Entroido de Trives: os peliqueiros marcan o ritmo

Entroido de Trives: os peliqueiros marcan o ritmo

O Entroido na Comarca da Terra de Trives, situada ao leste da provincia de Ourense e lindando coa serra de Queixa e San Mamede, é unha das expresións máis auténticas, vibrantes e arcaicas do calendario festivo galego. Lonxe das festividades masivas e comercializadas, o Entroido trivés conservou intacta a súa esencia rural, pagán e transgresora. Neste contexto, a figura do peliqueiro eríxese como o auténtico rei e señor da festa, un personaxe que co seu paso marcado e o sono da súa esquila fai tremer e gozar a partes iguais aos asistentes.

Declarado como Festa de Interese Turístico Galego, o Entroido de Trives non é un so día, senón un ciclo complexo que arranca moitos días antes coas xantaradas e que acadou o seu punto álxido no domingo, luns e martes de Entroido. Se queres coñecer todo o que rodea a esta ancestral celebración, accompaniesnos nun percorrido pola súa historia, sabores e praktikum.

A Historia: a orixe do Peliqueiro

A orixe do Entroido de Trives e dos seus peliqueiros pérdese na néboa dos tempos, a cabalo entre a Idade Media e tradicións moito máis antigas, probablemente de raíz prerromana e celta, relacionadas cos ritos de fertilidade, o despertar da primavera e a inversión das xerarquías sociais. O termo «peliqueiro» parece derivar de «peliqueiro» ou «pelique», facendo referencia aos antigos periqueiros ou criados que, na Idade Media, adoitaban levar as contas e as pisaterras dos señores feudais, e que nestas datas tiñan licenza para burlarse dos seus amos.

Planifica tu escapada a Galicia

Buscar en Expedia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Non obstante, o que hoxe coñecemos consolidouse hai séculos. O peliqueiro é un personaxe宏伟e e temible. O seu traxe é unha auténtica obra de arte artesanal: viste unha camisa e pantalóns brancos adornados con fitas coloridas, un faldricón cheo de lazos, medias brancas e zapatillas con ferros. Pero o máis característico é a súa máscara. A careta, que tradicionalmente representaba rostros campestres ou甚至会 animais, vén coroada por unhas enormes e pesadas cornamentas ou chifres (moitas veces procedentes de vacas ou carneiros) e vai acompañada dunha estrutura de tea ou pel que cobre as costas do personaxe, á que se lle engaden flocos e lazos.

Na man, o peliqueiro porta unha zamarra ou vasoira feita de pelo animal, coa que azouta airadamente a calquera que se atope no seu camiño, sobre todo aos máis novos, nun claro rito de purificación e iniciación. Antes da chegada da electricidade e dos automóbiles, o son conxunto das chocas e esquilas que levan no cinto era o único que rompía o silencio do inverno galego, anunciando que o tempo de descanso rematara.

Data de Celebración

O Entroido é unha festividade de data variable, xa que está condicionada polo calendario litúrxico católico e depende do Domingo de Resurrección. Do mesmo xeito que no resto de Galicia e de España, o Entroido de Trives celébrase durante os días anteriores ao Mércores de Cinsa, que dá inicio á Coresma.

Normalmente, as festas máis importantes caen entre os meses de febreiro e principios de marzo. O período clave abarca desde o Xoves de Comadres (o xoves anterior ao Domingo de Entroido), pasando polo Domingo, Luns e Martes de Entroido, até o Domingo de Piñata. Durante estes días, a comarca de Trives vive unha auténtica explosión de cor, ruído e tradición, atraendo a milleiros de visitantes que buscan a esencia do Entroido ourensán.

Programa de Festas: Os días grandes

O programa do Entroido de Trives é denso e está profundamente estruturado en torno á figura do peliqueiro. Aínda que cada ano pode haber variacións na ardora dos concertos ou das charangas, o esqueleto tradicional mantense intacto:

• Xoves de Comadres: É o inicio oficiosa. Ese día, as mulleres (as comadres) son as protagonistas e adoitán xantar xuntas nun restaurante local, complementando o evento con bailes e chanzas mentres os homes quedan ao coidado da casa. É habitual que os homes intenten espiar as festas das mulleres.
• Domingo de Entroido: É o primeiro dos días grandes. Pola mañá, os peliqueiros saen á rúa despois dunha boa comida. Visitan as casas, pedindo o «aguinaldo» ou a «cortesía» (chourizos, chorizos, viño ou diñeiro). Pola tarde, realízase a Baixa das Laranxas. Os peliqueiros montan en carruaxes ou vehículos decorados e ditan o seu percorrido lanzando á multitudeCENTENOS de laranxas. O ambiente é caótico, ruidoso e divertidisimo, co son inconfundible das esquilas retumbando pola vila.
• Luns de Entroido: O ritmo segue forte. En moitas aldeas da comarca é habitual a celebración de xantaradas comunais ao redor dunha caldeirada ou dun cocido. Pola tarde, volve a banda de peliqueiros a dominar as rúas, acompanhados agora por outras personaxes como os «vellos» ou os «baianos», parodiando os antigos fidalgos e relixiosos.
• Martes de Entroido: É o día cume. En Trives celébrase o Concurso de Peliqueiros, onde os distintos grupos e individuos expoñen as súas mellores caretas e traxes tradicionais. Ao mediodía, ten lugar a Baixa do Chourizo, onde os peliqueiros, desde unhas estruturas elevadas ou dende as varandas da vila, lanzan chourizos, panceta e outros produtos da matanza do porco aos asistentes, que se afanan por atrapalos. Á noitiña, ten lugar o Enterramento da Sardina ou do «Entroido», un cortexo fúnebre de carácter satírico que dá por terminada a festa.
• Domingo de Piñata: O remate definitivo, cunha última xantarada e bailes, onde se comen os restos da comida do Entroido e se despide a tempada até o ano seguinte.

A Gastronomía: Fortaleza para o Entroido

Non se pode entender o Entroido de Trives sen a sstraordinaria gastronomía da comarca, unha cociña baseada na matanza do porco e nos produtos da horta, pensada para aportar a enerxía necesaria para soportar as baixas temperaturas do inverno galego e o continuo movemento.

O prato estrela, especialmente nas xantaradas, é o cocido ou a caldeirada de Entroido. Este manxar é unha auténtica obriga antes de saír á rúa. Está composto por unha potente base de caldo galego con grelos, nabizas ou repolo, acompaado de unto, feixóns ou patacas, e fermosos anacos de carne de porco, touciño, costela, oso, lacón e, por suposto, o infalible chourizo.

Ademais, durante todo o Entroido, a carne asada e os productos da matanza son os protagonistas indiscutibles. Os chourizos e a pancenta que se lanzan desde as balconadas do Martes de Entroido non son só un xogo, senón que representan a abundancia e a partilla comunitaria destes recursos.

Para acompañar todo isto, nada mellor que un bo viño tinto da Terra de Trives, que axuda a quentar o corpo. E para rematar, os doces tradicionais como as filloas (feitas coa sangue do porco ou doces), os bujuelos e a larpeirada típica do Entroido. A comida é un auténtico rito de paso que prepara o corpo para a fatiga da baixada.

Aloxamento: Onde durmir na Terra de Trives

A comarca da Terra de Trives ofrece múltiples opcións de aloxamento, aínda que é imprescindible reservar con moita antelación, xa que durante os días de Entroido os hoteis e casas rurales énchense ate os topes. A opción máis auténtica e recomendable é a Casa Rural. En Trives e nas aldeas circundantes (como Sobradelo, Pobra de Trives ou San Xoán de Río) pódense atopar fermosas casas restauradas que manteñen a arquitectura tradicional de pedra, moitas delas con lareira, ideal para quentarse despois de pasar o día na rúa.

Tamén existen hostais e pequenos hoteis no centro urbano de A Pobra de Trives, que permiten gozar da festa sen necesidade de utilizar o coche. Para aqueles que buscan un contacto máis directo coa natureza, existen tamén diversos cámpings na comarca, así como apartamentos turísticos que se alugan por días. A hospitalidade dos triveses é recoñecida, o que fai que a estancia sexa aínda máis agradable.

Como Chegar

A Pobra de Trives está situada no extremo nordés da provincia de Ourense, no corazón da bisbarra da Terra de Trives. Aínda que se atopa nunha zona montañosa, as comunicacións son boas e o viaxe é unha auténtica ruta turística polo interior de Galicia.

• En Automóbil: É a opción máis recomendable para gozar con liberdade da comarca. Desde Ourense, pódese chegar a través da N-120 até Monforte de Lemos, tomando logo a estrada que sube a Pobra de Trives (OU-536 e desvíos cara a Manzaneda e Trives). Desde Lugo ou León, a forma habitual de acceso é pola N-120 dirección Ourense, desviándose en A Rúa cara a Trives. A estrada atraviesa paisaxes de beleza agreste, con fragas, ríos e montañas.
• En Transporte Público: Existen servizos de autobús (compañías como Monbus) que unen as principais cidades galegas, como Ourense, Vigo, Pontevedra, Lugo e Santiago de Compostela, con A Pobra de Trives. A duración do viaxe desde Ourense é de aproximadamente dúas horas.
• En Tren: A estación de tren máis próxima atópase na Rúa-Petín, a uns 30 quilómetros de Trives. Esta estación está conectada coa liña de largo ibérico que une León e Monforte de Lemos con Vigo e A Coruña. Desde a estación de A Rúa pódese coller un taxi ou un autobús de liña para chegar a Trives.
• En Avión: Os aeroportos máis próximos son os de Santiago de Compostela (a uns 200 km), Vigo (a uns 180 km) e o de Oporto en Portugal (a uns 250 km). Desde calquera deles, o alugamento dun coche é a mellor alternativa para completar a última parte do percorrido.

Unha viaxe ao corazón de Galicia

O Entroido de Trives é moito máis ca unha festa; é unha viaxe no tempo, unha vivencia directa das nosas raíces máis profundas. A figura do peliqueiro, coa súa aura de misterio e a súa forza telúrica, segue marcando o ritmo dunha comunidade que se nega a que as súas tradicións desaparezan. Asistir a este evento é experimentar a auténtica alma de Galicia, o rito da matanza, a música, o frío da montaña quentado polo viño e a alegría desmedida dun povo que sabe celebrar a vida antes da chegada da Coresma.

Se decides visitar Trives nestas datas, lembra ir preparado para o frío e, sobre todo, para deixarte levar polo sono das esquilas. O Entroido de Trives espérache cos brazos abertos, os chourizos listos para ser lanzados e os peliqueiros ansiosos por marcar o ritmo da túa festa. Non falles á cita!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas