Carnaval de Verín: entroido con pantallas e boteiros

No corazón da comarca de Monterrei, Verín convértese cada ano nun escenario único onde a tradición máis antiga de Galicia se funde coa festa. O Carnaval de Verín, coñecido como o Entroido das Pantallas e dos Boteiros, non só é unha celebración de disfraces e música, senón un ritual que conecta o presente co pasado máis remoto. Quen o vive por primeira vez descobre que aquí a máscara non é un simple adorno: é unha herdanza que fala de fertilidade, de ciclos naturais e de identidade. Entre o son dos cencerros e o balancín das pantallas, a vila entrégase a días de tolemia controlada, de sabores intensos e de xentes que veñen de todas as partes para ser parte deste legado vivo.

O Entroido de Verín non se pode entender sen as súas dúas figuras emblemáticas: as pantallas, esas máscaras de tea metálica que cobren o rostro e que, con movementos rituais, afastan os malos espíritos, e os boteiros, personaxes ataviados con cencerros que, a base de ruído e brincos, espertan a terra do letargo invernal. Neste artigo percorremos a historia, as datas, o programa, a gastronomía, as opcións de aloxamento e como chegar a un dos entroidos máis senlleiros de Galicia.

Historia

As orixes do Entroido de Verín son difusas, como case todo o que ten que ver coas celebracións precristiás. Porén, a maioría dos estudosos sitúan as súas raíces nos ritos celtas de fertilidade e de paso do inverno á primavera. As pantallas, que son máscaras de arame con forma de ollos e boca, poderían representar seres do alén ou espíritos protectores. O seu movemento continuo, de lado a lado, lembra a danza dos mortos que volven para lembrar aos vivos a inevitabilidade do ciclo natural. Xa no Medievo, a Igrexa tentou prohibir estes rituais, pero a forza da tradición fixo que sobrevivisen, transformándose nunha mestura de paganismo e cristianismo.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O boteiro, por outra banda, viste un traxe cheo de cencerros de distintos tamaños. A súa función orixinal era escorrentar os malos espíritos e, ao mesmo tempo, espertar os campos para que producisen boas colleitas. Co paso dos séculos, a figura foise enriquecendo: hoxe, o boteiro leva unha máscara de cera ou de madeira, un pano na cabeza e unha vara de madeira coa que marca o ritmo. A pesar das transformacións, a esencia mantense: é un personaxe que xera caos e alegría, que rompe a orde establecida durante uns días e que, ao facelo, purifica a comunidade.

No século XX, o Entroido de Verín estivo a piques de desaparecer. A emigración e a imposición de costumes urbanos fixeron que moitas das prácticas tradicionais se perdesen. Pero a partir dos anos 80, un movemento de recuperación impulsado por asociacións culturais e polo Concello de Verín logrou reavivar a festa. Hoxe, está declarado Festa de Interese Turístico de Galicia e aspira a ser recoñecido como Ben de Interese Cultural. As pantallas e os boteiros volveron ás rúas con máis forza que nunca, e cada ano son máis os que se suman a esta celebración única.

Datas

O Entroido de Verín celébrase nas datas móbiles que marca o calendario litúrxico, xeralmente entre febreiro e marzo. O día grande é o Martes de Carnaval, pero as actividades comezan a semana anterior co tradicional Xoves de Compadres e seguen co Domingo de Coros, o Luns de Carnaval e finalizan o Mércores de Cinza co enterro da sardiña. No ano 2025, por exemplo, o Entroido cae do 27 de febreiro ao 5 de marzo, pero é recomendable consultar a páxina oficial do Concello para confirmar as datas exactas, xa que cada ano varían segundo a Pascua.

Programa

O programa oficial do Entroido de Verín é amplo e variado, con actividades para todas as idades. Aínda que se publica cada ano con detalles, a estrutura básica é a seguinte:

Xoves de Compadres é o día da muller. As verinenses saen á rúa con pantallas e monicreques que representan figuras masculinas, nunha tradición que invirte os roles sociais. Pola tarde, hai un concurso de pantallas no que se premia a orixinalidade e a tradición.

Venres e Sábado hai actividades infantís, obradoiros de máscaras e concertos. O Domingo de Coros é o desfile principal de comparsas, charangas e grupos de gaitas. A música enche cada recuncho da vila e a xente baila ata o esgotamento.

O Luns de Entroido é o día dos disfraces individuais e de grupo. Pola tarde, hai un concurso no pavillón municipal. Pero sen dúbida, o Martes de Carnaval é o momento máis agardado: pola mañá, os boteiros percorren as rúas facendo soar os seus cencerros, e polas pantallas saen en procesión. Á noite, a festa continúa coa «Noite das Pantallas», na que se entregan os premios e hai verbena.

Finalmente, o Mércores de Cinza despedimos o Entroido co enterro da sardiña, un acto simbólico no que se queima unha sardiña de cartón e se entoa unha cantiga de despedida. É un momento agridoce, pero que deixa o sabor de querer repetir ao ano seguinte.

Gastronomía

O Entroido de Verín non sería completo sen a súa gastronomía. As filloas, as orellas, o lacón e o viño de Monterrei son os protagonistas. Pero hai un prato que brilla con luz propia: o cocido do Entroido, con grelos, chourizos, costela e, por suposto, a pantalla de porco (non confundir coa pantalla da máscara). O porco é o animal totémico destas datas, e todo nel se aproveita.

As filloas son as sobremesas reinas. En Verín, fanse finas e doces, acompanhadas de mel ou azucre. As orellas fritidas e espolvoreadas con canela son outro clásico. Tamén son habituais os rosquillas de anís e os churros que se venden nas barracas da feira.

Para beber, o viño de Monterrei é imprescindible. Os tintos da Denominación de Orixe, con variedades como a mencía ou a brancellao, maridan á perfección coa carne do cocido. E para os que prefiren algo máis suave, a augardente de herbas feita artesanalmente na comarca é un bo remate para as comidas copiosas.

Non faltan tampouco as pulperías que abren as súas portas durante estes días, ofrecendo polbo á feira con cachelos e pemento. A combinación do Entroido e a gastronomía tradicional converte Verín nun destino perfecto para os amantes da boa mesa.

Aloxamento

Verín dispón dunha oferta variada de aloxamentos, aínda que é recomendable reservar con antelación, xa que durante o Entroido a demanda disparase. Entre as opcións destacan:

• Hoteles urbanos: como o Hotel España, o Parador de Verín (antigo mosteiro) ou o Hotel Villa de Verín. Ofrecen confort e proximidade ao centro histórico.
• Casas rurais: nos arredores, como as da zona de Monterrei, Vilardevós ou Riós. Son ideais para grupos que buscan tranquilidade e contacto coa natureza.
• Pensións e hostais: na vila hai varias pensións familiares de prezo moderado, como a Pensión Residencia O Carballo ou a Casa do Mestre.
• Apartamentos turísticos: cada vez máis oferta, con apartamentos completos para estancias curtas.

O prezo medio por noite nun hotel de tres estrelas ronda os 60-80 € en fin de semana de Entroido, mentres que as casas rurais poden custar entre 100 e 200 € por noite para grupos de ata 6 persoas. Para quen viaxa con orzamento axustado, as pensións ofrecen habitacións dende 30 €. Aconsellamos buscar aloxamento a través de plataformas locais ou contactando directamente coa Oficina de Turismo de Verín (teléfono: 988 41 01 00).

Como chegar

Verín está situada no sueste da provincia de Ourense, a escasa distancia da fronteira con Portugal (Chaves). Acceder á vila é sinxelo tanto en coche como en transporte público:

• En coche: Desde Ourense, coller a A-52 (autovía das Rías Baixas) ata o km 155, saída Verín. Desde Madrid, a A-52 en dirección Ourense e despois a saída Verín. Desde Portugal, pola N-103 desde Chaves (a 15 km).
• En autobús: A empresa Monbús ten conexións diarias desde Ourense, Santiago, Vigo e Madrid. A estación de autobuses de Verín está na rúa do Paseo.
• En tren: A liña de ferrocarril Ourense-Puebla de Sanabria ten parada en Verín. A estación está a uns 2 km do centro, pero hai servizo de taxis e autobuses urbanos.
• En avión: O aeroporto máis próximo é o de Vigo-Peinador (a 140 km) ou o de Santiago-Rosalía de Castro (a 180 km). Desde alí, pódese coller un autobús directo a Verín ou alugar un coche.

Unha vez en Verín, o centro histórico é peonil e pódese percorrer a pé sen problema. Durante o Entroido, recoméndase aparcar nas zonas habilitadas nas aforas (campo da feira, polígono de Pazos) e acceder a pé ou en transporte urbano gratuíto que o Concello pon en marcha

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas