Entroido De Ourense: As Marafantas

O Entroido de Ourense: As Marafantas

O Entroido de Ourense, coñecido popularmente como a festa das Marafantas, é unha das celebracións máis senlleiras do calendario festivo galego. Cada ano, as rúas da cidade enchense de cor, música e sátira, coa presenza destes personaxes enigmáticos que simbolizan a liberdade e a crítica social. Trátase dunha tradición profundamente enraizada que combina elementos pagáns e relixiosos, e que foi declarada Festa de Interese Turístico de Galicia. Neste artigo afondamos na súa historia, no programa de actos, na gastronomía típica, nas opcións de aloxamento e nas mellores formas de chegar ata a capital das Burgas. Prepárate para coñecer un entroido único, onde a máscara e o desfrute se dan a man nun ambiente de respecto e ledicia.

Historia das Marafantas

As Marafantas son uns personaxes característicos do Entroido ourensán, cuxa orixe se remonta a tempos inmemoriais. A súa indumentaria componse dunha túnica de cores vistosas, un gorro cónico adornado con borlas e unha careta que esconde a identidade de quen a leva. Segundo os estudosos, o nome “Marafanta” provén dunha deformación de “marafón” ou “marfalla”, referido a algo roto ou desordenado, en alusión á vestimenta estraña e caótica. Historicamente, estas figuras representaban o espírito de transgresión propio do carnaval, onde o pobo se liberaba das normas e se entregaba á sátira e á parodia. Nos primeiros anos do século XX, o Entroido de Ourense viviu un auxe coa creación de comparsas e a organización de desfiles, pero foi a partir dos anos 80 cando as Marafantas recuperaron o seu protagonismo como símbolo identitario. Hoxe, a festa mantén viva a esencia de crítica social e de celebración comunitaria, cun respecto especial polas tradicións máis antigas.

Data de celebración

O Entroido de Ourense celébrase na semana do Entroido, que depende do calendario lunar e que normalmente ten lugar entre finais de febreiro e principios de marzo. Os actos principais concéntranse desde o xoves de compadres ou xoves de comadres ata o martes de Entroido. No entanto, o gran desfile das Marafantas adoita realizarse o sábado de Entroido, que é o momento álxido da festa. Para o ano 2025, as datas previstas van do 28 de febreiro ao 5 de marzo, pero é recomendable consultar a páxina web do Concello de Ourense para confirmar o programa exacto. A cidade convértese durante eses días nun escenario permanente de música, baile e diversión, con horarios especiais para actividades infantís, vermús populares e ceas de confraternidade. A duración da festa permite tanto aos ourensáns como aos visitantes mergullarse nunha experiencia única que combina tradición e modernidade.

Programa de actos

O programa do Entroido de Ourense é amplo e variado, cunha oferta para todos os públicos. A continuación, detallamos os eventos máis destacados:

Xoves de Comadres: Comeza a festa co tradicional desfile de comparsas e a elección da Marafanta de Honra. Pola tarde, hai obradoiros de máscaras para nenos e unha sardinada popular na praza Maior.
Venres de Entroido: Dedicado aos máis pequenos, cun desfile infantil e actividades lúdicas. Pola noite, actúan grupos de música tradicional e orquestras en diferentes puntos da cidade.
Sábado de Entroido (Gran Desfile): É o día grande. Pola mañá, vermú amenizado con charangas. Ás 17:00 horas, o gran desfile das Marafantas percorre as rúas principais, con centos de participantes disfrazados, carrozas alegóricas e música en directo. Ao remate, celébrase a “Foliada do Entroido” con grupos de gaitas e percusión.
Domingo de Entroido: Xornada de descanso relativo, con actividades familiares e o concurso de disfraces na Alameda. Pola tarde, sesión de teatro de rúa e animación infantil.
Luns de Entroido: Destaca o “Entroido dos Maiores”, con homenaxes ás persoas de idade. Á noite, cea popular e baile de disfraces.
Martes de Entroido: O día pecha co “Entroido de lume” ou “Entroido vello”, onde se queima unha figura simbólica e se entoa o “Sermón do Meco”. Á media noite, o enterro da sardiña pon fin ás celebracións.

Ademais, durante toda a semana hai exposicións, concertos e actividades paralelas en bares, asociacións e centros cívicos. Recoméndase consultar o programa oficial para non perderse ningún detalle.

Gastronomía

A gastronomía do Entroido en Ourense é un capítulo á parte. Os pratos típicos son abundantes e enérxicos, preparados para afrontar as longas xornadas de festa. O lacón con grelos é un dos protagonistas, adobiado con cachelos e chourizo, acompañado dun bo viño da Denominación de Orixe Ribeiro. As filloas, finas e douradas, son outro imprescindible, tanto doces (con mel, azucre ou nata) como salgadas (con carne ou peixe). As orejas de carnaval, masa frita espolvoreada con azucre, son o doce por excelencia, xunto coas torrijas e os “roscones” recheos de nata. Durante os días de desfile, é común atopar postas ambulantes que venden churros, chocolate quente e castañas asadas. Os vermús populares, amenizados con charangas, ofrecen viño, cervexa e pinchos típicos. Para acompañar, nada como un licor de herbas ou un café de puchero. A gastronomía, en definitiva, é un reflexo da abundancia e a xenerosidade do pobo ourensán.

Aloxamento

Ourense dispón dunha ampla oferta de aloxamento para todos os gustos e petos. Durante o Entroido, a demanda é alta, polo que se aconsella reservar con antelación. No centro histórico, podemos atopar hoteis de 3 e 4 estrelas como o Hotel Francisco II, o Hotel Oca Santo Domingo ou o Hotel Barceló Ourense, con prezos que rondan os 70-120 euros a noite en tempada alta. Para quen prefira un ambiente máis acolledor, hai pensións e casas rurais nas parroquias próximas, como As Burgas, O Couto ou Seixalbo, onde se pode gozar da tranquilidade e da natureza. Outra opción son os albergues xuvenís e as vivendas turísticas (apartamentos) situados na zona monumental, ideais para grupos. Non faltan tampouco as cadeas low cost como Ibis, situado preto da estación de tren. Recoméndase consultar plataformas como Booking ou Airbnb para comparar ofertas. Lembrade que o Entroido coincide coa celebración do “Ourense Termal”, polo que moitos visitantes combinan a festa con rutas termais e visitas aos balnearios, o que pode incrementar a ocupación.

Como chegar

Ourense está ben comunicada por estrada, ferrocarril e autobús. En coche, a cidade é accesible desde a autovía A-52 (Vigo-Madrid) e a A-56 (Lugo-Ourense). Desde Santiago de Compostela, tómase a AP-9 ata a A-52, nun percorrido de aproximadamente 1 hora e 45 minutos. Desde Vigo, apenas 1 hora; desde Madrid, unhas 4 horas e media. A estación de autobuses de Ourense (rúa de Ourense, s/n) ofrece conexións diarias con todas as cidades galegas e con Madrid, Barcelona, Bilbao e outras cidades do norte de España. O tren de alta velocidade (AVE) para na estación de Ourense-Empalme, con servizos directos desde Madrid (2 horas e 15 minutos), desde Barcelona (3 horas e 30 minutos) e desde Vigo (30 minutos). Tamén hai trens rexionais desde Santiago, A Coruña e Pontevedra. Para quen viaxe en avión, os aeroportos máis próximos son o de Vigo (Peinador) a 1 hora, e o de Santiago (Lavacolla) a 1 hora e 15 minutos. Desde ambos, pódese coller un autobús directo ou alugar un coche. Durante o Entroido, o Concello habilita aparcadoiros gratuítos nas aforas e reforza o transporte urbano para facilitar o acceso ao centro.

Conclusión

O Entroido de Ourense, coas súas Marafantas, é unha experiencia única para quen queira vivir o carnaval desde a súa esencia máis auténtica, mesturando tradición, sátira e diversión. A historia, a gastronomía e a programación de actos fan desta festa unha cita obrigada no calendario galego. Non importa de onde veñas: as rúas de Ourense agardan con alegría e cor para converterte nun marafanta por un día. Se aínda non coñeces este entroido, anímate a visitalo e descobre por que o seu espírito permanece vivo xeración tras xeración.