Carnaval de Tui: desfiles na fronteira con Portugal

Historia dunha tradición transfronteiriza

O Carnaval de Tui é unha das manifestacións festivas máis senlleiras do sur de Galicia, cunha historia que se remonta a séculos atrás. A súa singularidade vén marcada pola posición xeográfica da vila, na marxe dereita do río Miño, fronte á cidade portuguesa de Valença do Minho. Esta proximidade non só favoreceu o intercambio comercial e cultural, senón que dotou ao entroido tudense dun carácter binacional único.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

As primeiras referencias escritas ao entroido en Tui datan do século XVI, cando as autoridades eclesiásticas e civís denunciaban os excesos de “máscaras e mojigangas” durante os días previos á Coresma. Con todo, a festa foi evolucionando, incorporando elementos das tradicións portuguesas (como os “caretos” ou os “compadres”) e galegas (como as “comparsas” e “charangas”).

Durante a ditadura franquista, o carnaval foi prohibido ou restrinxido, pero en Tui nunca se apagou completamente: as máscaras saían ás rúas de xeito clandestino, e as familias preparaban os seus propios disfraces con roupa vella. Coa democracia, a festa renaceu con forza, e dende 1985 a organización corre a cargo do Concello de Tui coa colaboración das asociacións veciñais e culturais. Hoxe, o Carnaval de Tui é Fiesta de Interese Turístico de Galicia e considerada un dos entroidos máis auténticos do noroeste peninsular.

Un dos fitos históricos máis lembrados foi a “Ponte dos Farrapos” nos anos 90, cando centos de persoas cruzaban a fronteira vestidas con disfraces improvisados, nunha mostra de irmandade luso-galaica. Esta tradición mantense viva na actualidade, aínda que cun formato máis organizado. Cada ano, a comisión de festas escolle un tema central que inspira os desfiles, as carrozas e as actuacións musicais.

Datas e programa para o 2025

O Carnaval de Tui celébrase nas datas móbiles do entroido, sempre unha semana antes do Mércores de Cinza. Para 2025, as festas centrais están previstas do 28 de febreiro ao 5 de marzo, aínda que os actos previos comezan xa o sábado anterior coa “Sardiñada Popular” e o “Enterro da Sardiña”, que dá inicio á conta atrás.

Programa resumido (suxeito a cambios)

• Venres 28 de febreiro: “Noite das Comparsas” con actuacións de grupos locais e portugueses na Praza da Inmaculada. Apertura das barracas populares.
• Sábado 1 de marzo: Gran desfile infantil (11:00 h) desde o Parque do Malecón ata a Alameda. Pola tarde (18:00 h), desfile de carrozas e comparsas co percorrido habitual: rúa Calvo Sotelo, Praza de San Fernando e avenida da Concordia.
• Domingo 2 de marzo: “Día do Entroido Rural” con exposición de disfraces tradicionais, obradoiros de máscaras no Mercado Municipal e actuacións de grupos folclóricos. Á noite, verbena con orquestra “Tango” na Alameda.
• Luns 3 de marzo: “Luns de Entroido” destacado polos desfiles escolares e a “Batalla de Flores” (17:30 h). Ao remate, queima do “Meco” na ponte internacional.
• Martes 4 de marzo: Xornada grande: Gran desfile xeral (17:00 h) con participación de máis de 20 comparsas e 15 carrozas. Premios ás mellores fantasías e coreografías. Pola noite, concurso de disfraces individuais na Casa da Xuventude.
• Mércores 5 de marzo: “Enterro da Sardiña” e peche do carnaval con degustación de sardiñas asadas e viño do Condado na ribeira do Miño.

O programa completo pode consultarse na páxina web do Concello de Tui (www.tui.gal) ou na oficina de turismo local. Moitos actos son de balde e todos están abertos ao público, incluíndo visitantes portugueses e do resto de Galicia.

Gastronomía de entroido con sabor a raia

O entroido en Tui non sería completo sen a súa oferta gastronómica, que mestura receitas galegas e portuguesas. As tapas e pratos típicos poden degustarse nos bares e restaurantes do centro histórico, así como nas barracas habilitadas durante as festas.

Os doces de carnaval: destacan as “orellas” (fritas con canela e azucre), as “fillas” (crepes finas) e os “churros” con chocolate. Pero a especialidade local son as “bicas” (rosquillas de anís) e os “bolos de entroido”, feitos con fariña, ovos e licor café.

Pratos salgados: non pode faltar o “coello ao estilo de Tui” con arroz e castañas, ou o “bacallau ao forno” con patatas. Nos días de desfile, as pulpeiras instalan os seus postos de “pulpo á feira” na Alameda, e as adegas da zona ofrecen viños da Denominación de Orixe Rías Baixas, especialmente os brancos da subzona do Condado.

Influencia lusa: debido á proximidade con Portugal, é común atopar “pasteis de nata” e “bifanas” (entrepans de porco) nos postos ambulantes. Moitos tudenses cruzan a ponte para mercar produtos típicos en Valença, como os “licores de azar” ou os “queijos da Serra”. Durante o carnaval, esta fusión gastronómica é aínda máis evidente, con menús especiais nos restaurantes que inclúen pratos dos dous países.

Para quen queira unha experiencia completa, recoméndase a “Ruta de Tapas de Entroido” que organiza a Asociación de Hostaleiros de Tui, con degustacións por 3 euros en máis de 20 establecementos. O horario habitual das barracas é de 12:00 a 23:00 h durante os días festivos, con música ambiente e actuacións de charangas.

Aloxamento na vila e arredores

Dada a afluencia de visitantes (estímase que máis de 30.000 persoas participan nos días grandes), é recomendable reservar aloxamento con antelación, especialmente se se pretende durmir en Tui ou nas localidades próximas.

No centro histórico: o “Parador de Tui” é unha opción de luxo, un antigo pazo restaurado con vistas ao río Miño (prezos desde 120 €/noite). Tamén hai pensións como a “Pensión Tui” (rúa Flores) ou “Hostal Rías Baixas” (rúa Calvo Sotelo), con tarifas entre 40 e 60 €/noite en fin de semana de carnaval.

Fóra do centro: a “Casa Rural O Souto” (a 2 km) e “Hotel Miño” (a 1 km) ofrecen habitacións con aparcadoiro. Para grupos, as “Casas de Aldea” na parroquia de Areas son ideais (capacidade para 6-8 persoas, desde 80 €/noite).

Alternativas en Portugal: Valença do Minho está a só 5 minutos en coche, e alí hai hoteis como o “Hotel Valença” ou a “Pousada de Juventude” con prezos máis económicos (desde 30 €/noite). Moitos asistentes optan por durmir do outro lado da fronteira e cruzar a pé para gozar do carnaval.

Recoméndase consultar plataformas de reservas online ou contactar coa Oficina de Turismo de Tui (tfno: +34 986 603 825) para obter unha lista actualizada de aloxamentos dispoñibles. Durante o entroido, algúns particulares alugan habitacións ou pisos, pero sempre con regulación municipal.

Como chegar a Tui: ben comunicada na raia

Tui está situada no suroeste de Galicia, na comarca do Baixo Miño, e é facilmente accesible desde distintos puntos de España e Portugal.

En coche

Desde Vigo (25 min) tómase a AP-9 (saída 5B) ou a N-550. Desde Santiago de Compostela (1 h 15 min) pola AP-9. Desde Ourense (1 h) pola A-52. Desde Porto (1 h 30 min) pola A3 e A28 ata Valença, e logo cruzando a ponte internacional. Hai amplos aparcadoiros disuasorios sinalizados (P1, P2, P3) durante o carnaval, con servizo de autobuses lanzadeira gratuitos ao centro.

En autobús

A empresa Monbus ofrece liñas regulares desde Vigo (cada 30 minutos, duración 35 min, prezo 3,50 €), Santiago, Pontevedra e Ourense. A estación de autobuses está a 5 minutos a pé do centro. Durante o carnaval, refórzanse as frecuencias. Tamén hai servizo desde Porto con Flixbus (2 h, desde 8 €).

En tren

Renfe opera a liña Vigo–Tui (cada 2 horas, duración 30 min, prezo 4,25 €). A estación de tren atópase no barrio da Arzúa, a 15 minutos andando do casco histórico. Non hai conexión directa desde Portugal, pero si desde Vigo con enlace.

En avión

Os aeroportos máis próximos son Vigo (25 km), Porto (45 km) e Santiago (90 km). Desde Vigo, hai autobuses directos e aluguer de coches. O aeroporto de Porto é moi recomendable para visitantes internacionais, con voos de baixo custo e conexión por autobús ata Valença (1 h) e despois a pé ou en taxi ata Tui.

A pé (desde Portugal)

Moitos asistentes chegan camiñando desde Valença a través da ponte internacional do Miño, un paseo de 15 minutos con vistas espectaculares. Esta é a opción máis auténtica e recomendada para sentir o espírito transfronteirizo do carnaval.