Entroido de Maceda: tradición dos Cigarróns

Entroido de Maceda: a forza dos Cigarróns

O Entroido de Maceda, no corazón da comarca de Allariz-Maceda, é unha das celebracións máis antigas e simbólicas de Galicia. Cada ano, milleiros de persoas acoden a esta vila ourensá para gozar dunha festa que mestura tradición, transgresión e identidade. O seu principal emblema son os Cigarróns, personaxes enmascarados que conxuran o espírito do carnaval rural galego. Neste artigo afondamos na súa historia, no programa de actos, na gastronomía típica, nas opcións de aloxamento e nas mellores rutas para chegar. Todo nun percorrido completo por un entroido que é Patrimonio Cultural Inmaterial de Galicia.

Historia dos Cigarróns e do Entroido de Maceda

A orixe dos Cigarróns remóntase a tempos inmemoriais, cando as comunidades rurais celebraban rituais de fertilidade e renovación coa chegada da primavera. En Maceda, esta tradición mantívose viva a través dos séculos, evolucionando pero conservando a esencia: a máscara como elemento de liberdade e crítica social. Os Cigarróns son figuras vistosas, con traxes cheos de cores, cascabeis e unha máscara de madeira ou cartón que representa rostros grotescos, ás veces con cornos ou trazos animais. Levan un pau ou bastón co que “asustan” aos asistentes, nun xogo simbólico entre o caos e a orde. A súa presenza é obrigada nas rúas de Maceda durante os días grandes do entroido, especialmente o sábado, domingo, luns e martes de Entroido. A Asociación de Cigarróns de Maceda, fundada a finais do século XX, traballa para preservar e transmitir esta herdanza, organizando obradoiros de elaboración de máscaras e traxes, e promovendo a participación dos máis novos. A historia oral conta que antigamente os mozos solteiros se disfrazaban para pedir aguinaldo polas casas, e co tempo foise configurando unha comparsa organizada que hoxe é o centro da festa.

Non se sabe con exactitude cando comezou a tradición, pero documentos do século XVIII xa recollen celebracións de entroido na zona. O que si é certo é que a represión franquista intentou prohibir estas manifestacións, pero os veciños de Maceda mantivéronas en segredo, nas adegas e nas leiras, ata que a democracia permitiu recuperalas con forza. Hoxe, o Entroido de Maceda é un referente do carnaval tradicional galego, xunto con outros como o de Xinzo de Limia ou Laza. Cada ano, a vila engalánase para recibir a centos de visitantes que queren vivir a experiencia única de ver a “saída dos Cigarróns”, con música de gaitas, tambores e bombos que acompaña a súa danza frenética. A tradición tamén inclúe a “queima do Meco”, un boneco que simboliza os males do ano vello e que se queima ao remate da festa, purificando o ciclo que comeza.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Datas e programa do Entroido de Maceda 2025

O Entroido de Maceda celébrase cada ano nas datas móbiles do carnaval, que dependen do calendario lunar. En 2025, as festas terán lugar do sábado 1 de marzo ao martes 4 de marzo, aínda que os actos previos comezan días antes. O programa oficial é variado e combina actos tradicionais con actividades para todos os públicos. A continuación, destacamos os momentos máis importantes:

Sábado de Entroido (1 de marzo)

Ás 17:00 horas, “A Roda dos Cigarróns” percorre as rúas principais, desde a Praza do Concello ata a Alameda. É o acto de apertura, onde os Cigarróns fan a súa primeira aparición pública, acompañados de charangas e xente disfrazada. Pola noite, verbena popular na Alameda con orquestras. Ás 24:00, “Noite da Máscara” no pavillón municipal, con concurso de disfraces e música.

Domingo de Entroido (2 de marzo)

Pola mañá, ás 12:00, “Desfile de Comparsas” con grupos de todo o municipio. Destaca a participación dos nenos e nenas do colexio, que fan as súas propias máscaras. Ás 17:00, “Gran Desfile dos Cigarróns” onde os Cigarróns realizan o seu percorrido principal, con paradas na igrexa e no Concello para bailar a “Muiñeira dos Cigarróns”. Pola noite, cea popular e baile na carpa.

Luns de Entroido (3 de marzo)

Día dedicado ás tradicións rurais. Ás 12:00, “O Enterro do Galo” (simbólico), unha parodia de funeral que percorre a vila. Ás 16:00, “Xogos tradicionais” na praza: carreiras de sacos, tiro de corda e o famoso “torneo de lanzamento de máscaras”. Polas rúas, os Cigarróns seguen a súa danza, e hai degustación de doces típicos.

Martes de Entroido (4 de marzo)

O día grande. Ás 12:00, “Misa dos Cigarróns” na igrexa de San Xoán, onde os Cigarróns entran no templo para pedir a bendición (unha tradición única en Galicia). Ás 17:00, “Gran Desfile Final” con todas as comparsas e Cigarróns. Ás 20:00, “Queima do Meco” na Alameda, seguida de fogos artificiais e verbena de despedida. Ao longo de todos os días, hai postos de comida ambulante con produtos locais, pulperías e postos de churros. Recoméndase consultar a páxina web do Concello de Maceda para os horarios exactos, xa que poden sufrir modificacións.

Gastronomía do entroido macedano

O entroido é tempo de abundancia, e en Maceda a gastronomía é parte fundamental da festa. Pratos tradicionais como o cocido galego con grelos, chourizo, lacón, costela e pataca, que se prepara nos fogares e en restaurantes da vila. Tamén son típicos os callos (callos de vaca con garavanzos e pemento) e o raxo con patacas. Durante as festas, as rúas énchense de postos de churros con chocolate, orellas de entroido (un doce crujiente) e flores de entroido, feitas con masa frita en aceite e espolvoreadas con azucre. A repostería máis emblemática son as filloadas (crepes galegos) e as rosquillas de anís. Para beber, non pode faltar o viño da Ribeira Sacra ou o licor de café, e nas tabernas tradicionais ofrecen queimada (con aguardiente e herbas) feita en rito, con esconxuro incluído. Os restaurantes locais adoitan ofrecer menús especiais de entroido, así que é recomendable reservar con antelación. A praza de abastos de Maceda tamén vende produtos frescos para quen queira preparar os seus propios pratos.

Entre as receitas máis arraigadas están as sopas de allo, que se toman para entrar en calor nas madrugadas festivas, e o pemento de Padrón frito (aínda que non é de Padrón, o cultivo na zona dá moitos pementos). Os postres inclúen a tarta de Santiago (moi popular en toda Galicia) e o bica de manteiga, un doce típico das festas. Non deixes de probar as crespóns (unha especie de orellas máis finas) e as bolas de carne que se venden nas pulperías. En Maceda, a gastronomía é un reflexo da cultura rural: sinxela pero saborosa, baseada en produtos de tempada e receitas transmitidas de xeración en xeración.

Aloxamento en Maceda e arredores

Maceda dispón dunha oferta de aloxamento limitada pero de calidade, ideal para quen queira gozar plenamente do entroido sen ter que desprazarse. O máis destacado é a Casa Rural A Seara, con capacidade para 10 persoas, situada a 5 minutos do centro. Outra opción é a Pensión Casa Pepiña, no núcleo urbano, con habitacións dobre e individual. Tamén hai a Residencia de Tempo Libre de Maceda (xestionada pola Xunta), que adoita abrir durante o entroido, pero require reserva anticipada. Para os que buscan máis confort, o Hotel Oca Vila de Allariz está a só 12 km, en Allariz, unha vila declarada conxunto histórico-artístico. Outras opcións son as casas de turismo rural nas parroquias de Maceda, como Casa do Cabo en Arcos, ou Casa da Fonte en Pías. A maioría dos aloxamentos ofrecen descontos para grupos e estancias de varios días. Recoméndase reservar con meses de antelación, especialmente para os días do entroido, xa que a demanda é alta. No Concello de Maceda (tel. 988 34 00 11) ofrecen información sobre aloxamentos dispoñibles.

Para os que prefiren acampar, hai unha área de autocaravanas habilitada na entrada da vila, con servizos básicos. Tamén se pode durmir en albergues xuvenís de Ourense cidade (a 25 km) ou en casas particulares que ás veces alugan cuartos durante o entroido (consulta plataformas como Airbnb). A oferta é variada pero pequena, por iso o mellor é planificar con tempo.

Como chegar a Maceda

Maceda está situada no centro-leste da provincia de Ourense, ben comunicada por estrada e con opcións de transporte público.

En coche

Desde Ourense cidade, tómase a N-525 dirección Monforte de Lemos, desvío na altura de Allariz pola OU-101 ata Maceda (uns 25 minutos). Desde o sur (Pobra de Trives), pola OU-536. Desde o norte (Lugo), pola N-540 ata Monforte e despois N-525. Desde Santiago de Compostela, autovía A-52 ata Allariz e despois OU-101. Maceda está ben sinalizada. Durante o entroido, habilitan aparcadoiros disuasorios nos arredores (campo da feira e polígono industrial), con buses lanzadeira ata o centro.

En autobús

Existen servizos regulares de autobús desde Ourense (empresa Monforte, liña Ourense-Maceda-A Rúa) con varias frecuencias diarias. A parada está na estación de autobuses de Maceda, na rúa do Concello. Desde outras cidades galegas, hai conexións con Ourense e alí enlazar. Recoméndase consultar horarios en www.monbus.es (ou a empresa Monforte). Durante o entroido, adóitanse reforzar as liñas.

En tren

A estación de tren máis próxima é a de Ourense (estación intermodal), con conexións de alta velocidade (AVE) desde Madrid, Vigo, A Coruña, etc. Desde Ourense, hai autobuses a Maceda (30 minutos). Tamén hai unha parada de tren rexional en Monforte de Lemos, pero desde alí hai que coller autobús.

En avión

O aeroporto máis próximo é o de Ourense (non ten voos comerciais), así que as opcións son o aeroporto de Santiago (a 1 hora 40 min en coche) ou Vigo (a 1 hora 20 min). Desde eles, alugar coche ou autobús ata Ourense. Tamén o aeroporto de Porto (Portugal) está a 2 horas 30 min, con voos low cost, e boa opción para viaxeiros internacionais.

Unha vez en Maceda, a vila é pequena e pódese percorrer a pé. Para os que veñen en coche, o centro pétase durante os desfiles, así que recoméndase aparcar nos arredores e camiñar.

A máxica tradición dos Cigarróns: un legado vivo

En definitiva, o Entroido de Maceda e a súa tradición dos Cigarróns son moito máis que unha festa: son unha afirmación de identidade, un ritual de comunidade e unha

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas