Descubrir o queixo de San Simón da Costa: historia e tradición nunha illa de sabor

Descubrir o queixo de San Simón da Costa: historia e tradición nunha illa de sabor

No corazón da provincia de Lugo, entre as montañas do concello de Vilalba, nace un dos produtos galegos máis emblemáticos: o queixo San Simón da Costa. Este queixo, de leite de vaca e forma de pera, non é só un manxar; é un testemuño vivo da historia e da tradición do noso país. A súa denominación de orixe protexida, obtida en 2010, avala a calidade dun produto que se elabora desde hai séculos nas queixerías familiares da zona. O seu sabor afumado, procedente da leña de bidueiro, e a súa textura cremosa convérteno nunha experiencia sensorial única. Neste artigo, imos percorrer a súa historia, os lugares onde fundamentalo, os pratos que o teñen como protagonista, e moitos detalles prácticos para gozalo ao máximo.

Historia e tradición do queixo San Simón

A historia do queixo San Simón remóntase á Idade Media, cando os monxes cistercienses do mosteiro de Santa María de Meira comezaron a producir queixo na comarca da Terra Chá. A forma de pera, característica deste queixo, ten unha orixe práctica: permitía atalo facilmente para o seu transporte e cura. A técnica de afumado, herdeira das tradicións celtas, dálle ese aroma profundo que o distingue. Durante séculos, este queixo foi un alimento básico nas casas galegas, especialmente nos meses de inverno, cando o leite era máis abundante. Hoxe, a produción segue sendo artesanal, con gandeirías que pastorean as súas vacas nas verdes praderías de Vilalba e arredores. A festa do queixo, celebrada cada ano na localidade, é unha homenaxe a esta tradición, onde os mestres queixeiros comparten os seus segredos.

Onde mercar e degustar o queixo San Simón da Costa

Se queres experimentar o auténtico sabor deste produto galego, aquí tes unha lista de sitios recomendados para compralo ou degustalo, con descrición detallada de cada un.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

• Queixería Artesanal Casa Grande de Xanceda (Vilalba): Esta explotación ecolóxica produce queixo San Simón con leite das súas propias vacas. Ofrecen visitas guiadas ás instalacións e degustacións. É un lugar ideal para coñecer o proceso tradicional. Prezos orientativos: 18-25 €/kg. Horarios: Luns a sábado de 10:00 a 14:00 e de 16:00 a 19:00. Consello: Reserva con antelación para a visita, xa que hai grupos limitados.
• Mercado de Abastos de Lugo (Posto nº 45, Queixos do Norte): Neste emblemático mercado, o posto especializado en queixos galegos ofrece San Simón de diferentes curacións. A atención é personalizada e podes probar antes de comprar. Prezos orientativos: 15-20 €/kg. Horarios: Luns a sábado de 8:30 a 14:00. Consello: Pide o queixo de curación media (un mes) para un equilibrio perfecto entre cremosidade e afumado.
• Restaurante O Camiño da Costa (Vilalba): Este restaurante de cociña tradicional galega ten como prato estrela a tapa de queixo San Simón con marmelada de castañas. Tamén ofrecen racións para levar. Prezos orientativos: 12-18 €/racción. Horarios: Xoves a domingo de 13:30 a 16:00 e de 20:30 a 23:00. Consello: Acompaña cun viño branco da Ribeira Sacra para potenciar o sabor afumado.
• Feira de Produtos Galegos de Santiago de Compostela (Praza de Abastos): Cada sábado pola mañá, varios produtores de San Simón da Costa venden directamente ao público. É unha oportunidade para falar cos artesáns. Prezos orientativos: 16-22 €/kg. Horarios: Sábados de 9:00 a 14:00. Consello: Lembra levar efectivo, porque algúns non aceptan tarxeta.
• Loxa Gourmet Engalicia (Online e física, A Coruña): Esta tenda especializada en produtos galegos ten unha ampla selección de San Simón con distintas curacións. Ofrecen envío a toda España. Prezos orientativos: 20-28 €/kg (incluído envío). Horarios: Luns a venres de 10:00 a 18:00. Consello: Proba o queixo vello (máis de 3 meses) para un sabor máis intenso e seco.

Prato estrela: milfullas de queixo San Simón da Costa

Un dos pratos máis sorprendentes que podes degustar con este queixo é a milfullas de queixo San Simón da Costa, que serve no restaurante O Camiño da Costa. Esta receita combina capas finas de masa filo crocantes con crema de queixo San Simón (fundido con nata e un toque de noz moscada), e remátase cunha redución de mel de castiñeiro e froitos secos. A textura é unha explosión: o crocante da masa, a cremosidade do queixo e o doce do mel. É un prato que respecta a tradición pero a eleva a nivel de alta cociña. Se o queres facer na casa, un consello: usa queixo San Simón de curación curta (15 días), porque funde mellor e ten un sabor máis suave.

Outros platos imprescindibles

O queixo San Simón dá versatilidade en moitas preparacións. Aquí algúns exemplos:

• Ensalada de queixo San Simón con pera e noces: Rallado sobre unha base de rúcula, pera laminada e noces, aderezado con vinagre de mazá. Perfecta como entrante lixeiro.
• Canelóns de queixo San Simón e espinacas: Unha variante galega dos clásicos canelóns, onde o queixo afumado substitúe á bechamel. Ideal para xantares de inverno.
• Tartaleta de queixo San Simón con cebola caramelizada: Un aperitivo que se serve en moitas tabernas de Vilalba, con masa quebrada e un toque de pemento.

Prezos orientativos xerais

O prezo do queixo San Simón da Costa varía segundo a curación e o punto de venda. En tendas locais, unha peza de 1 kg pode custar entre 15 e 25 €. Nos mercados e feiras, é habitual atopalo a 16-22 €/kg. En restaurantes, unha ración de queixo á prancha ou nun prato elaborado vén a custar entre 10 e 20 €. Para compras online, engade 5-10 € de gastos de envío.

Horarios e consellos prácticos

Se queres visitar as queixerías da zona, a maioría abren de luns a sábado, con horario de mañá e tarde. É recomendable chamar antes para confirmar, especialmente en festivos. O mellor momento para ir é en outono ou primavera, cando a afumada é máis intensa. Para conservar o queixo na casa, envólveo en papel de cera e gárdao na neveira (non no conxelador, porque perde textura). Un consello: sácao 30 minutos antes de comer para que chegue á temperatura ambiente e libere todos os seus aromas. Non esquezas acompañalo dun bo viño albariño ou un mencía para realzar o seu carácter afumado.

Conclusión

O queixo San Simón da Costa é moito máis que un queixo: é un anaco de Galicia con historia, tradición e un sabor que conquista. Desde a súa orixe monástica ata os pratos contemporáneos, este produto galego segue a ser un orgullo para a nosa terra. Xa sexa mercando nunha queixería local, degustándoo nun restaurante ou cociñándoo na casa, cada bocado é unha viaxe ás montañas de Vilalba. Así que, a próxima vez que busques un queixo con personalidade, lembra este «illa de sabor» e déitate levar pola súa maxia.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas