O Entroido de Muros: tradición, ritual e vida
Unha das festas máis auténticas da Costa da Morte, onde o humor, a crítica social e a gastronomía se dan a man.
O Entroido de Muros é unha celebración de raigame popular que cada ano atrae a milleiros de visitantes ás rúas desta vila mariñeira da provincia da Coruña. Sen a pirotecnia nin os grandes orzamentos doutras festas, o Entroido de Muros conserva un espírito espontáneo e participativo que o converte nunha experiencia única. Durante varios días, os veciños e veciñas, así como os numerosos forasteiros que se achegan ata a vila, viven unha auténtica catarse colectiva onde o disfrace, a parodia e a esmorga son os protagonistas absolutos.
Historia e orixes
As orixes do Entroido de Muros pérdense no tempo. Como en gran parte de Galicia, estas festividades teñen raíces pagás que foron reinterpretadas pola cultura cristiá ao longo dos séculos. O Entroido, coñecido tamén como «antroido» ou «carnaval», era o período de excesos antes da Cincuenta Coresma. En Muros, a celebración adquiriu un carácter especialmente irreverente e transgresor, quizais como contrapunto á dureza da vida no mar.
Existen rexistros documentais que falan de celebracións de Entroido en Muros xa no século XVIII, aínda que a forma actual foi configurándose ao longo do XIX e XX. A figura do «Mecco» —un boneco grotesco que preside as festas e que remata queimado— é unha das máis emblemáticas. Tamén as «Comparsas» e «Murgas» teñen longa tradición, con letras que satirizan a política local, os conflitos sociais e os temas de actualidade.
Durante a ditadura franquista, o Entroido foi prohibido en moitos lugares, pero en Muros a xente mantivo a chama acesa con celebracións privadas e con certo espírito de resistencia. Trala chegada da democracia, a festa recuperou o seu pulo e hoxe é un dos entroidos máis senlleiros de Galicia, declarado Festa de Interese Turístico de Galicia.
Datas de celebración
O Entroido de Muros celébrase na semana anterior ao mércores de Cinsa, seguindo o calendario litúrxico. As datas varían cada ano, pero adoitan caer entre febreiro e marzo. En 2025, por exemplo, as festas principais terán lugar do 28 de febreiro ao 4 de marzo. O sábado, o domingo, o luns e o martes de Entroido son os días grandes, aínda que a programación adoita comezar o venres coa «Noite da Música» ou o «Pregón».
É importante consultar o programa oficial que publica o Concello de Muros unhas semanas antes, pois as actividades poden sufrir cambios puntuais. A vila énchese de cor e movemento, e cada xornada ten o seu propio carácter: o sábado é o día das comparsas infantís, o domingo dedicase aos grandes desfiles, o luns é o «Entroido de Rúa» e o martes culmina coa queima do Mecco e a sardiñada.
Programa de actividades
O programa do Entroido de Muros é amplo e variado, pensado para todas as idades. A continuación, descríbense os eventos máis salientables:
- Venres: Pregón de Entroido, a cargo dunha personalidade vencellada á vila. Segue a «Noite do Lume» con música popular e queima de foguetes.
- Sábado: Desfile infantil e de comparsas de barrio. Pola tarde, actos de murgas e grupos de animación. Pola noite, verbena na praza.
- Domingo: O gran desfile de Entroido, con carrozas, comparsas e centos de disfrazados. Concurso de disfraces individuais e por grupos. Premios ás mellores propostas.
- Luns: «Entroido de Rúa»: xogos tradicionais, obradoiros de máscaras e actividades infantís. Pola tarde, «Batalla de confetis» e música ao vivo.
- Martes de Entroido: Xornada de despedida. Pola mañá, chocolate e rosquillas. Pola tarde, cortejo fúnebre do Mecco e a súa queima na praza central. Despois, sardiñada popular e fin de festa con orquestra.
Os horarios exactos e o lugar de cada actividade publícanse no web municipal e nos carteis que se distribúen pola vila. Recoméndase chegar con tempo, especialmente o domingo, para gozar do desfile.
Gastronomía do Entroido
O Entroido é tamén unha festa para o padal. En Muros, a gastronomía típica destes días inclúe pratos contundentes e doces que non poden faltar. As filloas son as grandes protagonistas, tanto as doces como as salgadas (con chourizo ou torresmos). As orellas, espolvoreadas con azucre, e os buñuelos de vento son outras lambetadas habituais.
Nas rúas e nas casas, durante as festas é costume degustar o «lacón á feira» (lacón cocido con cachelos, chourizo e verzas) e o «pote de xabaril» ou o «raxo de porco». O marisco tamén ten presenza, pero o Entroido é máis ben tempo de carne. Non faltan as empanadas (de carne, de millo ou de atún) e as rosquillas.
O martes de Entroido, a xornada remata cunha sardiñada popular na praza, onde veciños e visitantes comparten as últimas brasas antes do comezo da Coresma. Acompañada de pan de millo e un viño da terra, a sardiña asada é o colofón gastronómico perfecto.
Aloxamento en Muros
Muros dispón dunha oferta de aloxamento variada, aínda que durante os días do Entroido é recomendable reservar con moita antelación, pois a vila énchese de visitantes. As opcións van desde pensiones e casas rurais ata pequenos hoteis con encanto.
- Pensión A Marina – No centro histórico, con habitacións sinxelas pero acolledoras. Prezos moderados. Ideal para ir a pé a todas as festas.
- Casa Rural O Muíño – A uns 2 km do centro, nun contorno natural. Perfecta para familias ou grupos que buscan tranquilidade.
- Hotel Pazo de Muros – Un antigo pazo restaurado, con servizos de calidade. Opción de luxo para quen queira gozar con comodidade.
- Apartamentos turísticos Rúa do Sol – Varias unidades con cociña completa, bo para estadías máis longas ou grupos.
Tamén hai posibilidade de aluguer de vivendas turísticas a través de plataformas dixitais. No caso de non atopar sitio en Muros, pódense buscar aloxamentos nas localidades próximas como Noia, Porto do Son ou Carnota, que están a 15-30 minutos en coche.
Como chegar a Muros
Muros está situado no fondo da ría de Muros e Noia, na comarca da Costa da Morte. A vila está ben comunicada por estrada, aínda que non ten estación de ferrocarril. As principais vías de acceso son:
- En coche: Desde Santiago de Compostela, tómase a autovía AC-11 ata Noia e despois a AC-550 ata Muros (uns 45 minutos). Desde A Coruña, a ruta máis directa é pola AC-551 e AC-550 (aproximadamente 1 hora e 15 minutos). Hai aparcadoiros públicos no borde da vila, aínda que recomendamos aparcar nas entradas e ir a pé, pois o centro se pecha ao tráfico durante as festas.
- En autobús: A empresa Monbús opera liñas regulares desde Santiago de Compostela e A Coruña con parada en Muros. A estación de autobuses está próxima ao centro. Hai servizos especiais durante o Entroido, pero convén consultar horarios e mercar billetes con adianto.
- En avión: Os aeroportos máis próximos son o de Santiago de Compostela (a 50 km) e o de A Coruña (a 60 km). Desde alí, pódese alugar un coche ou tomar un autobús.
Para quen queira gozar da paisaxe, chegar a Muros pola estrada costeira AC-550 é unha experiencia visual: cantís, praias e vistas da ría acompañan o percorrido. Unha vez en Muros, a mellor maneira de desprazarse é a pé, xa que a vila non é grande e as festas concéntranse na zona vella e na praza do Concello.