Ruta del queso San Simón da Costa: el ahumado de la montaña lucense

Introdución

No corazón da montaña lucense, entre os concellos de Castro de Rei, Vilalba e Mondoñedo, agroma un dos tesouros gastronómicos máis emblemáticos de Galicia: o queixo San Simón da Costa. Esta peza láctea, elaborada con leite de vaca de raza frisoa e sometida a un coidadoso proceso de afumado con madeira de bidueiro, alberga un sabor único que evoca os lumes de lareira e a paisaxe verde dos Ancares. A súa Denominación de Orixe Protexida (DOP) avala unha tradición centenaria que hoxe podemos percorrer a través da ruta do queixo San Simón, un percorrido que combina visitas a queixerías artesanais, degustacións en restaurantes locais e a compra directa do produto.

Máis alá do simple queixo, esta experiencia convídanos a entender o vínculo entre o home, o gando e a terra. Cada queixo, coa súa codia amarelenta e interior cremoso, conta a historia dun microclima húmido e frio que favorece a súa curación. O afumado, elemento diferencial, non só proporciona aromas defumados senón que actúa como conservante natural, dando ao San Simón unha personalidade inconfundible. Neste artigo, guiareiche polos lugares clave desta ruta, onde o queixo é protagonista e onde poderás saborealo en pratos tradicionais e innovadores.

Ruta do queixo San Simón: paradas imprescindibles

A continuación detallamos os cinco puntos esenciais que non podes perder na túa viaxe polo Lugo queixoso. Cada un deles ofrece unha perspectiva distinta: dende a artesanía máis pura ata a cociña de autor, pasando por tendas especializadas. Anota, porque aquí os sentidos espertan.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Queixería Airas Moniz (Castro de Rei)

Esta queixería familiar, situada na parroquia de San Simón da Costa (de aí o nome do queixo), é o punto cero da ruta. Con máis de 30 anos de tradición, na súa planta de produción pódese observar o proceso completo: desde a muxidura ata o afumado en secadoiros naturais. A visita guiada (consulta horarios) inclúe explicación sobre a calidade do leite e a importancia da madeira local. Ao final, a tenda vende queixo en diferentes estados de maduración (desde o fresco ata o curado).

• Prato estrela: Queixo San Simón curado con marmelada de castañas e pan de centeo.
• Prezos orientativos: Visita guiada 5 € (con degustación incluída); queixo fresco 12 €/kg, curado 18 €/kg.
• Horarios: Luns a venres de 10:00 a 13:00 e de 16:00 a 18:00. Sábados só mañá (con cita previa). Pechado domingos.

Restaurante O Fiadeiro (Vilalba)

No centro de Vilalba, este restaurante de longa tradición converteu o queixo San Simón nun dos seus sinais de identidade. A cociña combina receitas clásicas con toques vangardistas. O ambiente acolledor, con lareira no inverno, fai que sexa parada obrigada. Aquí o queixo non é un simple acompañante, senón a base de elaboracións como croquetas ou fondue.

• Prato estrela: Fondue de queixo San Simón con pan de Cea, pataca cocida e embutidos da zona.
• Prezos orientativos: Ración de fondue 14 €; menú do día con prato a base de queixo 22 €. Sobremesa de queixo con mel 6 €.
• Horarios: Mediodía de 13:00 a 16:00; ceas de 20:30 a 23:00. Pechado luns.

Casa do Queixo (Mondoñedo)

No fermoso casco histórico de Mondoñedo, esta tenda e sala de degustación é un templo para os amantes dos lácteos. Con estantes ateigados de variedades de queixo galego, o San Simón é o rei. O propietario, un auténtico queixeiro, ofrece catas comentadas e maridaxes con viños da Ribeira Sacra. O espazo permite sentar e gozar dunha táboa seleccionada.

• Prato estrela: Táboa mixta con queixo San Simón afumado, queixo tetilla e queixo do Cebreiro, acompañada de membrillo e noces.
• Prezos orientativos: Táboa para dúas persoas 18 €; cata comentada 12 € por persoa (inclúe 4 queixos e viño). Queixo San Simón en peza 14 €/kg.
• Horarios: De martes a sábado de 10:30 a 14:00 e de 17:00 a 20:00. Domingo mañá. Pechado luns.

Taberna do San Simón (Lugo cidade)

Na capital lucense, esta taberna moderna pero con espírito tradicional rende homenaxe ao queixo da montaña. O local aposta pola cociña de produto, con tapas e racións creativas. Ideal para unha parada rápida ou unha cea informal. O queixo aparece en formas insospeitadas: en crema para untar, frito con mel, ou gratinado sobre lacón.

• Prato estrela: Lacón con grelos gratinado con queixo San Simón e pemento da Vera.
• Prezos orientativos: Tapa de crema de queixo 5 €; ración de lacón gratinado 11 €; postre de queixo con mermelada de framboesa 4,50 €.
• Horarios: De martes a sábado de 12:00 a 16:00 e de 20:00 a 23:30. Domingo só mediodía. Pechado luns.

Queixería do Courel (Folgoso do Courel)

Saíndo un pouco da ruta principal pero dentro da provincia de Lugo, esta queixería artesanal nas montañas do Courel produce un San Simón de pequena tirada, con leite de vacas alimentadas en pastos naturais. O afumado faise lentamente con madeira de carballo e castiñeiro, dando un sabor máis intenso. A visita é máis rústica pero inesquecible.

• Prato estrela: Queixo San Simón do Courel en aceite de oliva e herbas aromáticas (para untar).
• Prezos orientativos: Queixo afumado 16 €/kg; visita con degustación 4 €. Só se vende en pezas enteiras ou medias.
• Horarios: Con cita previa (tlf. 982 87 65 43). Normalmente mañás de luns a sábado.

Pratos estrela con queixo San Simón que non podes perder

Aínda que cada establecemento ten a súa especialidade, hai elaboracións que se repiten con maestría en toda a ruta. A fondue de queixo San Simón é un clásico: derreter as pezas curadas nun cauldron con viño branco e allo, acompañado de pan e pataca cocida. Outro acerto é o lacón con grelos gratinado, onde o queixo fundido aporta un contrapunto defumado ao salgado do lacón. Para os amantes do crujiente, as croquetas de San Simón (con bechamel e queixo) son imprescindibles, así como as tortiñas de queixo con cebola caramelizada. E non esquezas o maridaxe: un viño branco Godello ou un tinto Mencía da Ribeira Sacra potencian os matices do afumado.

Prezos orientativos xerais

Para facer un orzamento da ruta, aquí tes unha guía de prezos medios:

• Peza de queixo San Simón fresco (1 kg): entre 10 e 14 €.
• Peza de queixo San Simón curado (1 kg): entre 16 e 20 €.
• Ración de queixo en restaurante: 8–12 €.
• Táboa de queixos para dúas persoas: 16–22 €.
• Prato combinado con carne e queixo: 14–18 €.
• Visita guiada con degustación: 4–6 €.
• Menú do día con queixo: 18–25 €.

Os prezos son orientativos (ano 2025) e varían segundo a tempada e o establecemento. É recomendable preguntar antes para evitar sorpresas.

Horarios recomendados para a ruta

A mellor época para percorrer a ruta do queixo é de primavera a outono, cando os días son máis longos e as queixerías abren con regularidade. Xeralmente, as queixerías abren de 10 a 14 e de 16 a 19 h, pero moitas requiren cita previa, especialmente as máis pequenas. Os restaurantes serven comidas de 13:30 a 16:00 e ceas de 20:30 a 23:00 (algúns pechan luns ou martes). As tendas especializadas adoitan ter horario de mañá e tarde, pero recomendamos confirmar con antelación. Lembra que en días festivos locais (como o 25 de xullo ou o 15 de agosto) os horarios poden reducirse.

Consellos para gozar ao máximo da ruta

Para que a experiencia sexa inesquecible, ten en conta estes consellos:

• Reserva con tempo: As visitas ás queixerías artesanais teñen prazas limitadas. Chama ou escribe días antes.
• Combina sabores: Non te limites a probar o queixo só. Marida con mel de castiñeiro, marmelada de framboesa, noces ou un bo viño albariño. Moitos lugares ofrecen maridaxes guiadas.
• Compra para levar: O queixo San Simón, especialmente o curado, aguanta ben varios meses (conservado en lugar fresco e seco). Leva unha peza a casa como recordo, pero sempre en envase ao baleiro ou papel encerado.
• Fai unha ruta circular: Comeza en Castro de Rei (cuna do queixo), segue a Vilalba e Mondoñedo, e volve vía Lugo cidade. A paisaxe das montañas lucenses é un plus.
• Pregunta pola DOP: Asegúrate de que o queixo leve o selo da Denominación de Orixe Protexida, garantía de autenticidade.
• Leva roupa cómoda: As queixerías están en contornas rurais, con camiños de terra e posible humidade. Calzado adecuado e unha chaqueta lixeira son recomendables.
• Non esquezas a cámara: As fotos dos queixos nas lareiras ou os interiores das queixerías son dignas de recordar.
• Apuesta polos pequenos produtores: Aínda que as grandes queixerías son coñecidas, as pequenas como Queixería do Courel ofrecen un trato máis persoal e sabores máis singulares.

Con estes consellos, a túa visita á ruta do queixo San Simón converterase nunha viaje de sabores, aromas e paisaxes que nunca esquecerás. Bo proveito!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas