Entroido de Viana do Bolo: as boteiras bailan

Entroido de Viana do Bolo: as boteiras bailan

No corazón da Comarca de Viana, onde os vales do río Bibei e do Támega se encontran coas montañas orientais de Ourense, celébrase unha das manifestacións máis auténticas e vibrantes do noso calendario festivo: o Entroido de Viana do Bolo. Declarado Festa de Interese Turístico Galego, este entroido distínguese pola presenza das emblemáticas boteiras, figuras femininas que, coas súas cores rechamantes e os seus saltos rítmicos, se converten nas auténticas protagonistas dunha festa que conxuga tradición, natureza e cultura popular.

Historia dunha tradición centenaria

As orixes do Entroido de Viana do Bolo perdéronse na memoria dos tempos, mais os investigadores apuntan a unha raigame claramente prerromana vinculada a rituais de fertilidade e á loita entre o inverno e a primavera. Como moitos outros entroidos do interior galego, a celebración estivo historicamente ligada ao ciclo agrícola, momento de despedida da fase máis dura do ano e de preparación para o renacemento da terra.

A figura da boteira é única dentro do panorama entroidario galego. Mentres noutras zonas os personaxes principais son masculinos, aquí son as mulleres quen toman o relevo simbólico. O seu nome provén do «bote», o salto característico que executan mentres fan soar as súas campás. Historicamente, as boteiras eran mulleres novas solteiras que, cubertas con coloridos mantos, máscaras e cintos de campás, percorrían as aldeas pedindo o agasallo tradicional. Con todo, tamén existen os boteiros, variante masculina que comparte indumentaria e funcións.

Planifica tu escapada a Galicia

Vuelos a Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

A recuperación e posta en valor desta tradición nas últimas décadas permitiu que hoxe sexa un símbolo identitario do concello e, por extensión, de toda a comarca. As xuntanzas veciñais, o estudo dos traxes e a implicación das novas xeracións foron clave para manter viva esta expresión cultural.

Fecha de celebración

Coma outros entroidos do calendario cristián, o de Viana do Bolo non ten datas fixas, senón que se adapta ao ciclo lunar que determina a Semana Santa. As festas principais desenvólvense na semana anterior ao Mércores de Cinsa, abarcando desde o xoves (coñecido como Xoves de Comadres) ata o martes seguinte.

Os días grandes adoitan ser o sábado, o domingo e o luns de Entroido. Durante esa fin de semana, vianeses e visitantes énchense de música, cor e tradición nun ambiente que pecha o ciclo invernizo antes de empezar a Coresma.

Programa do Entroido

O programa de festas, que cada ano elabora o Concello de Viana do Bolo xunto coas comisións de festeiros, estrutura os actos arredor de varios momentos clave:

• Xoves de Comadres: Acto inaugural onde as mulleres do concello se reúnen para cear e celebrar a súa xornada. É unha homenaxe ao papel feminino na festa.
• Sábado de Entroido: Saída das primeiras boteiras e boteiros polas rúas. Realízanse pasaciles con gaitas e tambores, xogos infantís e, pola noite, verbena popular.
• Domingo de Entroido: O día máis esperado. Celébrase o gran desfile de comparsas, onde participan grupos vestidos con traxes tradicionais e temáticos. As boteiras bailan ao ritmo da música tradicional, e realízase a tradicional pedida polas casas e locais comerciais. Remata cunha gran verbena nocturna.
• Luns de Entroido: Seguen os pasaciles e os actos lúdicos. Nalgunhas aldeas do concello celebráronse entroidos locais con singularidades propias.
• Mércores de Cinsa: Peche coa tradicional lectura do Testamento do Entroido, unha sátira en verso que repasa en clave humorística os acontecementos do ano. Remata coa queima ou enterro do Entroido, símbolo da fin da festa.

Ademais dos actos centrais, adoitan organizarse exposicións, talleres de confección de traxes de boteira, concursos de murgas e charangas, así como actividades relacionadas coa etnografía e a cultura popular.

A boteira: símbolo e alma da festa

Non se pode falar do Entroido de Viana do Bolo sen deterse na figura da boteira. O seu traxe é unha obra de arte popular: sobre unha base de encaixe e zaragüeles, colócase unha camisa branca cuberta por unha chaqueta ou corpiño de cores vivas, do que colgan varios cintos con campás. A máscara, normalmente confeccionada en madeira ou cartón pedraz, ten expresións xestuais e sorrisos pintados, evocando a vida e a alegría.

O movemento da boteira é unha danza en si mesmo: mentres camiña, vai dando pequenos saltos —os «botes»— que fan soar as campás. A súa presenza crépase que espanta os malos espíritos e atrae a fertilidade para os campos. As boteiras adoitan portar un cesto ou zurrón onde recollen os agasallos dos veciños, tradicionalmente chourizos, pan, ovos ou viño.

Gastronomía: sabores do inverno

O Entroido vianés é tamén unha festa para o padal. Durante estes días, as casas e restaurantes do concello enchen as súas mesas con pratos tradicionais que combaten o frío invernizo. Algunhas especialidades imprescindibles son:

• Caldo galego: Con repolo, fabas, patatas e unto, é o gran reconfortante.
• Botelo ou androlla: O emblema cárnico da comarca. Preparado con costela de porzo adobada e curada, se serve asado con cachelos e verduras.
• Chourizo á feira ou chourizo con patacas.
• Filloas: O doce tradicional do Entroido, preparadas con masa de fariña, ovos e leite (ou caldo), feitas na filloeira.
• Orellas e torcas: Para acompañar o café ou a sobremesa.

Non pode faltar o viño da terra, especialmente os tintos e brancos da zona, así como as aguardientes e licores tradicionais que quentan o corpo durante as noites de festa.

Aloxamento

Para quen desexe vivir o Entroido de Viana do Bolo con tranquilidade, o concello e os arredores ofrecen múltiples opcións de aloxamento. Pódense atopar casas rurais restauradas que conservan a arquitectura tradicional en pedra, ideais para gozar da natureza e da tranquilidade da comarca. Tamén existen pequenos hostais e pensions no núcleo urbano de Viana do Bolo, así como hoteis rurais cunha oferta máis completa.

É aconsejable reservar con antelación, xa que a festa atrae cada ano máis visitantes e as prazas adoitan cubrirse semanas antes. Como alternativa, pódese optar por aloxamentos en localidades veciñas como A Gudiña, A Mezquita ou Verín, todas elas a menos de media hora en coche.

Cómo chegar

Viana do Bolo sitúase no sueste da provincia de Ourense, nunha zona de transición cara a Castela e León e Portugal. A súa localización permite varios accesos:

• En coche: A vía máis habitual dende Ourense é pola OU-536 en dirección a A Rúa, despois tomando a OU-640. Desde Madrid ou Castela e León, pódese acceder pola N-525 e despois collendo a saída cara Viana. Desde Portugal, a travesía por Verín é a opción máis rápida.
• En autobús: Existen liñas regulares que conectan Viana do Bolo con Ourense, Ponferrada e outras localidades da bisbarra, aínda que con frecuencia limitada.
• En tren: A estación máis próxima é a de A Rúa-Petín, a uns 20 quilómetros, na liña ferroviaria que une Madrid con Galicia.
• En avión: Os aeroportos máis próximos son os de Vigo (a unhas dúas horas) e Santiago de Compostela (a unhas tres horas).

Unha festa que merece ser vivida

O Entroido de Viana do Bolo é unha desaescas oportunidades de sumerxerse nunha tradición auténtica, lonxe da masificación doutros eventos. Bailar ao ritmo das campás das boteiras, gozar da calidez dos seus veciños e contemplar un paisaxe de serras e vales que parece sacado dun conto, fan desta celebración unha experiencia inesquecible.

Dende engalicia.info animámosche a descubrir esta xoia do entroido galego, unha festa que resiste o paso do tempo e que, cada ano, renova o seu compromisso coa identidade cultural de Galicia. Se buscas tradición, natureza e alegria verdadeira, Viana do Bolo espárache coas portas abertas.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas