Descubrir o queixo de San Simón da Costa: historia e proceso de afumado

O legado do queixo San Simón da Costa: un tesouro afumado

Nas terras da Costa lucense, entre montes verdes e brétemas matinais, nace un dos produtos máis emblemáticos da gastronomía galega: o queixo San Simón. Este queixo de leite de vaca, de forma cónica e pel amarela, non sería o mesmo sen o seu característico proceso de afumado, que lle outorga un sabor inconfundible a madeira de bidueiro. A súa historia remóntase a séculos atrás, cando os pastores da comarca da Terra Chá comezaron a afumar os queixos para conservalos durante os longos invernos. Hoxe, esta tradición segue viva en pequenas queixerías artesanais que manteñen o saber facer herdado de xeración en xeración.

O proceso de elaboración comeza coa muxidura das vacas frisoas, que pastan en prados naturais. O leite calla con callo animal, e a masa córtase en grans finos. Despois, moldéase coa forma de pera invertida, sálgase e déixase repousar. Pero o paso máis importante é o afumado: os queixos colócanse en cámaras especiais onde arde lentamente madeira de bidueiro, sen chama, durante varias horas. O fume penetra na codia e na pasta, creando ese aroma a leña e campo que fai único ao queixo San Simón. A Denominación de Orixe Protexida (DOP) garante que só os queixos producidos nesta zona poden levar este nome.

Sitios recomendados para mercar e degustar

Se queres vivir a experiencia completa, visita estes lugares onde o queixo San Simón é o protagonista:

Ofertas de viaje a Galicia

Vuelo + Hotel en oferta — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

• Queixería Airas Moniz (Vilalba): Unha das máis antigas da zona. Ofrecen visitas guiadas ao obradoiro e degustacións. O seu queixo San Simón curado é excepcional, cun afumado intenso e textura cremosa. Prezo orientativo: 12-15 €/kg. Horarios: luns a sábado de 10:00 a 14:00 e de 16:00 a 19:00. Consello: proba o queixo con mel de castiñeiro.
• Queixería Casa do Queixo (Costa, Abadín): Pequena empresa familiar que produce queixo San Simón artesanal. O seu afumado é suave, ideal para quen comeza. Prezo: 10-13 €/kg. Horarios: venres e sábados de 11:00 a 14:00. Consello: leva un queixo fresco para cociñar.
• Mercado de Abastos de Vilalba: Posto de produtos locais onde varios produtores venden directamente. Podes atopar queixo San Simón de diferentes afumados. Prezo: 9-14 €/kg. Horarios: luns a sábado de 8:00 a 14:30. Consello: pregunta polo queixo de leite cru, máis saboroso.
• Restaurante O Candil (Vilalba): Especializado en cociña tradicional galega. O seu prato estrela é a «Torta de San Simón con membrillo». Prezo: 8 € a ración. Horarios: xantar de 13:30 a 16:00, cea de 20:30 a 23:00 (pecha luns). Consello: reserva con antelación.
• Feira do Queixo San Simón (anual, en novembro): No concello da Costa celébrase esta feira con degustacións, obradoiros e venda directa. Prezo: entrada gratuíta. Horarios: sábado e domingo de 10:00 a 20:00. Consello: vai cedo para evitar multitudes.

Platos estrela co queixo San Simón

O queixo San Simón non só se come só, senón que é un ingrediente versátil na cociña galega. Estes son os pratos máis destacados:

• Queixo San Simón á prancha: Córtase en rodajas grosas e áse na prancha ata que se dora. Sérvese con mel de eucalipto e noces. O afumado intensifícase coa calor.
• Crema de queixo San Simón con castañas: Unha sopa cremosa feita con queixo fundido, caldo de verduras e castañas asadas. Ideal para o inverno.
• Empanada de queixo San Simón e cebola caramelizada: A masa fina enchese con queixo relado e cebola pochada lentamente. Unha combinación doce e salgada.
• Tartar de vaca con queixo San Simón afumado: Carne de vaca picada, aliñada con aceite e limón, e rematada con lascas de queixo. Un prato moderno que respecta a tradición.
• Postre: Torta de queixo San Simón con marmelo: Base de galleta, recheo de queixo batido con azucre e ovo, e cuberta de marmelo. O afumado do queixo contrasta co doce.

Precios orientativos

Os prezos do queixo San Simón varían segundo o tipo e o punto de venda. En queixerías artesanais, o prezo por quilo oscila entre 10 e 16 €. Nos supermercados, podes atopalo desde 8 €/kg, pero a calidade non é a mesma. Os queixos curados (mínimo 60 días) son máis caros, ata 18 €/kg. En restaurantes, unha ración de queixo á prancha custa entre 6 e 10 €. As visitas guiadas ás queixerías adoitan ser gratuítas ou cun custo simbólico de 3-5 € por persoa.

Horarios recomendados

A maioría das queixerías abren de luns a sábado, con horario de mañá (10:00-14:00) e tarde (16:00-19:00). Os domingos pechan, salvo en feiras especiais. Os restaurantes serven xantar de 13:30 a 16:00 e cea de 20:30 a 23:00. A Feira do Queixo San Simón celébrase o primeiro fin de semana de novembro, con horario continuado de 10:00 a 20:00. Recoméndase chamar con antelación para confirmar horarios, especialmente en épocas de baixa tempada.

Consellos para gozar do queixo San Simón

• Conservación: Garda o queixo na neveira envolto en papel de cera ou nun pano de algodón. Non uses plástico, que impide que respire. Sácao 30 minutos antes de consumir para que recupere o sabor.
• Maridaxe: O queixo San Simón marida ben con viños brancos da Ribeira Sacra (Godello) ou con albariño. Tamén con cervexa artesá tostada.
• Afumado: Se prefires un sabor máis suave, escolle queixos novos (menos de 30 días de curación). Os curados teñen un afumado máis potente.
• Compra directa: Sempre que poidas, merca en queixerías locais. Así apoias a economía rural e levas un produto máis fresco.
• Receitas: Non te limites a comelo só. Ralao sobre pasta, fúndeo en salsas ou úsao en filloas salgadas. O seu afumado dá un toque especial a calquera prato.

O queixo San Simón da Costa é moito máis que un alimento: é unha peza de historia, unha mostra de tradición e un orgullo para Galicia. Cada bocado leva o sabor dos montes, o traballo dos pastores e o lume do bidueiro. Se visitas a Costa lucense, non perdas a oportunidade de descubrilo en primeira persoa. Xa sexa nunha queixería, nun restaurante ou na feira anual, este queixo afumado deixará unha pegada imborrable no teu padal.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas