Entroido de Tui: As Marías

O Entroido de Tui: As Marías, tradición viva na raia

O Entroido de Tui, coñecido popularmente como «As Marías», constitúe unha das manifestacións máis singulares e auténticas do calendario festivo galego. Esta celebración, que ten lugar na histórica vila fronteiriza de Tui, na provincia de Pontevedra, non é un simple entroido máis; é unha supervivencia cultural de profundo arraigo, unha fusión de rituais ancestrais e crítica social que cada ano reúne a milleiros de persoas na ribeira do Miño. A súa esencia reside na figura de «As Marías», personaxes que, co seu traxe colorido e a súa retranca inigualable, se converten en protagonistas absolutas dunha festa que desafía o tempo.

Historia e orixes do Entroido de Tui

Para comprender o significado do Entroido de Tui cómpre remontarse a séculos pasados. A festa, tal e como a coñecemos hoxe, ten as súas raíces nos ritos de inversión social propios do entroido tradicional europeo, pero en Tui adquiriu unha personalidade propia e inconfundible. A figura da «María» non é unha invención recente, senón que a súa orixe se perde na memoria popular. Algunhas fontes sitúan o nacemento destas personaxes no século XIX, cando as mulleres (ou homes disfrazados de mulleres) saían ás rías para ridiculizar, mediante a sátira e a parodia, as figuras de poder, as autoridades eclesiásticas e civís, e mesmo os veciños máis destacados da vila.

Esta tradición, que se transmitiu de xeración en xeración, foi sufocada en parte durante a franquista represión das festas populares, pero logra sobrevivir grazas á resistencia do pobo. Non foi ata a Transición Democrática cando a festa recuperou o seu pulo, e na actualidade, o Entroido de Tui é unha das celebracións máis esperadas do ano na comarca. O seu recoñecemento como Festa de Interese Turístico de Galicia (e a súa candidatura para ser declarada de Interese Turístico Nacional) dan fe da súa importancia. A «María» é, en esencia, unha figura que representa a liberdade de expresión, a irreverencia e a capacidade do pobo para rirse das propias miserias, unha tradición que se renova cada ano.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Cando se celebra: datas e programa

O Entroido de Tui, como non podía ser doutro xeito, móvese ao ritmo do calendario lunar, coincidindo co martes de entroido, pero as súas actividades se alongan durante varios días. Aínda que as datas exactas varían cada ano (normalmente entre febreiro e marzo), os actos principais sempre se concentran na fin de semana previa ao Martes de Entroido. Para a edición de 2024, por exemplo, a festa central tivo lugar o sábado 10 de febreiro, cunha programación que inclúe dende xa a tradicional Ruada polas rúas do casco histórico. Non obstante, o principal día de celebración é o sábado de Entroido, aínda que os actos se estenden ata o domingo e o luns.

O programa típico inclúe:

• Sábado de Entroido: O día grande. Pola mañá, os grupos de Marías percorren as rúas do centro histórico de Tui, desde a Praza da Inmaculada e a Rúa da Concordia, ata a Alameda. Acompañados por música de gaitas e tamborís, as Marías (que adoitan ser grupos de amigos, familias ou asociacións) desfilan con traxes de cores, cheos de farrapos e perrucas, levando na súa man unha boneca ou unha figura (ás veces un home feito de palla ou unha figura representando a algunha autoridade). Á hora de comer, ten lugar a sardiñada popular na Alameda.
• Domingo de Entroido: Continúa a foliada con máis desfiles e, xa pola tarde, a queima do Meco. O Meco é un monigote que arde na praza, símbolo do vello e do que se debe esquecer para dar paso á primavera.
• Luns e Martes de Entroido: O luns adóitase celebrar o Entroido infantil e o martes, a tradicional festa da comadre, onde as mulleres son as protagonistas. Finalmente, o mércores de cinza, hai unha sardiñada de despedida.

Destaca especialmente a Noite das Marías, unha verbena nocturna que se celebra ata ben entrada a madrugada, onde a música, o viño e a alegría son os únicos condimentos.

A gastronomía do Entroido tudense

Non hai Entroido que se prece sen unha boa mesa, e Tui non é unha excepción. A gastronomía desta época é unha mestura de sabores tradicionais e pratos de tempada. Nas rúas, durante a festa, pódense degustar doces típicos do entroido, como as fillocas, as orellas e os rosquillos. As sardiñas asadas son un prato imprescindible, así como o polbo á feira, que se ofrece en moitas das casetas instaladas na Alameda. Un dos pratos máis emblemáticos é o caldo galego (con grelos, chourizos e patacas) que, aínda que se come todo o ano, no Entroido se converte nunha comida reconfortante.

Pero se hai un produto que domina esta festa é o viño. A denominación de orixe Rías Baixas, e especialmente os viños albariños da comarca, son os encargados de acompañar cada bocado. Nas tabernas do casco histórico, é habitual pedir un viño tinto ou un branco de Tui mentres se degustan os petiscos. A empanada de lamprea (un prato típico da cidade, xa que o Miño é o río da lamprea) tamén se pode atopar nesta época, aínda que é máis típica da primavera.

Onde aloxarse: a oferta tudense

Tui, como capital do Baixo Miño, dispón dunha ampla oferta de aloxamento que se adapta a todos os orzamentos, aínda que durante o Entroido é recomendable reservar con antelación. No centro histórico, o Parador de Tui (un antigo mosteiro) ofrece unha experiencia de luxo e tranquilidade, con vistas ao Miño e a Portugal. Pero non é o único: Pensións e casas de turismo rural como a Casa da Raia ou O Foxo do Lobo ofrecen estancias máis íntimas e tradicionais.

Para os que buscan unha opción máis económica, hai hostais e apartamentos turísticos na zona da Alameda e no barrio da Rúa da Concordia. Se non se atopa aloxamento en Tui, sempre se pode optar por durmir en Vigo (a 15 km) ou mesmo en Portugal, en Valença do Minho, que está a un paso. A oferta de aloxamento é variada, pero aconséllase que se busque con antelación, xa que o Entroido de Tui atrae visitantes de toda Galicia e do norte de Portugal.

Como chegar ao Entroido de Tui

A chegada a Tui é doada, xa que se atopa nunha encrucillada de comunicacións. A principal vía de acceso é a Autoestrada A-55 (Vigo-Tui), que conecta coa AP-9 e coa A-3 (Autovía do Norte). Dende Santiago, tómase a AP-9 ata a saída de Tui. Dende Vigo, a A-55 leva en menos de 15 minutos. Se se vén do sur de Portugal, a EN-101 (Valença do Minho) é a vía máis directa.

Para os que prefiran o transporte público, Renfe ten unha estación de tren (a liña de Vigo a Porto) e a Estación de Autobuses de Tui recibe servizos de Monbus e Autos González que conectan con Vigo, Pontevedra e outras cidades galegas. O Bus urbano (Liña C) tamén perfila o centro da vila.

Unha vez en Tui, o mellor é deixar o coche e percorrer a pé o centro histórico, xa que as rúas da festa son de difícil acceso para vehículos. O aparcamento está habilitado na Alameda e no Paseo da Ribeira (cun custe mínimo). A «María» é unha festa que se vive paseando, parando nas tabernas e participando dos coros.