Ruta de la castaña en otoño: recetas y fiestas en Galicia

Ruta de la castaña en otoño: recetas y fiestas en Galicia

Cando chega o mes de outubro e as follas dos carballos e castiñeiros comezan a tornar cara a ese dourado melancólico, en Galicia sabemos que é o momento de sacar os caldeiros ao rueiro. O outono na nosa terra non se entende sen o recendio a fume de leña, sen o son rítmico das tamboradas e, sobre todo, sen o inconfundible cheiro da castaña asándose. Este froito, que durante séculos foi a base da alimentación nas nosas aldeas, converteuse hoxe no protagonista absoluto da gastronomía e da cultura galega outonal.

Facendo un percorrido pola nosa xeografía, descubriremos que a castaña é moito máis que un simple produto; é un motivo de encontro, de celebración e de reivindicación das nosas tradicións. Neste artigo, convidámosvos a percorrer a meirade ruta outonal, facendo parada nas mellores fiestas, descubrindo os pratos que fan sala nas nosas cociñas e achegándovos toda a información práctica para que a vosa experiencia sexa tan redonda como un bo magosto.

O froito dourado: Importancia da castaña en Galicia

A castaña, coñecida cariñosamente en moitos lugares como o «pan dos pobres», ten unha historia de resistencia e supervivencia en Galicia. Antes da chegada da pataca e do millo desde América, os soutos de castiñeiros eran os auténticos despensos das comunidades rurais. Hoxe en día, variedades con Indicación Xeográfica Protexida, como a Castaña de Galicia, son valoradas nos mellores restaurantes do mundo. A súa textura suave, lixeiramente doce e a súa versatilidade fan que sexa o ingrediente estrela de infinidade de recetas outonais.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Festas da castaña: Onde celebra-lo magosto

As fiestas en torno a este froito chámanse popularmente «magostos». Neles, a caída da noite trae consigo aceso de fogueiras, o son dos gaiteiros e as tamboradas, onde os máis novos fan saltar as castañas nos caldeiros furados para que non se queimen. Se queredes vivir esta maxia en primeira persoa, estes son os sitios que non podedes perder:

1. A Festa da Castaña de Ribadavia (Ourense)

Se hai unha vila que berra «outono» por cada unha das súas pedras medievais, esa é Ribadavia. A súa Festa da Castaña, que adoita celebrarse a finais de outubro ou principios de novembro no recinto feudal do Castelo dos Sarmientos, é unha das máis coñecidas e multitudinarias de Galicia.

• Descripción: Baixo o escenario dos muros do castelo, milleiros de persoas reúnense para provar as castañas asadas que reparten as asociacións locais. O ambiente é pura fachenda, con xornadas de portas abertas nas adegas da comarca do Ribeiro. Pódese combinar a cunca de viño coas castañas, facendo un maridaxe perfecto.
• Prezos orientativos: A entrada adoita ser de balde. As racións de castañas oscilan entre os 2 e os 4 euros, e as cuncas de viño do Ribeiro arredor dos 3 euros.
• Horarios: As actividades principais adoitan desenvolverse en horario de sábado pola tarde (a partir das 17:00) e domingo ao mediodía.

2. O Magosto de Maceda (Ourense)

Maceda, situada na comarca de Allariz-Maceda, é outro dos grandes referentes da cultura do castiñeiro. O seu Magosto ten un carácter máis etnográfico e tradicional, sendo unha das festas máis antigas e respectadas da comunidade.

• Descripción: Aquí o protagonista é o produto en si mesmo e a cultura que o rodea. Realízanse demostracións de «pelar a castaña» (tradicional técnica para quitarlle a codia aos ourizos), exposicións de artesanía en madeira de castiñeiro e actuacións de música tradicional galega. O recinto férreo abárroiase de xente que degusta non só castañas senón tamén chourizos asados.
• Prezos orientativos: O acceso aos recintos é gratuíto. A oferta gastronómica xira en torno a «chodias» (prendas) que se venden por prezos populares, de entre 1 e 3 euros.
• Horarios: Celébrase o 11 de novembro (día de San Martiño) ou na fin de semana máis próxima, con actividades desde as 12:00 do mediodía ata entrada a noite.

3. A Festa do Magosto en Monforte de Lemos (Lugo)

A capital da Terra de Lemos únicaselles moi ben ao outono, organizando un Magosto que destaca polo seu ambiente familiar e a súa localization privilexiada no casco histórico da cidade.

• Descripción: O recinto do Parque Municipal ou a contorna do Pazo de Tor充ouse enchen de caldeiros. Ademais da clásica castaña asada, en Monforte teñen moita tradición de endozoar o producto con sabor a mar. Non faltan postos onde se poden probar empanadas, queimadas e produtos de repostería derivados da castaña.
• Prezos orientativos: As racións adoitan ter un prezo moi popular (entre 2 e 5 euros para as táboas de degustación).
• Horarios: O evento principal adoita ser o sábado pola tarde, en torno ás 18:00, coincidindo coa caída do sol para poder gozar do facho e das fogueiras.

Platos estrela: Receitas que salvan o outono

Máis aló do magosto rúa a rúa, a cociña galega acolle a este froito nas súas recetas máis reconfortantes e complexas. Da rusticidade do lume á finura da alta cociña, estas son as elaboracións que precisan ser probadas:

• Castañas asadas (ou magostadas): A forma raíz. Cociñadas en caldeiros de ferro furados sobre brasas de castiñeiro, cunhas sacudidas constantes para que non se queimen. A clave está en facerlles un corte na codia antes de asalas, para que non salten e para que a pel interior saia doadamente.
• Caldo de castañas: Un prato humilde e energeticamente portentoso. Cociñense as castañas peladas (xunto con patacas, fabas, grelos ou repolo, e un bo unto de porco). O resultado é un caldo espeso, doce e salgado ao mesmo tempo, que quenta o corpo nas frías noites de novembro.
• Castagnaccio galego: Aínda que o orixinal é toscano, en Galicia facemos a nosa versión utilizando fariña de millo e castañas, a máis desas noces e piñóns, regadas cun fío de aceite de oliva virxe extra e augardente. É unha sobremesa de moi antigo, potente e chea de matices.
• Confitura ou mermelada de castaña: Ideal para acompañar queixos curados, foie ou simplemente para untar nunha boa rebanda de pan de centeo. A dozura natural do froito reduce a necesidade de engadir moito azucre.
• Tortos ou filloas de castaña: As nosas filloas tradicionais atrevese a levar no seu mesturado fariña de castaña, logrando unha cor escura e un sabor tostado espectacular, que se serve con mel ou azucre.

Prezos orientativos nas rúas e tendas

Se non podedes asistir ás grandes fiestas, non vos preocupedes. En calquera vila ou cidade galega, nas tors do outono, atoparedes postos ambulantes coas típicas caravanetas onde se venden as castañas asadas.

• Ración en postos ambulantes: Os prezos adoitan oscilar entre os 2 e os 4 euros por un cornete de papel.
• Prezo por kilo en mercados e feiras: Para cociñar en casa, un quilo de castañas de boa calidade (variedade Famosa, Negral ou Ventura) pode custar entre os 2,50 e os 4 euros o quilo.
• Conservas e transformados: Un bote de mermelada de castaña artesá rolda os 4 ou 6 euros, mentres que as castañas en almibar ou «marron glacé» galegas poden ir dos 10 aos 20 euros segundo a presentación.

Consellos para disfrutar da ruta

Para que a vosa ruta gastronómica e cultural polos magostos de Galicia sexa un éxito absoluto, aquí vos deixamos algúns consellos de rabo:

• Abrígovos ben: Os magostos fanse ao aire libre e, aínda que esteades ao lado do lume, o outono galego é húmido e friacheiro. Xersei, chaqueta e calzado impermeable son imprescindibles.
• Imperdibles para o lume: As cinzas espirran con facilidade cando se sacoden as castañas nos caldeiros. Non vos poñades con roupa de ‘almacen’ nin con teas delicadas. Levar roupa escura ou que non vos importe que se enguaxe un pouco.
• Reservar con antelación: Se pensades quedar a comer ou cear en calquera dos restaurantes de Ribadavia, Maceda ou Monforte durante estas datas, reservade con semanas de antelación. Os mellores mesones énchense de viaxeiros e veciños.
• Compras locais: Se queredes levar castañas para a casa, intentade comprálas directamente nos produtores locais ou nas feiras dos concellos que visitades. Deste xeito, axudareis a manter a economía rural e a asegurar a máxima frescura.
• Coidado coas pallotas: Cando vos dean as castañas no cornete, esperade un pouquiño a que se arrefríen. A pel interior (a pallota) é moi calorífica e pode arder os dedos, e ademais argalla nos dentes. O truco é pelalas mentras aínda están quentes, pero non queimando.

O outono galego é sinónimo de retorno ás orixes, de compartimento ao redor do lume e de celebración da terra. A castaña é o noso ouro máis outonal. Facédevos a un lado a estrada, con destino a algún dos nosos magostos, e deixádevos arroupar por este sabor que, fai séculos, nos define e nos fai únicos. Benvidos ao mellor outono de España.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas