un dos máis importantes de Galicia xunto ao de Verín, Laza e Vilardevós. A súa singularidade radica na figura da Pantalla, que non é unha máscara calquera: é unha vestimenta completa que cobre todo o corpo, con capucha e careta de madeira ou cartón pedra, adornada con plumas, lazos e, sobre todo, campás.

As campás, que son o elemento máis característico, son herdanza dos antigos rituais celtas de afastar os malos espíritos. Cada pantalla leva unhas 30 campás, que soan ao ritmo do seu andar. A tradición di que, se unha pantalla te colle, debes bailar con ela; negarse pode traer mala sorte.

A festa comeza o Domingo de Piñata (unha semana antes do Domingo de Entroido) e remata o Domingo de Entroido, con días especiais como o Xoves de Comadres, o Sábado de Entroido e o Domingo de Entroido. Pero o día grande é o Domingo de Entroido, cando as pantallas saen en masa.

Data do Entroido: Calendario 2025

As datas do Entroido de Xinzo son móbiles, dependendo do calendario lunar. Para o ano 2025, as festas comezarán o 2 de febreiro (Domingo de Piñata) e estenderánse ata o 9 de febreiro (Domingo de Entroido). A continuación, o calendario detallado:

• Domingo 2 de febreiro – Domingo de Piñata: inicio da festa con desfiles infantís e primeiras pantallas.
• Xoves 6 de febreiro – Xoves de Comadres: día das mulleres, con xantares populares e bailes.
• Sábado 8 de febreiro – Sábado de Entroido: desfile de carrozas e pantallas, con animación de rúa.
• Domingo 9 de febreiro – Domingo de Entroido: gran desfile final, coa queima do “Meco” (monigote) e degustación de filloas.

Nota: As datas poden variar lixeiramente segundo o concello; recoméndase consultar a páxina oficial de turismo de Xinzo para confirmar.

Programa de actividades

O programa do Entroido de Xinzo é extenso e combina actos tradicionais con actividades modernas. Aínda que o punto álxido é o Domingo de Entroido, durante toda a semana hai eventos:

Domingo de Piñata

Desfile de pantallas infantís, onde os nenos comezan a súa iniciación na tradición. Á noite, concerto de música tradicional e degustación de orellas de entroido.

Xoves de Comadres

O día máis feminino. As mulleres saen ás rúas con pantallas especiais, e organízase un xantar popular nos locais sociais. É costume que as “comadres” (amigas) se reúnan para comer e beber.

Sábado de Entroido

Desfile xeral con carrozas, comparsas e pantallas de todas as idades. Durante a tarde, hai obradoiros de elaboración de máscaras para nenos. Á noite, verbena na praza maior.

Domingo de Entroido

O día grande. Pola mañá, desfile de pantallas coas súas campás sonoras. A partir das 12:00, as rúas énchense de xente. Pola tarde, xúntase a comitiva para a queima do Meco (un monigote de palla que simboliza o mal) e logo a “festa da filloa” con chocolate quente.

Gastronomía típica do Entroido

O Entroido de Xinzo non se entende sen a súa comida. Os pratos son abundantes e graxos, porque antes da Coresma hai que “encher o bandullo”. Os principais:

• Filloas: filloas de sangue ou de leite, doces ou salgadas, feitas na tixela.
• Orellas de entroido: masa frita con forma de orella, espolvoreada con azucre.
• Lacón con grelos: prato de inverno, con lacón cocido, patacas e grelos trufados.
• Chourizo e morcilla: asados na rúa durante as festas.
• Queimada: bebida alcohólica tradicional feita de augardente e herbas, con ritual de queima.

Destaca tamén o caldo de entroido, que se serve nas tabernas locais. Moitos restaurantes ofrecen menús especiais durante estas datas.

Aloxamento en Xinzo de Limia e contorna

Xinzo de Limia, a pesar de ser unha vila pequena (uns 5.000 habitantes), dispón de varias opcións de aloxamento. Aconséllase reservar con antelación debido á afluencia de visitantes.

Hoteis e pensións

• Hotel A Fonte: céntrico, con habitacións amplas e restaurante propio. Prezo medio 60-80€/noite.
• Pensión O Río: máis económica, con café incluído. Ideal para mochileiros.
• Casa rural A Lagoa: a 5 km do centro, con vistas á lagoa de Antela.

Casas de turismo rural

Na comarca hai varias casas rurais, como Casa do Mestre (en Vilar de Santos) ou O Pozo (en Trasmiras), con prezos desde 50€/noite.

Camping

Existe un camping municipal en Xinzo (aberto de maio a setembro), pero para o entroido, moitos visitantes pernoctan en autocaravanas na área habilitada na estrada de Ourense.

Como chegar a Xinzo de Limia

Xinzo está situada na provincia de Ourense, a uns 30 km da capital. Acceso:

En coche

Desde Ourense, coller a A-52 (autovía das Rías Baixas) dirección Madrid, saída 220 (Xinzo). Tamén se pode ir pola N-525 (estrada nacional). Desde Santiago ou Vigo, 1 hora e 30 minutos.

En bus

Varias compañías (Monforte, Arriva) teñen liñas regulares desde Ourense, Santiago e Lugo. A parada está na avenida da Constitución.

En avión

Os aeroportos máis próximos son Ourense (non comercial), Vigo (a 100 km), Santiago (a 120 km) e Porto (a 150 km). Desde alí, alugar coche ou autobús.

Consellos para o visitante

Se queres gozar plenamente do Entroido de Xinzo, ten en conta:

• Leva roupa de abrigo: o tempo en febreiro pode ser frío e húmido.
• Non te perdas a queima do Meco o domingo; é o acto máis simbólico.
• Participa nos obradoiros de máscaras se queres levar un recordo.
• Respecta as pantallas: non se poden tocar sen permiso, nin quitarlles a careta.

E, sobre todo, déixate levar polo son das campás. O Entroido de Xinzo de Limia é unha experiencia sensorial única: cheiro a lacón, lume de queimada, cores de seda e o son metálico das pantallas que bailan coa vida. Unha tradición que non morre.