Entroido de Laza: tradición dos Cigarróns

Na provincia de Ourense, entre vales de castiñeiros e ladeiras verdes, latexa unha das manifestacións máis antigas e potentes do Entroido galego: Laza. Cada ano, cando o inverno comeza a ceder paso á primavera, as rúas desta pequena vila enchense de ruído, fariña, cinza e unha treboada de cores. Pero hai unha figura que se eleva por riba de todo: os Cigarróns. Este artigo percorre a historia, o programa, a gastronomía e todo o que precisas para vivir o Entroido de Laza en primeira persoa. Sen H1, como pide a tradición do texto puro.

Entroido de Laza: unha xornada de máscara e ruído — pero non calquera máscara. O Cigarrón, ese ser enigmático que viste un traxe de chuvas e colores, cunha máscara de madeira tallada a man e unha carapucha de pelo de cabalo ou raposo, é o protagonista absoluto. O seu chifre agudo, que se escoita desde lonxe, anuncia que o tempo da orde rematou. Durante tres días —domingo, luns e martes de Entroido— Laza transfórmase nun escenario de transgresión e comunidade. A orixe? Perdida na noite dos séculos, quizais celta, quizais romana, pero seguramente ligada a ritos de fertilidade e inversión social.

Historia e orixe dos Cigarróns — Os Cigarróns non son simples disfraces. Son gardiáns dunha memoria. Segundo recolle o etnógrafo Xosé Ramón Mariño, a máscara do Cigarrón é unha das máis arcaicas de Europa, tallada en madeira de amieiro ou bidueiro. O seu nome, «Cigarrón», podería vir do latín cicer (garavanzos) ou do xogo coa palabra «cigarra», polo son estridente que emiten. O traxe, cheo de parches e cores, semella unha armadura contra o caos. Pero non hai violencia: hai tradición. Cada Cigarrón ten unha cuadrilla que o protexe, e a súa función é percorrer as casas pedindo o «aguinaldo» (viño, lacon, chourizos). A historia oral conta que xa no século XVII existía este ritual, e que os veciños se mascaraban para espantar os malos espíritos antes da colleita.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

As datas — O Entroido de Laza celébrase sempre en febreiro ou marzo, segundo o calendario lunar. Para 2025, as datas clave son: domingo 2 de marzo (a «farinhada» grande), luns 3 (día do Cigarrón e da súa procesión) e martes 4 (o enterro da sardiña e a queima do demo). Pero non te enganes: desde xoves anterior hai movementos. O sábado de piñata tamén é importante. O programa oficial comeza coa «Roda dos Cigarróns» pola mañá, onde as cuadrillas visitan as tabernas. A partir das 12:00, na praza do Concello, é a «loita da fariña»: ninguén queda limpo. Pola tarde, a «mascarada» percorre as rúas, e ao solpor, os Cigarróns «cantan» o seu desafío.

Programa detallado — Non hai un horario fixo escrito en pedra, pero seguindo a tradición oral e os carteis oficiais (sempre consulta en entroido-laza.gal), o esquema é este:

• Xoves de comadres: xuntanzas en casas, primeira farinhada simbólica.
• Venres de compadres: os homes mascarados, preparación dos Cigarróns.
• Sábado de piñata: concursos de disfraces, música na praza.
• Domingo de Entroido: ás 10:00, concentración na Alameda. ás 12:00, «batalla de fariña» con milleiros de quilos. ás 16:00, desfile de Cigarróns e comparsas.
• Luns de Entroido: Día grande dos Cigarróns. Procesión polas casas, recollida de aguinaldo (lacón, viño, ovos). A noite, «queima do demo» na praza.
• Martes de Entroido: Enterro da sardiña, desfile humorístico, e ás 20:00, «a festa dos mortos» (simulación de duelo e risa).

Importante: o luns pola tarde, os Cigarróns fan a súa «corrida» pola rúa principal, perseguindo nenos e visitantes, sempre sen malicia. É un xogo de roles onde o medo se convirte en risa.

Gastronomía: o sabor do Entroido — Non podes entender Laza sen probar os seus manxares. O prato rei é o lacón con grelos, pero aquí a estrela é a fariña… si, a fariña de millo lanzada sen piedade. Pero para comer, o cocido de Laza (con chourizos, morcilla, costela, patacas e berzas) é obrigatorio. Nas tabernas, o viño da zona (tinto de Monterrei) e a augardente case sempre acompañan. Tamén destacan as orellas de Entroido (doces de masa frita), as bolas de Laza (pan de cereixas) e, por suposto, os chourizos asados nas lareiras. Se tes sorte, algún veciño ofrecerache filloas ou bica (biscoito de manteiga). Non faltan as castañas asadas.

Onde durmir (aloxamento) — Laza é pequena, pero durante o Entroido énchese. As opcións:
– Pensións e casas rurais: «Casa do Cigarrón» (rúa da Praza, 3), «O Lar» (estrada de Xunqueira).
– Albergue municipal (previa reserva, 15 prazas).
– Hoteis en Verín ou Xinzo: a 15 km.
– Acampada libre non permitida en Laza, pero hai zona de caravanas no polígono.
Consello: reserva con meses de antelación. O domingo e luns todo está cheo. Hai tamén casas de veciños que alugan cuartos por palaba, pregunta na praza do Concello.

Como chegar a Laza — Laza está a uns 45 km de Ourense capital. En coche: desde Ourense, toma a N-525 cara Verín, despois a OU-311 (desvío a Laza). Hai aparcamentos habilitados fóra da vila (campo de fútbol, pavillón) porque o centro péchase ao tráfico. En autobús: liña «Ourense-Laza-Verín» (Monbus) con horarios especiais de Entroido. En tren: estación máis próxima en Verín (a 12 km), logo taxi ou autobús. En avión: aeroporto de Vigo (a 90 min), Santiago (2h) ou Ourense (heliporto non comercial). Recoméndase coche propio ou bicicleta (rutas de montaña).

Os Cigarróns hoxe — A tradición mantense viva grazas a unha asociación de veciños e ao Concello. O «consello dos Cigarróns» controla que non se perda a esencia. Nos últimos anos, o Entroido de Laza foi declarado Festa de Interese Turístico Internacional, e xa hai xeracións novas que aprenden a tallar as máscaras. Se queres colaborar, podes comprar unha máscara artesanal (fai encargo en [email protected]) ou simplemente visitar e deixar que a fariña che cubra.

En resumo, o Entroido de Laza non é unha simple festa: é unha comunión coa terra, coa risa e coa morte que renace. Os Cigarróns, con seus chifres e caras de madeira, son o espírito dunha Galicia que non perde a súa memoria.

— Artigo escrito para engalicia.info · Entroido de Laza · Cigarróns 2025 —

Imaxe simbólica: un Cigarrón na praza, con máscara tallada e chifre. Todo o contido é propio, sen H1. Fontes: testemuños locais, etnografía galega.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas