Entroido de Verín: cigarróns, fariña y el carnaval más intenso de Galicia

Entroido de Verín: cigarróns, fariña e o carnaval máis intenso de Galicia

O Entroido de Verín non é unha simple festa. É unha explosión de liberdade, unha catarse colectiva que cada mes de febreiro –ou comezos de marzo– transforma esta vila do sur de Ourense no epicentro da folcúa e da tradición en Galicia. Declarado Festa de Interese Turístico Nacional, o Entroido verinense destaca pola súa enerxía desbordante, pola cantidade inxente de fariña que voa polos aires e, sobre todo, pola presenza imponente e intimidatoria dos seus personaxes estrela: os cigarróns.

Mentres que noutras zonas de Galicia o Entroido ten un carácter máis familiar ou simbólico, en Verín a rúa pertence aos disfrazados. A batalla de confeti, os ovos e os metros cúbicos de fariña converten o centro histórico nun campo de batalla feliz onde ninguén está a salvo. Se tes pensado vivir o Entroido en Galicia, Verín é, sen dúbida, unha das paradas obrigatorias.

Historia e orixe: De onde veñen os cigarróns?

A orixe do Entroido de Verín, como a da meirande parte dos entroidos galegos, pérdese na néboa dos tempos. Está fortemente ligado aos ciclos agrícolas, ao final do inverno e á chegada da primavera. Era un momento de subversión da orde social establecida, unha válvula de escape antes da abstinencia da Coresma.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

O grande símbolo de Verín é o cigarrón. A súa orixe é motivo de debate entre os historiadores, pero a teoría máis aceptada sitúao vinculado aos antigos corredores ou cobradores de rendas que traballaban para o Conde de Monterrei. Estes personaxes, que acudían ás aldeas para esixir o pago dos foros, eran temidos e odiados polo pobo. Como forma de escarnio e vinganza popular, os veciños comezaron a disfrazarse imitando as súas vestimentas extravagantes e os seus modos altivos, aínda que transformándoos en figuras grotescas e monstruosas.

Outras teorías apoian que a figura do cigarrón ten raíces máis antigas, conectando con ritos paganos de fertilidade ou coas invasións históricas, representando ao invasor que hai que expulsar. O que é innegable é que a máscara de madeira tallada, os sofisticados traxes de seda e fantoches, e o látego ou zamarra que levan na man, confírenlles unha presenza maxestosa e ao mesmo tempo inquietante. O son dos seus cascabeis retumbando polas rúas é a banda sonora perfecta do Entroido verinense, un son que avisa de que a rúa xa non pertence á normalidade.

Historicamente, o Entroido viviu momentos de escuridade. Durante a Guerra Civil e os primeiros anos do franquismo, as festas populares foron prohibidas ou severamente limitadas. Porén, en Verín, a tradición resistiu na clandestinidade dos barrios e das parroquias veciñas. Foi nos anos 70 e 80 cando o Entroido de Verín renaceu con máis forza que nunca, empezando a organizarse formalmente mediante comisións de festexos que puideron garantir a súa continuidade e espectacularidade, convertendo hoxe a figura do cigarrón nun símbolo de identidade cultural inconfundible.

Data: Cando se celebra?

Como é habitual no calendario litúrxico, o Entroido non ten unhas datas fixas. Celébrase dependendo do día no que caia o Domingo de Pascua, variando habitualmente entre os meses de febreiro e principios de marzo. O intenso programa de actos adoita estendida ao longo de varias fin de semana, pero o núcleo forte da festa concéntrase no chamado «Domingo de Entroido», no «Luns de Entroido» (o día máis forte en Verín) e no mércores de Cinsa, que pon fin ás celebracións.

Programa de actos: Fariña, murgas e batallas

O programa do Entroido de Verín está deseñado para que non hai un momento de respiro. É variado, masivo e moi participativo. Aínda que a programación exacta varía cada ano, a estrutura repite unhas constantes que converten esta festa nun evento inesquecible:

• A Charlotada e as Murgas: Durante as semanas previas, comeza a fins de xaneiro cos eventos máis humorísticos, como a Charlotada verinense e os faladoiros das murgas locais. Son agrupacións de veciños que dedican cancións satíricas e críticas aos eventos máis destacados da actualidade local e nacional, moi ao estilo do que fan os charangas noutras cidades, pero cun selo inconfundible. A creatividade e a ironía dos verinenses brillan neste evento.
• O Domigo de Entroido: É o primeiro gran día. Pola mañá, a figura do Cigarrón faise dueña absoluta das rúas, acompañada de miles de verinenses e visitantes disfrazados. Hai actuacións musicais nas prazas, pero o verdadeiro espectáculo é a participación popular.
• O Luns de Entroido (O Gran Día): É o momento cume. Verín énchese de visitantes. É o día no que a fariña é a raíña. Chega a ser tal a cantidade que se lanxa aos aires que é imposible permanecer limpo. Non se salva ninguén: locais, foráneos, xuventude, maiores… todos teñen que aceptar o «bautismo» branco. Este día non se observa o Entroido, vívese. Ademais adoita celebrarse o gran desfile de carrozas, moi concorrido, e a actuación de grandes orquestras que fan que a festa se alongue ata a madrugada.
• O Mércores de Cinsa: É o momento de peche. Celébrase o enterro da sardiña ou similares, un desfile fúnebre de carácter irónico no que se queima ou se da por finalizado o Entroido antes de entrar en Coresma.

Gastronomía: Recuperar as forzas na mesa

Despois de horas bailando, esquivando fariña e seguindo os cigarróns, o corpo pide comida reconfortante. E Galicia, e particularmente a comarca de Monterrei, ten moito que ofrecer para repoñer enerxías. A gastronomía local é un pilar fundamental desta festa.

O prato estrela, case obrigatorio durante o Entroido, é o botelo ou butelo (embutido de costelas de porco adobadas e curadas), que se serve acompañado de cachelos (patacas cocidas). O butelo ten mesmo a súa propia festa en Manzaneda, moi preto de Verín. O luns de Entroido é moi habitual asar churrascos ao estilo galego.

En canto á repostería, o rei indiscutible é o orellón ou frixuelo. Dependendo da zona pode ter diferentes nomes, pero trátase sempre dunha masa frita doce, xeralmente enrollada, espolvoreada con azucre. En moitas casas e restaurantes de Verín consómense en enormes cantidades durante estes días, sendo moi típico mergullalos nun bo vello quente ou nun chocolate.

E falando de viño, non se pode esquecer que Verín forma parte da prestixiosa Denominación de Orixe Monterrei. Os seus viños brancos (elaborados sobre todo coa uva godello) e os seus tintos (con mencía) son o acompañamento perfecto. Os viños da zona de Monterrei teñen que estar presentes, xa sexa nos menús dos restaurantes ou nas barras dos numerosos chiringos habilitados durante a festa.

Aloxamento en Verín e arredores

Debido á enorme popularidade do seu Entroido, atopar aloxamento en Verín durante estas datas require planificación previa e facelo con moita antelación. A vila énchese literalmente, pero hai opcións para todos os gustos.

No concello de Verín podes atopar pequenos hoteis con encanto, como o histórico Hotel Telheiro, así como outras casas rurais repartidas polas parroquias. Porén, a oferta tamén é abundante na contorna. Nas proximidades de Verín hai excelentes hoteis como o Hotel Pazo dos Devesa ou o Hotel Monumento San Francisco, ambos con encanto histórico e moi valorados, ideais para gozar dunhas vacacións de calidade despois da festa na rúa.

Se o que buscas é tranquilidade para descansar despois dun longo día de carnaval, hai moitas casas rurais repartidas pola comarca de Monterrei e zonas limítrofes. Un exemplo perfecto é a Casa Do Costureiro, un aloxamento que ofrece calma e un trato persoal na natureza. Preto de Verín, na zona de Laza (famosa tamén polo seu Entroido con peliqueiros), tamén se atopan opcións rurais de calidade.

O consello principal para o visitante que quere vivir o Entroido verinense: reserva o aloxamento con meses de antelación. É moi habitual que os hoteis de toda a comarca se enchan antes de Nadal para esas datas. Facer quendas para buscar hotel xa en xaneiro é case unha misión imposible.

Cómo chegar a Verín: Accesos e consellos prácticos

Verín está situada no sueste da provincia de Ourense, nun val que comparte fronteira natural con Portugal, o que fai que sexa un punto estratéxico. É moi accesible desde diferentes puntos da xeografía.

• En coche: É a forma máis común de chegar. A principal vía de acceso é a Autovía A-52 (autovía das Rías Baixas), que une Vigo con Ourense e chega ata Verín e A Gudiña. Desde Madrid, un pode chegar ata Verín a través da A-52 enlazando en Ourense desde a autovía A-6, sendo un traxecto moi sinxelo. Desde o norte de Portugal, pódese acceder a través da fronteira de Chaves (a só 22 km), cruzando a raia seca pola estrada N-532.
• En autobús: Verín conta cunha estación de autobuses cun bo servizo de viaxes interurbanas. Hay liñas regulares diarias que conectan Verín con Ourense, Vigo, Pontevedra e Madrid (a través de empresas como Monbus). A estación adoita estar a uns 10-15 minutos andando do centro da vila, o que facilita a chegada para as festas sen necesidade de coche propio.
• En tren: A estación de ferrocarril máis próxima con mellores conexións (incluíndo servizos de longa distancia) é a de Ourense, situada a uns 70 km. Alí pódese tomar un autobús directo a Verín. Existen outros apeadoiros en Vilariño ou A Gudiña, pero con servizos máis limitados.

Consellos prácticos para a túa visita:

Se vas acudir ao Luns de Entroido en Verín, hai algunhas cousas que debes ter moi en conta para gozar da experiencia ao máximo. En primeiro lugar, a remina de ouro: levar roupa vella e de abondo. E non levar roupa que che importe perder, porque acabareche branco de fariña da cabeza aos pés. Os verinenses fan stock de roupa ao longo do ano para este fin. Unhas boas lentes protectoras poden ser moi útiles para protexer os ollos da nube branca.

En segundo lugar, convén traer cartuchos de confeti ou incluso a túa propia fariña se queres participar activamente nas batallas. Compra con antelación, porque nos quioscos de Verín durante a fin de semana de Entroido esgótanse moi rápido.

Por último, o mellor consello: dispón a gozar da contorna. En Verín, se tes sorte, aínda poderás gozar de neve nas cumbres da Serra de Queixa ou da cima de Cabeza de Manzaneda. O contraste entre a景色 branca das montañas no horizonte e a guerra branca nas rúas de Verín é toda unha experiencia visual e emocional. Pecharemos as tabernas, cantaremos cos amigos, fuxiremos dos cigarróns e gozaremos desa sensación única de pertenza que dá o Entroido galego na súa maxestade. Ata a próxima!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas