Entroido de Tui: tradición das Pantallas e Cigarróns

Origens e significado do Entroido de Tui

O Entroido de Tui é un dos máis singulares de Galicia, declarado Festa de Interese Turístico de Galicia, no que a tradición ancestral das Pantallas e os Cigarróns cobra vida entre as estreitas rúas do casco histórico. Esta celebración, profundamente enraizada na cultura tudense, hunde as súas raíces en rituais precristiáns de renovación e fertilidade, adaptados ao calendario litúrxico e resgardados do esquecemento grazas ao pulo veciñal. O nome de Pantalla procede do característico parasol de cores vivas que portan estas figuras, confeccionado con tea e vimbios, que cobra unha dimensión simbólica ao erguerse para protexer ou interpelar ao público.

A primeira referencia documental data do século XIX, en concreto nunha acta do concello de 1854 que prohibía o uso de chocas e “pantallas” por consideralas perigosas, mostra inequívoca da antigüidade da festa. Porén, a súa orixe remóntase a festas pagás nas que os homes, cubertos con peles e máscaras, saían ás rúas para espantar os malos espíritos do inverno e propiciar a chegada da primavera. Co paso do tempo, esas figuras ritualísticas foron evolucionando ata o modelo actual: a Pantalla viste unha camisa e calzón brancos, unha faixa vermella, un pano ao pescozo e un amplo sombreiro decorado con cintas e flores de papel, completado pola icónica pantalla de tea multicolor que lle dá nome. Leva na man un látego ou xostra e un saco de cinza, e o seu camiñar é maxestoso, co corpo ergueito e a pantalla aberta sobre a cabeza. Ao seu carón, o Cigarrón, figura menos coñecida pero inseparable, porta un traxe máis axustado e unha careta feroz, e é o encargado de abrir camiño cos seus saltos e carreiras.

Un dos momentos máis esperados é o baile das Pantallas, unha danza que só se executa no marco do Entroido tudense e que supón un verdadeiro tesouro etnográfico. As Pantallas agáchase e érguense ao ritmo da pandeirada, facendo xirar a pantalla nun movemento hipnótico. Cada ano, barrios como San Bartolomeu, O Anxo ou A Veiga do Louro achegan as súas propias cuadrillas, e a saída conxunta de todas elas polo centro histórico supón un estoupar de cor e música que atrae milleiros de visitantes.

Planifica tu escapada a Galicia

Buscar en Expedia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Datas e días grandes do Entroido

O Entroido de Tui celebra cada ano entre febreiro e marzo, adaptándose ao calendario litúrxico. As datas principais de 2025 serán do sábado 1 ao martes 4 de marzo, aínda que os preparativos e festexos previos comezan semanas antes. O Domingo de Entroido (2 de marzo) e o Martes de Entroido (4 de marzo) concentran os actos centrais, pero o sábado de piñata e a xornada de despedida tamén teñen un lugar destacado. É importante consultar a programación oficial que publica o Concello de Tui porque cada ano se introducen pequenas variacións, mais o núcleo ritualístico mantense inalterable.

Os veciños do casco histórico e das parroquias participan de forma activa na organización, e a moitos les vai a vida en pór a punto as súas Pantallas. A vila convértese nun escenario festivo continuo durante case unha semana, coa solemnidade da misa do Domingo Gordo e o estoupido de ruído e ledicia que percorre a beira do Miño.

Programa habitual do Entroido de Tui

A programación, aínda que suxeita a cambios, arredor de citas clásicas que se repiten ano tras ano, mesturando actos litúrxicos, desfiles, concursos e foliadas. A continuación detallamos unha estrutura tipo que permite facerse unha idea completa da festa:

Sábado de Piñata (sábado anterior ao Domingo de Entroido)

Ás veces coñecido como o Sábado de Entroido ou “Día dos Fregueses”, comezan as primeiras saídas espontáneas das Pantallas polos barrios altos. Pola noite, celébrase unha gran verbena popular con orquestras na Praza do Concello e o pregón de Entroido a cargo dunha persoa destacada da cultura galega. É frecuente que se organicen ceas de confraternidade e as primeiras foliadas ao redor da Praza de San Fernando.

Domingo de Entroido (2 de marzo de 2025)

O día grande do Entroido tudense. Á primeira hora da mañá, as Pantallas e os Cigarróns acoden á Misa do Domingo Gordo na Catedral de Santa María, vestidos co traxe tradicional pero sen pantalla nin careta, nunha mostra de respecto e sincretismo relixioso. Ao remate, diante da catedral, executan o baile das Pantallas por vez primeira, momento que atrae centos de cámaras.

A continuación, o cortexo percorre as rúas máis emblemáticas: Porta da Pía, rúa Ordóñez, Praza de San Fernando e o Paseo da Corredoira. Pola tarde, o espectáculo desprázase ata a Praza do Consistorio coa lectura do pregón oficial e a imposición de banda ás Pantallas do ano. A xornada péchase coa gran foliada nocturna e a queima do Meco, un boneco que representa o pecado e o inverno, arrodeado de fachóns e cántigas populares.

Luns de Entroido (3 de marzo de 2025)

Día dedicado ás parroquias e á contorna rural. As Pantallas de Randufe, Areas, Malvas e outras localidades circunveciñas saen en cadanseu desfile e conflúen pola tarde no centro histórico, nun encontro multitudinario que enche de cor o empedrado tudense. É tamén a xornada do “Enterro do Sardiñal”, unha parodia na que se escenifica o paso do tempo e a algarada, con moita ironía e participación veciñal.

Os nenos e nenas disfrutan do Entroido infantil con inchables, obradoiros de máscaras e merendas populares na Alameda. As charangas e os grupos de gaitas poñen a banda sonora a un día no que a gastronomía cobra especial protagonismo.

Martes de Entroido (4 de marzo de 2025)

A festa despídese con forza. Pola mañá, desfile das Pantallas infantís, que manteñen a tradición coas mesmas ganas pero en tamaño reducido. O acto central é a representación da “Loa ao Entroido”, unha peza teatral de estilo popular que satiriza os acontecementos do ano, seguida do baile de despedida diante do Pazo de San Carlos. Ao serán, as Pantallas regresan aos seus barrios e a xente reúnese en ceas de confraternidade nas que se queima o Entroido e se dá paso á Coresma. A festa remata coa tradición de ir comer filloas á casa dos amigos e familiares, pechando o ciclo festivo.

Gastronomía típica do Entroido tudense

O Entroido de Tui é tamén unha celebración do padal. A cociña tradicional galega desta época baséase no porco e nas sobremesas de tixola, que axudan a repoñer forzas despois de tantas horas de baile e percorrido. O prato máis emblemático é o cocido de Entroido, que inclúe lacón, cachucha, grelos, chourizo, patacas e garbanzos, cocido a lume lento e servido nas sociedades gastronómicas e nos restaurantes da vila durante todas as xornadas grandes. É costume que as familias e as cuadrillas se reúnan a degustalo o Domingo e o Martes de Entroido.

Entre os doces, as filloas son as auténticas raíñas. Elabóranse con fariña, leite, ovos e un chisco de canela, e pódense servir con mel, azucre ou recheas de crema. As orellas de Entroido, fritidas e espolvoreadas con azucre, non poden faltar nas sobremesas nin nos postos de rúa que se instalan estes días. A filloas de sangue, feitas co sangue do porco, teñen un sabor intenso e son un manxar para os padais máis aventureiros. Tradicionalmente, os veciños ofrecen filloas aos visitantes, nun xesto de hospitalidade que engrandece a festa.

Para acompañar, os viños da Denominación de Orixe Rías Baixas, especialmente os Albariños e os tintos do Condado, e o augardente de herbas para pechar as comidas. Polas rúas, os churros con chocolate e as castañas asadas achegan o punto doce e quente que pide o clima aínda invernizo.

Aloxamento e onde durmir

Tui conta cunha oferta de hospedaxe que medra cada ano para acoller aos milleiros de visitantes que se achegan ao Entroido. A opción máis cómoda é reservar con antelación algún dos hoteis ou pensións do centro histórico, que permiten vivir a festa desde dentro e moverse a pé. Destacan o Parador de Tui, un antigo pazo do século XVII situado xunto á catedral, con vistas ao río Miño e a Portugal, ideal para unha experiencia de luxo. O Hotel Colón Tuy, na Gran Vía, combina tradición e modernidade e está a poucos minutos dos desfiles. Para os que buscan un trato máis familiar, os aloxamentos de turismo rural como as casas da contorna –en Randufe, Areas ou na parroquia de Baldráns– ofrecen tranquilidade e contacto coa natureza.

Tamén existen apartamentos turísticos totalmente equipados para familias e grupos. Os prezos dispáranse durante o Entroido, polo que convén reservar en xaneiro ou principios de febreiro. Outra alternativa é aloxarse na veciña Valença do Minho, en Portugal, a apenas dous quilómetros, onde os hoteis e hostais poden resultar máis económicos e a conexión a pé pola ponte internacional é moi cómoda, desfrutando dun ambiente internacional único.

Para os mozos e peregrinos do Camiño Portugués, o albergue de peregrinos de Tui é unha opción a ter en conta, aínda que as prazas son limitadas e poden estar condicionadas á ruta xacobea.

Como chegar a Tui

A cidade episcopal de Tui está situada estratexicamente na fronteira con Portugal, á beira do río Miño e comunicada por ferrocarril, estrada e autovía. A forma máis rápida de acceder é por estrada, a través da autovía A-55 que une Vigo coa fronteira portuguesa e enlaza coa AP-9. Para quen viaxe desde a Coruña ou Santiago, a AP-9 en dirección Vigo e posteriormente a A-55 é o trazado máis directo. Desde Portugal, a autoestrada A3 leva á fronteira de Valença e de alí a Tui nun suspiro.

O ferrocarril é unha opción cómoda e sustentable: a estación de Tui, situada na parroquia de Guillarei, recibe trens de media distancia con conexión frecuente desde Vigo-Urzáiz, Ourense e A Coruña. Durante o Entroido, adoitan reforzarse os servizos. A estación dista uns catro quilómetros do centro, pero hai servizo de autobús urbano e taxis dispoñibles. Os trens de alta velocidade (AVE) paran en Vigo, desde onde se pode coller un rexional ou un autobús ata Tui en aproximadamente 30 minutos.

As compañías de autobuses como Monbus e ALSA operan liñas regulares desde as principais cidades galegas, e moitos concellos da contorna organizan excursións especiais durante o Entroido. A parada principal está na estación de autobuses de Tui, ao carón da Praza de Galicia, a escasos metros do percorrido das Pantallas.

Para os peregrinos, Tui é etapa central do Camiño Portugués, e moitos deciden facer coincidir a súa ruta co Entroido, accedendo a pé desde Valença pola ponte internacional de Tui, un dos pasos máis fermosos de Europa. O aeroporto máis próximo é o de Vigo, a 25 minutos por estrada, con voos nacionais e internacionais. Os aeroportos de Santiago-Rosalía de Castro e Porto-Francisco Sá Carneiro tamén son alternativas viables, a unha hora

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas