Introdución: o xamón de celta como símbolo da feira de Cerdedo
Nas terras do concello pontevedrés de Cerdedo, a tradición gandeira e o coidado da raza autóctona porco celta mantéñense vivos grazas a un calendario de feiras que xa forma parte do patrimonio inmaterial da comarca. Cada día 8, 18 e 28 de mes (salvo excepcións festivas), a praza do pobo énchese de bancais de madeira, toldos de lona e un recendo inconfundible a leña, fume e carne curada. Alí, o xamón de celta é o rei indiscutible.
Procedente do porco celta, raza rústica que durante séculos pastou nos soutos e brañas de Galicia, este xamón diferénciase pola súa infiltración graxa, a súa textura marmórea e un sabor que mestura notas de castaña, herba seca e un lixeiro afumado. En Cerdedo, os feirantes son coñecidos por ofrecer a peza con coñecemento de causa: desde a corta a coitelo ata a degustación en pratos que acompañan o viño dos vales do Umia e do Lérez. A continuación, un percorrido polos postos e establecementos onde mellor gozalo.
Feiras e postos imprescindibles para degustar o xamón de celta
1. Posto de Manolo do Chao
Descrición: Na banda norte da praza, baixo unha carpa de lona azul, Manolo vende xamón de celta desde hai máis de trinta anos. El mesmo cura as pezas no seu secadoiro natural en Chao de Eiró, con vento do monte e temperaturas que oscilan entre os 4 e os 18 graos. O seu xamón é de cor vermella intensa, con lingua de graxa dourada e un aroma a noces e herbas do campo. Manolo conta a orixe de cada peza: nome do criador, alimentación (castañas, bagazo, herba) e tempo de curación, que nunca baixa dos 24 meses.
¿Buscas alojamiento en Galicia?
Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos
Ver en Expedia →- Plato estrela: Xamón de celta cortado a navalla, con cachelos cocidos na propia graxa e un chisco de pemento da Vera. Acompaña cunha taza de caldo de grelos con chourizos da casa.
- Prezos orientativos: Ración individual de xamón (100-120 g): 18 €. Tapa de cachelos con chourizo: 6 €. Viño da casa (D.O. Ribeiro): 2,5 € a copa.
- Horarios de venda: Días de feira (8, 18, 28) de 9:00 a 14:30. Se o tempo acompaña, esténdese ata as 16:00.
2. Tasca do Porco Celta (local fixo)
Descrición: A carón do antigo consistorial, este local de pedra e lareira aberta está rexentado por Carme e o seu fillo Xurxo. Aínda que traballan todo o ano, nas feiras sacan unha grella portátil á rúa e ofrecen cortes de xamón asado con mel de Cerdedo. A peza que empregan é de celta puro, criado en réxime de semiliberdade na parroquia de Fontela, e a curación faise con sal mariño flor e sen aditivos. O seu punto forte: a tapa de xamón recén cortado, sen plásticos nin envasado, só co coitelo e a táboa.
- Platos estrela: Xamón braseado con mel e cachelos crocantes (porción de 150 g: 22 €). Empanada de xamón de celta con cebola caramelizada e pemento do Couto (porción: 8 €). Para rematar, un licor café da casa (2 €).
- Prezos orientativos: Ración de xamón natural: 16 € (80 g). Prato combinado (xamón, cachelos, chourizo e ovo): 14 €. Botella de Ribeiro (Martín Códax, 0,75 l): 12 €.
- Horarios: Días de feira: de 10:00 a 20:00. O local permanece aberto o resto do mes con horario de 12:30 a 16:00 e de 19:30 a 23:00 (pecha os luns).
3. Casa do Xamón de Celta (productor artesán)
Descrición: A 200 metros da praza, no camiño de San Xoán, está o obradoiro de Maruxa e Xosé Bieito. Eles non venden nas feiras, pero abren as portas durante as mañás de feira para que os visitantes poidan ver o proceso de salgadura, secado e envellecemento. A degustación inclúe tres cortes de xamón (de coña, de xarrete e de contracoxa) con pan de centeo das Eiras e unha cunca de caldo de castañas. Maruxa explica as fases: a salgadura dura 1 día por quilo, o secado en cámara natural 9 meses e a maduración en adega de pedra 16 meses.
¿Necesitas hosting para tu web?
Hosting rápido y seguro en España desde 2,95€/mes. Soporte 24/7 en español.
Ver planes de hosting →- Platos estrela: Degustación completa de tres pezas (uns 200 g en total): 25 €. Tapa de xamón de celta con queixo de Tetilla: 10 €. Doce de castaña con nata (postre): 5 €.
- Prezos orientativos: Só degustación (sen visita): 12 € (unha ración). Visita guiada + degustación para 2 persoas: 45 €. Venda de xamón enteiro: 4,5 €/kg (uns 300-400 € peza).
- Horarios: Días de feira, visitas ás 10:30 e 12:00 con cita previa (teléfono 986 78 12 34).
4. Taberna do Campo da Feira
Descrición: Xunto ao campo da festa, esta taberna de xestión familiar (os irmáns Andrés e Sabela) prepara pratos que combinan o xamón de celta con produtos da matanza caseira: filloas de butelo, roxóns con grelos e, sobre todo, cachelos con xamón e pemento picante. Andrés corta a peza ao momento, con movemento rápido e un sorriso. A graxa derretida sobre os cachelos é un dos momentos máis esperados polos clientes habituais. O local ten mesas baixas de madeira e o cheiro a lareira impregna todo.
- Platos estrela: Cachelos con xamón de celta e chourizo (prato grande): 12 €. Filloas de butelo con xamón (2 unidades): 7 €. Para beber, unha taza de viño tinto da casa (1,5 €).
- Prezos orientativos: Tapa de xamón (50 g): 8 €. Menú do día (xamón, cachelos, filloas e viño): 18 €. Café e licor café: 2,5 €.
- Horarios: Días de feira de 9:00 a 17:00 (non pechan mediodía). Fóra da feira, aberto de xoves a domingo (13:00-16:00; 20:30-22:30).
5. Posto de Xoana da Roiriz
Descrición: Na zona leste da praza, Xoana vende xamón de celta de produción propia: ela mesma cría os porcos en Roiriz (Cerdedo) e os cura nunha adega de granito con humidade controlada. O seu xamón é menos coñecido que outros da zona, pero os entendidos buscan as súas pezas por ter un punto de sal máis suave e un aroma lácteo moi equilibrado. Xoana ofrece cortes finos para levar ou degustar alí, en mesas de picnic compartidas con outros feirantes. É o sitio ideal para falar coa productora e coñecer as variedades de xamón: porco celta puro (25% graxa) e cruce con ibérico (15% graxa).
- Plato estrela: Xamón de celta puro con pan de millo e manteiga de leite de vaca frisoa (ración: 15 €). Proposta para catas: 3 cortes (coña, xarrete, babilla) con viño da casa (20 €).
- Prezos orientativos: Ración para levar (200 g): 20 €. Degustación en mesa (100 g con pan e manteiga): 12 €. Viño a copa: 2 €.
- Horarios: Días de feira: 9:00-14:00. Xoana tamén atende por teléfono para encargos fóra dos días de feira.
Consellos para gozar do xamón de celta en Cerdedo
- Chegar cedo: A feira comeza ás 9 da mañá, pero os postos máis populares (Manolo e a Tasca) teñen cola desde as 8:30. O xamón recén cortado, nese momento, está no seu punto óptimo de temperatura e humidade.
- Preguntar pola orixe: A raza é importante: pida sempre «porco celta puro» (ás veces mesturan con ibérico ou con duroc). O auténtico ten graxa infiltrada e unha mancha violeta no corte (pola alimentación con castaña e bagazo).
- Maridaxe recomendado: Viños brancos de Ribeiro con certa acidez ou un tinto lixeiro de Rías Baixas (Navarra). Evite viños moi taninos; un albariño novo do Salnés ou un mencía de Valdeorras son perfectos.
- Non se precipite coa cantidade: O xamón de celta é graxo e intenso. Comece cunha ración de 80 g por persoa, acompañada de cachelos ou pan, e deixe sitio para outros produtos da feira (chourizos, lacón, queixo do país).
- Horarios de visita: As feiras de Cerdedo desenvólvense entre as 9 e as 14-15 horas. Se quere ver a corta e escoitar as explicacións, vai entre as 10 e as 12. Fóra destas horas, algúns postos xa recolleron ou o xamón está envasado.
- Levar efectivo: A maioría dos postos non admiten tarxeta. Hai caixeiros na praza (Caixa Rural de Cerdedo), pero son lentos e cobran comisión. Para degustar con tranquilidade, mellor levar 50-80 € para dúas persoas.
- Respectar o produto: O xamón de celta non debe ser conxelado nin recalentado. Se sobra, embolvino en papel de cera e gárdeo na neveira (máximo 4 días). Para levar, que llo corten ao momento e envasen ao baleiro; así conserva a textura e o sabor ata un mes.
Outros produtos de porco que non pode perder na feira
Ademais do xamón de celta, as feiras de Cerdedo son un escaparate de produtos de porco que complementan a experiencia: o lacón con grelos (posto de Xoana prepara racións para levar), os chourizos de cebola (picantes e doces), a cacheira de porco celta (orella, fociño e lingua en adobo), as zurriadas (carne de porco esmagada con pemento) e as fillas de butelo (bolos de fariña de millo recheos de butelo afumado). A taberna do Campo da Feira ten un prato que combina todos estes produtos: «O Matarife» (25 € para 2 persoas, con xamón, chourizos, lacón e cachelos).
Non esqueza preguntar polas receitas tradicionais: as mulleres que venden nos postos coñecen unha chea de modos de cociñar o xamón de celta (ás xudías, con nabo, en empanada). Se ten ocasión, compre un bote de graxa de porco celta (3,5 €) para cociñar na casa: é un tesouro gastronómico que poucos coñecen.
Te puede interesar: Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital Imperial Perlas — Joyería y complementos Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria ¿Listo para tu viaje a Galicia? Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas
