Entroido de Negreira: As Marías

Entroido de Negreira: As Marías

O Entroido de Negreira é unha das celebracións máis auténticas e singulares do calendario festivo galego. No corazón da comarca da Barcala, cada ano revive unha tradición que mestura o pagán, o rural e o espectacular. Un dos seus elementos máis emblemáticos son As Marías, figuras enigmáticas que encarnan o espírito de mofa, parodia e crítica social que define esta festa. Este artigo percorre a historia, as datas, o programa, a gastronomía, o aloxamento e como chegar a Negreira para gozar dun entroido que é, ao mesmo tempo, patrimonio cultural e experiencia viva.

Historia das Marías e do Entroido de Negreira

As orixes do Entroido en Negreira pérdense nos séculos, cando as comunidades rurais se reunían para celebrar o fin do inverno e o comezo da primavera con ritos de fertilidade, excesos alimenticios e burlas contra o poder establecido. A figura das Marías xorde como unha parodia da muller rural galega: un home vestido con roupas femininas estrafalarias, maquillaxe excesivo, perrucas coloridas e un comportamento desenfadado que busca facer rir e tamén provocar. Non é unha representación ofensiva, senón unha catarse colectiva onde se rompen as normas de xénero e se cuestiona a orde social.

Historicamente, as Marías saían en grupos durante o domingo de entroido, percorrendo as rúas de Negreira, visitando tabernas e casas, pedindo aguinaldos e interpretando pequenas sainas ou diálogos improvisados. A tradición mantívose viva grazas á memoria oral e ao traballo de asociacións culturais como a Asociación de Amigos do Entroido de Negreira, que desde finais do século XX recuperaron e reivindicaron esta manifestación. Hoxe, as Marías son o símbolo dun entroido que non renuncia ao seu carácter popular, participativo e irreverente.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O Entroido de Negreira, en xeral, conserva elementos arcaicos que o fan único: o uso de máscaras de madeira ou cartón pintado, as roupas feitas con trapos vellos, a música de gaita e tamboril, e a presenza de personaxes como o Oso ou os Xenerais (que se ven noutras localidades próximas). As Marías son, sen dúbida, a esencia cómica e crítica que cada ano enche Negreira de cor e algarabía.

Datas de celebración

O Entroido de Negreira celébrase en febreiro ou marzo, segundo o calendario lunar que marca o Martes de Entroido. As principais xornadas festivas son:

• Venres de Entroido: inicio oficioso con concursos de disfraces e verbena.
• Sábado de Entroido: desfile infantil e actuacións de grupos locais.
• Domingo de Entroido: gran desfile principal con participación de comparsas e, especialmente, a saída das Marías.
• Luns de Entroido: día de descanso relativo, con actividades na praza e xogos tradicionais.
• Martes de Entroido: enterro da sardiña e queima do Meco, poñendo fin á festa.

Para o ano 2025, as datas previstas son do 28 de febreiro ao 4 de marzo (martes de entroido o 4 de marzo). Non obstante, recoméndase consultar a páxina web do Concello de Negreira ou as redes sociais oficiais para confirmar horarios e posibles cambios de última hora, xa que algúns actos poden adaptarse á dispoñibilidade de espazos ou condicións meteorolóxicas.

Programa festivo

O programa do Entroido de Negreira combina actos tradicionais con propostas para todas as idades. A continuación, un resumo das actividades máis destacadas:

Venres de Entroido

• 20:00 h – Inauguración da festa na Praza do Concello con música de gaitas.
• 21:00 h – Concurso de disfraces individual e por grupos (categoría infantil e adulta).
• 23:00 h – Verbena cos grupos “Os Bravús” e “Treboada”.

Sábado de Entroido

• 11:00 h – Obradoiros de máscaras e maquillaxe para nenos na Casa da Cultura.
• 16:30 h – Desfile infantil con carrozas e comparsas escolares.
• 20:00 h – Actuación de teatro cómico ás marías a cargo da Asociación Cultural “Falcatrúa”.
• 23:00 h – Orquesta “Compass” na carpa da Alameda.

Domingo de Entroido (día grande)

• 12:00 h – Misa de Entroido (opcional) e bendición dos roscóns.
• 13:00 h – Concentración das Marías na Praza de Abastos.
• 17:00 h – Gran Desfile de Entroido percorrendo a rúa principal (avda. de Compostela) ata a Alameda.
• No desfile participan comparsas locais, grupos de música tradicional e, por suposto, as Marías, que danzan e interactúan co público.
• 20:00 h – Entrega de premios aos mellores disfraces e carrozas.
• 22:00 h – Verbena popular con “Sintonía” e “Nova Era”.

Luns de Entroido

• 11:00 h – Xogos tradicionais (carreiras de sacos, tiro de corda, etc.) na Alameda.
• 18:00 h – Actuación de grupos de folk: “Cantigas e Agarimos” e “Os Charros”.
• 22:00 h – Noite de queimada con contos e lendas na Praza do Concello.

Martes de Entroido

• 18:00 h – Enterro da sardiña: desfile fúnebre paródico con viúvas e choros fingidos.
• 20:00 h – Queima do Meco na Alameda, con lectura do testamento e fogos artificiais.
• 22:00 h – Peche da festa con chocolate con churros para todos.

Ademais, durante todo o entroido haberá postos de comida tradicional, pulpeiras, filloeiras e máis postos de artesanía. Recoméndase chegar cedo para atopar sitio e gozar do ambiente.

Gastronomía do Entroido

O Entroido é un tempo de abundancia e de pratos que aproveitan as últimas reservas do inverno. En Negreira, a gastronomía típica destes días inclúe:

• Fillóas: finas crepas feitas con fariña, leite e ovos, que se serven doces (con mel, azucre ou nata) ou salgadas (con chourizo ou torresmos). Nas rúas hai postos que as fan ao momento.
• Cocido do entroido: prato contundente con lacón, costela, chourizo, orella, cachelos, grelos e garavanzos. É tradicional comelo o domingo de entroido en familia.
• Orela: orella de porco adobada e asada, que se vende en postos ambulantes.
• Bica: biscoito esponxoso con manteiga e ovos, adoito aromatizado con limón ou canela.
• Roscón de entroido: bolo circular con froitas escarchadas e recheo de crema ou cabaza.
• Queimada: bebida tradicional galega feita con augardente, café, azucre e limón, que se prepara ao lume mentres se recitan conxuros. Nas verbenas ofrécense queimadas gratuítas.

Os bares e restaurantes do centro ofrecen menús especiais de entroido durante toda a semana. Un lugar recomendado é a Tasca de Xosé, na rúa do Sol, que serve cocido caseiro e fillóas á carta. Tamén son populares as tabernas da Praza de Abastos, onde se pode degustar chourizo asado con cachelos.

Aloxamento en Negreira

Negreira é unha vila de tamaño medio, cunha oferta de aloxamento suficiente para a demanda do entroido, pero que se esgota rápido. Recoméndase reservar con antelación. Aquí algunhas opcións:

• Pensión A Cruz: situada na avenida de Compostela, a 5 minutos do centro. Habitacións dobre e individual. Limpa e accesible. Teléfono: 981 88 22 44.
• Casa Rural A Barcala: na parroquia de San Xiao, a 2 km do núcleo urbano. Ofrece aloxamento integrado nunha casa de labranza restaurada, con cea tradicional. Ideal para grupos. Web: casabarcala.gal.
• Hostal O Entroido: no centro da vila, preto da praza do Concello. Dispón de 10 habitacións con baño privado e wifi. Prezos moderados (50-70 € a noite).
• Camping de Negreira: a 1 km do centro, con parcelas para tendas e caravanas, ademais de bungalows de madeira. Abertos todo o ano. Recomendado para mochileiros.

Se se prefire unha maior oferta, pódese durmir en Santiago de Compostela (a 20 km) e desprazarse en coche ou autobús. Con todo, a experiencia completa do entroido recomenda aloxarse na vila para non perder nin un detalle.

Como chegar a Negreira

Negreira está situada no noroeste de Galicia, na provincia da Coruña. As principais vías de acceso son:

• En coche: desde Santiago de Compostela (20 km) tómase a estrada AC-543 (dirección Noia). O traxecto dura uns 25 minutos. Desde a Coruña (60 km) pódese ir pola AP-9 ata Padrón e despois pola AC-543. Desde Lugo (100 km) recoméndase a N-547 ata Santiago e logo a AC-543. Hai aparcadoiros habilitados no extrarradio da vila durante o entroido (sinais indicadores).
• En autobús: a liña Monbus conecta Santiago de Compostela (estación de autobuses) con Negreira, con varias frecuencias diarias (duración 35 min). Tamén hai servizos desde Noia e Muros. O prezo é de 4-5 € por traxecto.
• En tren: a estación de ferrocarril máis próxima é a de Santiago (estación de tren). Desde alí, autobús ou taxi (20 min).
• En avión: o aeroporto de Santiago (Lavacolla) está a 35 km. Alquile un coche ou colla un autobús directo (liña 6 ata Santiago e despois Monbus).

Unha vez en Negreira, a vila é pequena e camiñábel. Todos os puntos de interese do entroido están no centro histórico, así que non fai falta transporte interno. Recoméndase chegar con tempo o domingo, pois o desfile corta a avenida principal e créanse retencións.

Conclusión

O Entroido de Negreira, coas súas Marías como estandarte, é unha xoia do patrimonio inmaterial galego. Mestura de teatro popular, tradición agraria e festa desenfreada, ofrece ao visitante unha experiencia auténtica, lonxe dos entroidos masificados e comerciais. Coñecer a historia das Marías, saborear as fillóas nas rúas, durmir nunha casa rural e formar parte do desfile é un pracer que todo amante da cultura galega debería experimentar polo menos unha vez. A data está marcada no calendario: Non falte ao encontro coa ledicia máis antiga de Negreira.