Entroido de Ribadavia: tradición das Pantallas

O Entroido de Ribadavia: herdanza viva das Pantallas

No corazón da provincia de Ourense, a vila de Ribadavia convértese cada ano nun escenario único onde a tradición e a festa se funden. O seu Entroido, declarado Festa de Interese Turístico Galego, destaca por unha figura singular: a Pantalla. Este personaxe enmascarado, envolto en misterio e cor, é o símbolo dunha celebración que transcende o simple disfrace para converterse nun ritual de identidade. Neste artigo percorreremos a historia, as datas clave, o programa de actos, a gastronomía que acompaña a festa, as opcións de aloxamento e como chegar a Ribadavia para vivir esta experiencia.

Historia do Entroido de Ribadavia e das Pantallas

As raíces do Entroido de Ribadavia remóntanse a séculos atrás, cando as festas pagás marcaban o ciclo agrícola e o cambio de estación. Con todo, a figura da Pantalla aparece documentada xa no século XIX, aínda que a súa orixe é aínda máis antiga. A Pantalla é un personaxe que viste un traxe cheo de farrapos, cunha máscara de tea metálica (a pantalla) que cobre o rostro, e unha especie de coroza ou capirote. O seu nome vén precisamente desa máscara, que serve para non ser recoñecido e para asustar ou divertir. Tradicionalmente, as Pantallas saían polas rúas facendo soar chocallos e perseguindo a xente, nunha mestura de brincadeira e transgresión.

Durante o século XX, o Entroido ribadaviense sufriu altibaixos, especialmente durante a ditadura franquista, cando foi prohibido. Porén, a partir dos anos 80, recuperouse con forza, e desde entón cada ano se revitaliza. A Federación de Entroidos de Ribadavia e as asociacións locais traballan para preservar a esencia: as Pantallas son o eixo, pero tamén hai comparsas, charangas e desfiles. O Entroido de Ribadavia non é só unha festa, senón unha declaración de identidade cultural galega.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Un dato curioso: a pantalla non é o único personaxe típico. Tamén están os «peliqueiros» (aínda que máis propios de Laza e Verín), pero en Ribadavia a Pantalla é a protagonista indiscutible. O seu traxe artesanal, feito con retallos e teas de cores, varía de barrio a barrio, pero sempre mantén o chocallo (cascabeis) e a máscara metálica. Cada Pantalla ten o seu propio estilo, e a confección do traxe é un proceso que comeza meses antes.

Datas do Entroido de Ribadavia 2025

O Entroido non ten data fixa, pois depende do calendario lunar. En 2025, o Entroido de Ribadavia celebrarase entre o 1 e o 5 de marzo. Os días fortes son o domingo (2 de marzo), luns (3) e martes (4). O mércores de cinza (5 de marzo) é o enterro da sardiña, que pon fin á festa. É importante consultar o programa oficial, xa que algúns actos poden variar.

A vila comeza a ambientarse días antes, con obradoiros e actividades previas. O sábado anterior ao Entroido (1 de marzo) celébrase a «Noite dos Calotes», unha cea popular onde os asistentes degustan pratos típicos e reciben os primeiros personaxes enmascarados.

Programa do Entroido de Ribadavia

O programa é extenso e inclúe actos para todas as idades. Aínda que o oficial se publica en febreiro, podemos destacar os seguintes fitos:

• Sábado (1 de marzo): «Noite dos Calotes» na Praza Maior. As Pantallas comezan a saír timidamente. Á noite, verbena popular.
• Domingo (2 de marzo): Grande desfile de comparsas e Pantallas polas rúas do centro histórico. Pola tarde, concurso de disfraces e actuacións de charangas.
• Luns (3 de marzo): «Lunes de Entroido»: xornada dedicada aos nenos, con obradoiros de máscaras e xogos tradicionais. Pola noite, baile de máscaras no pavillón.
• Martes (4 de marzo): Desfile nocturno coas Pantallas iluminadas con fachos. É un dos momentos máis máxicos. Despois, queima do Meco (monigote que simboliza o Entroido).
• Mércores de Cinza (5 de marzo): Enterro da Sardiña: comitiva fúnebre polas rúas e posterior sardiñada popular. Peche oficial.

Ademais, durante toda a fins de semana hai música nas prazas, obradoiros de traxes, e rutas gastronómicas. O programa concreto pode consultarse na web do Concello de Ribadavia ou na Federación de Entroidos.

Gastronomía do Entroido ribadaviense

O Entroido é tamén unha festa para o padal. En Ribadavia, os pratos típicos desta época son contundentes e baseados nos produtos do porco, xa que é o tempo da matanza. Entre as especialidades destacan:

• O cocido galego: Con lacón, chourizo, grelos, patacas e garavanzos. Imprescindible para coller forzas antes dos desfiles.
• As filloas: Doces finos feitos con fariña, leite e ovos. Adóitanse rechear de nata, mel ou chocolate.
• As orellas de Entroido: Masa frita en forma de orella, espolvoreada con azucre. Típicas en toda Galicia, pero aquí son un clásico.
• O viño de Ribeiro: Ribadavia é a capital do Ribeiro, polo que non pode faltar un bo viño branco ou tinto da Denominación de Orixe.
• Os chourizos á brasa: Asados nas rúas durante as festas, con pan de hogaza.

Moitos restaurantes ofrecen menús especiais de Entroido, e as confrarías organizan degustacións. A «Noite dos Calotes» é un bo exemplo de cea comunitaria.

Aloxamento en Ribadavia

Ribadavia dispón de diversas opcións de aloxamento, aínda que durante o Entroido é recomendable reservar con antelación. Destacamos algúns lugares:

• Pazo de Toubes: Un hotel rural con encanto, fóra da vila pero preto. Ideal para gozar da tranquilidade.
• Hostal Restaurante La Noria: No centro histórico, con habitacións sinxelas e bo ambiente.
• Casa de Turismo Rural As Laxes: A 5 km, con vistas ao val do Miño.
• Pensión Ribadavia: Económica e ben situada na praza maior.
• Apartamentos turísticos A Fábrica: Para grupos ou familias.

Tamén hai casas particulares que alugan cuartos por días (consultar plataformas como Airbnb). Durante o Entroido, o Concello habilita unha zona de acampada controlada para autocaravanas.

Como chegar a Ribadavia

Ribadavia está situada no sur da provincia de Ourense, moi preto da fronteira con Portugal. Pódese chegar por varias vías:

• En coche: Desde Ourense (30 km) pola OU-402 ou a autovía A-52 (saída 293). Desde Vigo (90 km) pola A-52. Desde Pontevedra (80 km) pola AP-9 e A-52. Desde Santiago (120 km) pola AP-53.
• En autobús: A empresa Monbus conecta Ribadavia con Ourense, Vigo e outras cidades. A estación de autobuses está na entrada da vila.
• En tren: A estación de ferrocarril de Ribadavia está na liña Ourense-Vigo (Media Distancia). Hai varios trens ao día.
• En avión: O aeroporto máis próximo é o de Vigo-Peinador (80 km). Tamén o aeroporto de Santiago de Compostela (120 km). Desde alí pódese coller autobús ou alugar coche.

Unha vez en Ribadavia, o centro histórico é peonil, polo que se recomenda aparcar nos arredores (hai un aparcadoiro público preto da praza de abastos). Durante o Entroido, o acceso en coche pode estar restrinxido, polo que é mellor seguir as indicacións.

Consellos para gozar do Entroido

Para vivir plenamente a experiencia, recoméndase chegar cedo, especialmente o domingo e martes. Levar roupa cómoda e calzado resistente, pois andarase moito. Se queres ser Pantalla por un día, podes participar nos obradoiros de máscaras. Respecta as tradicións: non toques a máscara dunha Pantalla sen permiso, pois forma parte do seu anonimato. E, por suposto, proba todas as filloas que atopes.

O Entroido de Ribadavia é máis que unha festa: é unha viaxe ao corazón da cultura galega. As Pantallas, cos seus chocallos e movementos, representan a resistencia e a ledicia dun pobo que non esquece as súas orixes. Se te animas a visitalo, descubrirás que o Entroido non é só disfraces, senón unha forma de entender a vida.